ઓક્ટોબરમાં અમેરિકાની પહેલ પર લાગુ થયેલા યુદ્ધવિરામ પછી ગાઝામાં હમાસે આંતરિક મોરચે પોતાની પકડ ફરી મજબૂત કરી લીધી છે. BBCના રિપોર્ટ અનુસાર, ગાઝાના એક કાર્યકર્તા મોહમ્મદ દિયાબે કહ્યું, ‘હમાસે તે વિસ્તારોના 90%થી વધુ હિસ્સા પર ફરીથી નિયંત્રણ મેળવી લીધું છે જ્યાં તે હાજર છે.’ દિયાબે કહ્યું, ‘પોલીસ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ રસ્તાઓ પર પાછી ફરી છે. તેઓ અપરાધ રોકવા અને જે લોકોને સહયોગી કે વિરોધી માને છે, તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરી રહી છે.’ આ દરમિયાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ ગુરુવારે વોશિંગ્ટનમાં પોતાની પ્રથમ બેઠક કરશે. તેમાં લગભગ 60 દેશોને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. બેઠકમાં ગાઝા પટ્ટી માટે ટ્રમ્પની શાંતિ યોજના પર રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવશે. જોકે, ટાઈમ્સ ઓફ ઈઝરાયેલ અનુસાર, પીસ બોર્ડના શરૂઆતી દસ્તાવેજમાં ગાઝાનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી. ટ્રમ્પે કહ્યું કે બોર્ડનું મિશન ગાઝાથી ક્યાંય આગળ, આખી દુનિયામાં શાંતિ લાવવાનું છે. ઘણા યુરોપિયન દેશોએ તેને ટ્રમ્પનો પર્સનલ પ્રોજેક્ટ ગણાવ્યો અને તેમાં સામેલ થવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. ટ્રમ્પના નિયંત્રણમાં હશે આખું પીસ બોર્ડ ચાર્ટર અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને પ્રથમ અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે અને આ પદ આજીવન તેમના દ્વારા પસંદ કરાયેલા ઉત્તરાધિકારી સુધી રહી શકે છે. તેમની પાસે વીટો પાવર છે. બોર્ડના મોટાભાગના નિર્ણયોને ચેરમેનની મંજૂરીની જરૂર હોય છે, જેનો અર્થ છે કે ટ્રમ્પ કોઈપણ નિર્ણયને રોકી શકે છે. બોર્ડના સભ્યોને ઉમેરવા, દૂર કરવા, એજન્ડા નક્કી કરવા, સબસિડિયરી બોડી બનાવવા, ગ્રુપ ભંગ કરવા પર ટ્રમ્પનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હશે. રાષ્ટ્રપતિ પદ સમાપ્ત થયા પછી પણ તેઓ ચેરમેન બની રહી શકે છે, કારણ કે આ પદ તેમના રાષ્ટ્રપતિ પદથી સ્વતંત્ર છે. ફક્ત એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડની સર્વસંમતિથી તેમને હટાવી શકાય છે. વિશ્વ નેતાઓને બોલાવી રહ્યા છે ટ્રમ્પ, પાકિસ્તાન પણ સામેલ ટ્રમ્પે સોમવારે કહ્યું હતું કે, ‘અમે બધા વિશ્વ નેતાઓને બોલાવી રહ્યા છીએ.’ જોકે, હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે કેટલા રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો પોતે સામેલ થશે. બેઠક ડોનાલ્ડ જે. ટ્રમ્પ યુએસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પીસમાં થશે. આ જગ્યાનું નામ તાજેતરમાં બદલવામાં આવ્યું હતું. જર્મન ન્યૂઝ DW અનુસાર, લગભગ 60 દેશોને બોર્ડમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી લગભગ 27 દેશોએ સામેલ થવા પર સંમતિ આપી છે. આમાં આર્જેન્ટિનાના રાષ્ટ્રપતિ જેવિયર માઈલી અને હંગેરીના વડાપ્રધાન વિક્ટર ઓર્બન જેવા નેતાઓ પણ સામેલ છે. બેલારુસના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાન્ડર લુકાશેન્કોએ આમંત્રણ સ્વીકાર્યું છે, પરંતુ તેઓ પોતે નથી આવી રહ્યા, તેમની જગ્યાએ વિદેશ મંત્રી આવશે. બોર્ડમાં સામેલ અડધાથી વધુ દેશો, અમેરિકાની તે સૂચિમાં છે જેના નાગરિકો પર વિઝા પ્રતિબંધ લગાવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. આમાં બેલારુસ પણ સામેલ છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન બેઠકમાં સામેલ થશે. જ્યારે, મિડલ ઈસ્ટ અને યુરોપના ઘણા દેશો ફક્ત નીચલા સ્તરના અધિકારીઓને મોકલી રહ્યા છે અથવા ઓબ્ઝર્વર તરીકે ભાગ લેશે. ઘણા દેશોએ ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો ઘણા દેશોએ તેમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો છે, ખાસ કરીને યુરોપિયન દેશો અને કેટલાક સહયોગીઓએ. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પણ આવવાનો ઇનકાર કર્યો છે. તેમની જગ્યાએ વિદેશ મંત્રી ગિડોન સાર આવશે. ન્યુઝીલેન્ડના વિદેશ મંત્રી વિન્સ્ટન પીટર્સે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે બોર્ડનું કામ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટરને અનુરૂપ હોવું જોઈએ. તેમણે બોર્ડમાં સામેલ ન થવાનો નિર્ણય લીધો, કારણ કે ન્યુઝીલેન્ડ તેમાં ખાસ યોગદાન આપી શકશે નહીં. મોટાભાગના યુરોપિયન દેશોએ પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે આ UN ને નબળું પાડી શકે છે અથવા ટ્રમ્પના વ્યક્તિગત નિયંત્રણ હેઠળનું એક સંગઠન બની શકે છે. ઘણા G7 દેશોએ પણ અંતર જાળવ્યું છે. શરૂઆતમાં, આ ગાઝામાં યુદ્ધવિરામ (2025 માં થયેલા કરાર) લાગુ કરવા, પુનર્નિર્માણ અને સ્થિરતા માટે હતું. UN સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના ઠરાવ 2803 દ્વારા તેને સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. ટ્રમ્પ બોલ્યા- ગાઝા માટે સભ્ય દેશો 5 બિલિયન ડોલર આપશે બોર્ડના ચાર્ટર મુજબ, ત્રણ વર્ષની અસ્થાયી સભ્યપદ મફત છે. પરંતુ કાયમી બેઠક માટે પ્રથમ વર્ષમાં 1 બિલિયન ડોલર રોકડા આપવાની શરત મૂકવામાં આવી છે. કયા દેશોએ આ રકમ આપી છે તે સ્પષ્ટ નથી. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં કહ્યું છે કે સભ્ય દેશો ગાઝામાં માનવતાવાદી રાહત અને પુનર્નિર્માણ માટે 5 બિલિયન ડોલરથી વધુ આપવાનું વચન આપશે. સાથે જ ‘ઇન્ટરનેશનલ સ્ટેબિલાઇઝેશન ફોર્સ’ (ISF) અને સ્થાનિક પોલીસ માટે હજારો જવાનો તૈનાત કરવાની પ્રતિબદ્ધતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવશે. તેમણે હમાસને સંપૂર્ણપણે હથિયારો છોડી દેવાની માંગનું પુનરાવર્તન કર્યું છે. ગાઝામાં ફોર્સની તૈનાતીની તૈયારીમાં ટ્રમ્પ ગાઝામાં સુધારાને લઈને ટ્રમ્પની 20 સૂત્રીય યોજનાનો પ્રથમ તબક્કો સપ્ટેમ્બરમાં જાહેર થયો હતો, જેને ત્રણ મહિના પહેલા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) એ સમર્થન આપ્યું હતું. પ્રથમ તબક્કામાં ઇઝરાયેલ-હમાસ વચ્ચે આંશિક યુદ્ધવિરામ, માનવીય સહાયતામાં વધારો અને બંધકોની મુક્તિ સામેલ હતી. બીજા તબક્કામાં ISF ની તૈનાતી અને વહીવટી માળખું ઊભું કરવું સામેલ છે. જોકે, આ પગલાંઓમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ગયા મહિને એક અમેરિકી અધિકારીએ કહ્યું હતું કે ISF ના ગઠનની જાહેરાત થોડા દિવસોમાં થઈ શકે છે, પરંતુ તેમ થયું નહીં. યુએનના પ્રસ્તાવ અનુસાર, ISF ને 2027 સુધીમાં ગાઝાની સરહદોની સુરક્ષા, હથિયારોનો નાશ કરવો, બિન-રાજ્ય સશસ્ત્ર જૂથોના માળખાને ખતમ કરવા અને નાગરિકોની સુરક્ષાની જવાબદારી સોંપવામાં આવશે. અત્યાર સુધીમાં માત્ર ઇન્ડોનેશિયાએ જાહેરમાં લગભગ 2,000 સૈનિકો મોકલવાની વાત કરી છે. તેઓ એપ્રિલ પહેલા તૈનાત થશે નહીં અને ગાઝાના તે ભાગમાં જશે નહીં જે હજુ પણ ઇઝરાયેલી સેનાના નિયંત્રણમાં છે. હમાસે કહ્યું- જ્યાં સુધી ઇઝરાયેલી સેના અહીં છે, હથિયારો છોડશે નહીં બીજી તરફ હમાસે કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી ઇઝરાયેલી સેના સંપૂર્ણપણે હટી ન જાય ત્યાં સુધી તે હથિયારો છોડશે નહીં. તાજેતરમાં હમાસના નેતા ઓસામા હમદાને અલ જઝીરાને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે સંગઠને હજુ સુધી હથિયારો અંગે કોઈ ઔપચારિક નિર્ણય લીધો નથી. જ્યારે, ઇઝરાયેલનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી હમાસ સંપૂર્ણપણે હથિયારો છોડશે નહીં, ત્યાં સુધી સેના ગાઝામાંથી હટશે નહીં. ઇઝરાયેલે હમાસને 60 દિવસનો સમય આપ્યો છે કે તે સંપૂર્ણપણે હથિયારો છોડી દે. ટ્રમ્પના જમાઈ અને વાટાઘાટકાર જેરેડ કુશનરે દાવોસમાં ગાઝાના દક્ષિણ ભાગમાં છ નવા શહેરો વસાવવા અને દરિયાકિનારે પર્યટન પરિયોજના બનાવવાની યોજના રજૂ કરી હતી. જોકે, તેના માટે ભંડોળ અને સમયમર્યાદા હજુ નક્કી નથી. ઇઝરાયેલને ટ્રમ્પના પીસ બોર્ડથી નારાજગી ઇઝરાયેલ ટ્રમ્પના પીસ બોર્ડને લઈને નારાજગી વ્યક્ત કરી ચૂક્યું છે. નેતન્યાહુના કાર્યાલય અનુસાર, વિદેશ મંત્રી ગિદોન સાર આ મુદ્દાને અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો સમક્ષ ઉઠાવશે. જોકે, એ જણાવવામાં આવ્યું નથી કે બોર્ડનો કયો ભાગ ઇઝરાયેલને વાંધાજનક લાગી રહ્યો છે. મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, મુખ્ય સમસ્યા તુર્કીના વિદેશ મંત્રી હાકાન ફિદાનને સામેલ કરવાથી છે. તુર્કીને હમાસનો સમર્થક માનવામાં આવે છે અને ઇઝરાયેલ સાથે તેના સંબંધો તણાવપૂર્ણ છે. તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રજબ તૈયબ એર્દોગને ઇઝરાયેલની ગાઝા કાર્યવાહીની સખત ટીકા કરી છે. ઇઝરાયેલનું કહેવું છે કે આવા દેશોને ગાઝાના વહીવટમાં સામેલ કરવા જોઈએ નહીં. ઇઝરાયલી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંત્રી ઇતામાર બેન-ગવીરે નેતન્યાહુના નિવેદનને સમર્થન આપતા કહ્યું કે ગાઝાને ‘કાર્યકારી બોર્ડ’ની જરૂર નથી, પરંતુ હમાસને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવાની અને મોટા પાયે સ્વયં સ્થળાંતર કરવાની જરૂર છે. ઇઝરાયલનો આરોપ- હમાસ ફરીથી સંગઠિત થઈ રહ્યું છે ઇઝરાયેલ ડિફેન્સ ફોર્સ (IDF) ના પ્રવક્તા લેફ્ટનન્ટ કર્નલ નદાવ શોશાનીએ કહ્યું, ‘હમાસ યુદ્ધવિરામને ફરીથી સંગઠિત થવાનો સમય માની રહ્યું છે. જ્યાં સુધી તેને નિઃશસ્ત્ર કરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી યુદ્ધ સમાપ્ત થયું ગણી શકાય નહીં.’ IDF અનુસાર, યુદ્ધવિરામ પછી પણ હમાસ દ્વારા દરરોજ હુમલા થઈ રહ્યા છે અને અત્યાર સુધીમાં ચાર ઇઝરાયેલી સૈનિકો માર્યા ગયા છે. બીજી તરફ, ગાઝાના આરોગ્ય મંત્રાલયનું કહેવું છે કે ઇઝરાયેલી હુમલાઓમાં યુદ્ધવિરામ પછી 603 પેલેસ્ટિનિયન માર્યા ગયા છે. તાજેતરમાં IDF એ એક વીડિયો જાહેર કર્યો, જેમાં કાટમાળ વચ્ચે દોડતા કેટલાક લોકોને હથિયારબંધ આતંકવાદીઓ ગણાવવામાં આવ્યા હતા.