ચીનની રોકેટ (મિસાઈલ) ફોર્સનું મોટું કૌભાંડ સામે આવ્યું છે. બ્રિટિશ અખબાર ટેલિગ્રાફના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સીઓના 2024ના રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે પશ્ચિમ ચીનમાં કેટલીક મિસાઈલોમાં ફ્યુઅલની જગ્યાએ પાણી ભરેલું હતું. રિપોર્ટમાં એ પણ જણાવાયું છે કે જે જગ્યાઓ પરથી આ મિસાઈલોને જમીનની નીચે બનેલા જે સાયલોમાંથી લોન્ચ કરવાની હતી, તે પણ બરાબર નહોતા. આ સાયલો એટલા ભારે અને ખરાબ રીતે બનાવવામાં આવ્યા હતા કે તેમના ઢાંકણા ખુલી જ નહોતા શકતા. આ ખુલાસાઓ પછી રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA)ની રોકેટ ફોર્સના સમગ્ર ટોચના નેતૃત્વને હટાવી દીધું. PLAમાં અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી કાર્યવાહી ગયા મહિને PLAમાં ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં સૌથી મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી. ચીનની સેનાની સેન્ટ્રલ મિલિટરી કમિશન (CMC)ના વાઇસ ચેરમેન ઝાંગ યુક્સિયાને તેમના પદ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યા. ઝાંગ PLAના સૌથી સિનિયર અધિકારી હતા અને શી જિનપિંગને બાળપણથી ઓળખતા હતા. તેમ છતાં તેમને હટાવવામાં આવ્યા તે દર્શાવે છે કે આ કાર્યવાહીમાં કોઈને પણ છોડવામાં આવ્યા નથી. CMCના અત્યાર સુધીમાં 5 અધિકારીઓને હટાવવામાં આવ્યા છે. જાણકારોનું કહેવું છે કે આ માત્ર ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધનું પગલું નથી. શી જિનપિંગ ઇચ્છે છે કે સેના સંપૂર્ણપણે તેમના નિયંત્રણમાં રહે અને એક એવી આધુનિક સેના બને, જે જરૂર પડ્યે તાઇવાન પર હુમલો કરી શકે. તેમનો લક્ષ્ય છે કે 2027 સુધીમાં સેના સંપૂર્ણપણે તૈયાર હોય અને 2049 સુધીમાં ચીનની સેના અમેરિકા કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી બની જાય. ચીન મામલાના પૂર્વ CIA નિષ્ણાત જોનાથન જિન અનુસાર, આ સમગ્ર અભિયાનનો વ્યાપ ખૂબ મોટો છે. તેમનું કહેવું છે કે ભ્રષ્ટાચાર એક તરફ સેનાને નબળી પાડી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ શી જિનપિંગ આ જ મુદ્દા દ્વારા સેનાને પોતાના રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યો અનુસાર ઢાળી રહ્યા છે. જનરલ ઝાંગ પર શું આરોપો લગાવવામાં આવ્યા ચીની સેનાના અખબાર PLA ડેઇલી અનુસાર, જનરલ ઝાંગ પર આરોપ છે કે તેમણે સેનામાં તે વ્યવસ્થાનું પાલન કર્યું નથી, જેમાં તમામ નિર્ણયોમાં સીધા રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની વાત માનવામાં આવે છે. અખબારે કહ્યું કે ઝાંગે આ સિસ્ટમને ગંભીરતાથી અવગણી. જોકે, જનરલ ઝાંગ પર લાગેલા આરોપોની સંપૂર્ણ જાણકારી ચીને સાર્વજનિક કરી નથી. કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તેમણે ચીનના પરમાણુ હથિયારો સંબંધિત જાણકારીઓ અમેરિકી એજન્સીઓ સુધી પહોંચાડી. એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમણે તાઇવાન પર હુમલાની નિર્ધારિત સમય-સીમા સાથે અસહમતિ દર્શાવી હતી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જનરલ ઝાંગ સેનામાં એક વ્યક્તિના આદેશને બદલે કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી પ્રત્યેની નિષ્ઠા પર ભાર મૂકી રહ્યા હતા. આ વિચાર શી જિનપિંગને પસંદ ન આવ્યો અને આ જ તેમની સામે કાર્યવાહીનું એક મોટું કારણ બન્યું. શું ચીની સેના નબળી પડી રહી છે? આ કાર્યવાહીઓ પછી ચીનની સેનાનું સંચાલન કરતી સૌથી મોટી સંસ્થા, સેન્ટ્રલ મિલિટરી કમિશનમાં હવે ફક્ત બે જ લોકો બચ્યા છે. એક પોતે રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને બીજા ભ્રષ્ટાચાર પર નજર રાખનાર અધિકારી ઝાંગ શેનમિન. મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં આ સવાલ ઉઠ્યા કે આટલી મોટી સેનામાંથી અનુભવી અધિકારીઓને હટાવવામાં આવી રહ્યા છે અને તેનાથી તેની તાકાત ઘટી શકે છે. પરંતુ ચીન મામલાના જાણકાર જોનાથન જિન આનાથી સહમત નથી. તેમનું કહેવું છે કે આને સેનાની નબળાઈ ન સમજવી જોઈએ. તેમના મતે, શી જિનપિંગ સેના પરથી ધ્યાન હટાવી રહ્યા નથી, પરંતુ તેઓ સંપૂર્ણપણે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે અને ઇચ્છે છે કે દરેક કાર્ય તેમની યોજના મુજબ જ થાય. તાઇવાન પર નજર, પણ ઉતાવળ નહીં નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ તાઇવાનને સીધા યુદ્ધને બદલે રાજકારણના માર્ગે પોતાની સાથે જોડવાનું વધુ પસંદ કરશે. કારણ એ છે કે તાઇવાન પર હુમલો કરવાની કિંમત ઘણી મોટી હશે. તાઇવાનમાં 2028માં ચૂંટણી યોજાવાની છે અને હાલમાં ત્યાંની રાજનીતિ અમુક અંશે ચીનની તરફેણમાં જતી દેખાઈ રહી છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે શી જિનપિંગ સેનાને છૂટ આપી રહ્યા છે. તેઓ ઇચ્છે છે કે સેના દરેક પરિસ્થિતિમાં તૈયાર રહે. આ જ કારણોસર નવેમ્બરમાં તેમણે તાઇવાન સંબંધિત વિસ્તારની જવાબદારી સંભાળતા ઇસ્ટર્ન થિયેટરના 7 જનરલો સહિત 9 વરિષ્ઠ અધિકારીઓને હટાવ્યા. તેના પછીના જ મહિને ચીને તાઇવાનની આસપાસ અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા સૈન્ય અભ્યાસ કરાવ્યા. જિનપિંગે સેનાની અંદર સિસ્ટમમાં ફેરફારો કર્યા ચીનના સર્વોચ્ચ નેતા રહેલા ડેંગ જિયાઓપિંગના સમયમાં (1978-89) સેનાને વેપાર કરવાની છૂટ આપવામાં આવી હતી. આનાથી સેનાની અંદર પૈસા કમાવવાનું ચલણ વધ્યું અને ભ્રષ્ટાચાર વધુ ઊંડો થતો ગયો. જ્યારે શી જિનપિંગ સત્તામાં આવ્યા ત્યારે તેમણે 2014થી આ વ્યવસ્થાને ખતમ કરવાનું શરૂ કર્યું. પછીના જ વર્ષે, 2015માં શી જિનપિંગે સેનાના 3 લાખ જવાનો ઓછા કર્યા. સાથે જ કમાન્ડ સિસ્ટમમાં મોટા ફેરફારો કર્યા, જેથી અધિકારીઓના જૂથ ન બને અને નિર્ણયો ઝડપથી લેવાય. આની સાથે જ ચીને સેના પર ખર્ચ પણ ઝડપથી વધાર્યો. આજે ચીન પાસે દુનિયાની સૌથી મોટી નૌકાદળ, બીજી સૌથી મોટી વાયુસેના અને ઝડપથી વધતો મિસાઈલ ભંડાર છે. ચીનનું સત્તાવાર સંરક્ષણ બજેટ લગભગ 250 અબજ ડોલર હોવાનું કહેવાય છે, જોકે જાણકારો માને છે કે વાસ્તવિક ખર્ચ તેનાથી ઘણો વધારે છે.