વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ચીનનો ટ્રેડ સરપ્લસ 2025માં રેકોર્ડ 1.19 ટ્રિલિયન ડોલર (લગભગ ₹100 લાખ કરોડ)ને પાર પહોંચી ગયો છે. આ 2024ની સરખામણીમાં 20% વધુ છે. મોંઘવારીને એડજસ્ટ કર્યા પછી પણ, આ વિશ્વના કોઈપણ દેશ દ્વારા નોંધાયેલ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ટ્રેડ સરપ્લસ છે. ચીનના જનરલ એડમિનિસ્ટ્રેશન ઓફ કસ્ટમ્સના ડેટા અનુસાર, માત્ર ડિસેમ્બર મહિનામાં જ ચીને 114.14 બિલિયન ડોલર (લગભગ 10.31 લાખ કરોડ રૂપિયા)નો સરપ્લસ કમાવ્યો. આ ચીનના ઇતિહાસનો ત્રીજો સૌથી સફળ મહિનો રહ્યો. નિકાસ અને આયાત વચ્ચેના તફાવતને ટ્રેડ સરપ્લસ કહેવાય છે. અન્ય દેશોના માર્ગે અમેરિકા પહોંચી રહ્યો છે ચીની સામાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચીન પર 30% ટેરિફ લગાવ્યો હતો. આનાથી અમેરિકા સાથે ચીનનો સીધો વેપાર તો ઘટ્યો, પરંતુ ચીની કંપનીઓએ તેનો તોડ શોધી કાઢ્યો. ચીની ફેક્ટરીઓએ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા અને અન્ય પ્રદેશો દ્વારા અમેરિકામાં સામાન રૂટ કર્યો. વિદેશી સામાનની આયાત સતત ઘટાડી રહ્યું છે ચીન ચીનની સરકાર ‘આત્મનિર્ભરતા’ની નીતિ પર ચાલી રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. ઓક્ટોબરમાં જાહેર કરાયેલા 2030 સુધીના પાંચ વર્ષના આર્થિક પ્લાનમાં પણ આ જ આત્મનિર્ભરતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ચીને 1993 પછી ક્યારેય વેપાર ખાધનો સામનો કર્યો નથી. નબળી કરન્સી અને ઘરેલું મંદીએ નિકાસ વધારી ચીનની કરન્સી ‘રેનમિનબી’ હાલમાં ઘણી નબળી સ્થિતિમાં છે. આનાથી વિદેશી ખરીદદારો માટે ચીની સામાન સસ્તો બન્યો છે, જ્યારે ચીન માટે બહારથી સામાન મંગાવવો મોંઘો પડ્યો. આ ઉપરાંત ચીનના રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં આવેલી ભારે ગિરાવટે ત્યાંના સામાન્ય પરિવારોની બચત ખતમ કરી દીધી છે. લોકો હવે કાર અને કોસ્મેટિક્સ જેવા વિદેશી સામાન ખરીદી શકતા નથી. ઘરેલું માંગ ઓછી થવાને કારણે ફેક્ટરીઓમાં બનેલો માલ હવે ભારે માત્રામાં એક્સપોર્ટ કરવામાં આવી રહ્યો છે. IMF એ કહ્યું- ચીન હવે નિકાસના ભરોસે રહી શકતું નથી ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) ના MD ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જીવાએ ગયા મહિને બીજિંગમાં ચેતવણી આપી હતી. કહ્યું હતું કે ચીન હવે એટલું મોટું થઈ ગયું છે કે તે ફક્ત નિકાસના જોરે પોતાની GDP વધારી શકતું નથી. તેમણે સલાહ આપી કે ચીને પોતાની કરન્સી મજબૂત કરવી જોઈએ અને ઘરેલું વપરાશ વધારવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. જો ચીન આવું નહીં કરે, તો દુનિયાભરમાં ટ્રેડ વોરની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. ટ્રેડ સરપ્લસ શું છે? સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જ્યારે કોઈ દેશ અન્ય દેશોને સામાન વેચીને (નિકાસ) વધુ પૈસા કમાય છે અને ત્યાંથી સામાન મંગાવવા (આયાત) પર ઓછો ખર્ચ કરે છે, ત્યારે તેને ‘ટ્રેડ સરપ્લસ’ કહેવાય છે. ચીનનું સરપ્લસ $1.19 ટ્રિલિયન હોવાનો અર્થ એ છે કે તેણે દુનિયામાંથી લગભગ ₹100 લાખ કરોડ વધુ કમાયા છે. જાપાન અને જર્મનીથી ઘણું આગળ ચીન ચીનનું વર્તમાન સરપ્લસ ઇતિહાસના અન્ય મોટા રેકોર્ડ્સ કરતાં ઘણું વધારે છે. 1993માં જાપાનનું સરપ્લસ આજના હિસાબે $214 બિલિયન હતું. જ્યારે 2017માં જર્મનીનો રેકોર્ડ $364 બિલિયન રહ્યો હતો. ચીન આનાથી 3 થી 5 ગણું આગળ નીકળી ગયું છે.