ઈરાને અમેરિકાના દબાણને સખત રીતે નકારી કાઢતા કહ્યું છે કે તે પોતાનો યુરેનિયમ સંવર્ધન (યુરેનિયમ એનરિચમેન્ટ) કાર્યક્રમ કોઈપણ ભોગે બંધ કરશે નહીં, ભલે તેને સૈન્ય ધમકીઓ મળે કે નવા પ્રતિબંધો લાદવામાં આવે. રવિવારે તેહરાનમાં એક જાહેર કાર્યક્રમમાં ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ કહ્યું કે ઈરાનને ડરાવીને તેની પરમાણુ નીતિ બદલી શકાતી નથી અને અમેરિકાના ઈરાદા પર અમને ભરોસો નથી. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઘણા વર્ષો પછી ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ઓમાનમાં વાતચીત ફરી શરૂ થઈ છે. ઈરાન ઈચ્છે છે કે તેના પર લાગેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવામાં આવે, જ્યારે અમેરિકા ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર રોક લગાવવા માંગે છે. અરાઘચીએ કહ્યું- ઈરાનને ન કહો શું કરવું છે અરાઘચીએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે યુરેનિયમ સંવર્ધન ઈરાન માટે કોઈપણ સંજોગોમાં સમજૂતીનો મુદ્દો નથી. તેમણે કહ્યું કે કોઈપણ દેશને એ અધિકાર નથી કે તે ઈરાનને કહે કે તેણે શું કરવું જોઈએ, ભલે યુદ્ધની ધમકી કેમ ન આપવામાં આવે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ક્ષેત્રમાં અમેરિકન સૈન્ય તહેનાતી, જેમ કે USS અબ્રાહમ લિંકન એરક્રાફ્ટ કેરિયરની હાજરી, ઈરાનને ડરાવવામાં નિષ્ફળ રહેશે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું કે અમેરિકા પર ભરોસો કરવો મુશ્કેલ છે અને તે સ્પષ્ટ નથી કે વોશિંગ્ટન ખરેખર રાજદ્વારી ઉકેલ ઈચ્છે છે કે નહીં. તેમણે જણાવ્યું કે ઈરાન કોઈ એવો કરાર કરશે નહીં જે તેની સ્વતંત્રતા અને સન્માનની વિરુદ્ધ હોય. સાથે જ તેમણે કહ્યું કે જો પ્રતિબંધોમાં રાહત મળે છે તો ઈરાન વિશ્વાસ વધારનારા કેટલાક પગલાંઓ પર વિચાર કરી શકે છે, પરંતુ આ બધું પરસ્પર સન્માન પર નિર્ભર રહેશે. ઈરાન પર પરમાણુ હથિયારો બનાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ પશ્ચિમી દેશો અને ઇઝરાયેલ લાંબા સમયથી આરોપ લગાવતા રહ્યા છે કે ઈરાન પરમાણુ હથિયારો બનાવવા માંગે છે, પરંતુ ઈરાન આ વાતનો ઇનકાર કરે છે. અરાઘચીએ કહ્યું કે ઈરાન કોઈ પરમાણુ બોમ્બની શોધમાં નથી અને તેની અસલી તાકાત મોટી શક્તિઓને ‘ના’ કહેવાની ક્ષમતા છે. આ દરમિયાન અમેરિકા, ઈરાનની આસપાસ સતત પોતાની સૈન્ય તાકાતનું પ્રદર્શન કરી રહ્યું છે. ઈરાન સાથે અમેરિકી વાટાઘાટકાર સ્ટીવ વિટકૉફ અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સલાહકાર જેરેડ કુશનરે થોડા સમય પહેલાં USS અબ્રાહમ લિંકન એરક્રાફ્ટ કેરિયરની મુલાકાત લીધી હતી. અમેરિકાની સેનાએ કહ્યું કે આ તૈનાતી સુરક્ષા માટે છે અને ટ્રમ્પની ‘શાંતિ માટે તાકાત’ની નીતિનો એક ભાગ છે. અમેરિકા-ઈરાને ગયા અઠવાડિયે ન્યુક્લિયર મુદ્દે વાતચીત કરી ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ઓમાનમાં ન્યુક્લિયર મુદ્દે 6 ફેબ્રુઆરીએ વાતચીત થઈ હતી. ટ્રમ્પે તેને ‘ખૂબ સારું’ ગણાવ્યું હતું, જ્યારે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પજશકિયાને તેને શાંતિ માટે ‘એક પગલું આગળ’ ગણાવ્યું હતું. પરંતુ ટ્રમ્પે વાતચીત પછી તરત જ એક આદેશ જારી કરીને ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશો પર નવા ટેરિફ લગાવવાની વાત કહી. આ ઉપરાંત ઈરાની તેલ નિકાસ સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓ અને જહાજો પર નવા પ્રતિબંધો પણ લાદવામાં આવ્યા. અરાઘચીએ કહ્યું કે આવા પગલાં અમેરિકાની ગંભીરતા પર સવાલ ઉભા કરે છે અને ઈરાન આ જ સંકેતો જોઈને નક્કી કરશે કે વાતચીત આગળ ચાલુ રાખવી કે નહીં. આ આખી પ્રક્રિયા એવા સમયે ચાલી રહી છે જ્યારે ઈરાનની અંદર પણ સ્થિતિ તણાવપૂર્ણ છે. ડિસેમ્બરના અંતથી આર્થિક સ્થિતિ અને રાજકીય મુદ્દાઓને લઈને વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે, જેમાં હિંસા થઈ છે. ઈરાનની સરકારનું કહેવું છે કે આ ઘટનાઓમાં 3,117 લોકોના મોત થયા છે, જેમાં મોટાભાગના સુરક્ષાકર્મીઓ અને સામાન્ય નાગરિકો હતા. યુરેનિયમ સંવર્ધન અને પરમાણુ બોમ્બ વચ્ચે શું સંબંધ છે? યુરેનિયમ સંવર્ધનનો અર્થ છે યુરેનિયમને વધુ શક્તિશાળી બનાવવું. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, પ્રકૃતિમાં મળતું યુરેનિયમ સીધું ઉપયોગી નથી હોતું. તેમાં એક ખાસ પ્રકારનું યુરેનિયમ ખૂબ ઓછી માત્રામાં હોય છે, જેને U-235 કહેવાય છે. સંવર્ધનની પ્રક્રિયામાં આ જ U-235 ની માત્રા વધારવામાં આવે છે. યુરેનિયમને કેટલી હદ સુધી સંવર્ધિત કરવામાં આવ્યું છે, તેના પરથી નક્કી થાય છે કે તેનો ઉપયોગ વીજળી બનાવવા માટે થશે કે પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા માટે. જો યુરેનિયમને 3 થી 5% સુધી સંવર્ધિત કરવામાં આવે, તો તે પરમાણુ વીજળીઘરોમાં કામ આવે છે. પરંતુ જો યુરેનિયમને 90% કે તેથી વધુ સંવર્ધિત કરવામાં આવે, તો તે પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા માટે યોગ્ય ગણાય છે. આને જ વેપન ગ્રેડ યુરેનિયમ કહેવાય છે.