નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ દેશની સૌથી મોટી પેન્શન ફંડ મેનેજર કંપની SBI પેન્શન ફંડ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડે નિવૃત્તિ આયોજનના વધતા મહત્વ અને એનપીએસ વ્યવસ્થામાં તાજેતરમાં થયેલા ફેરફારો પર ભાર મૂક્યો છે. આ સાથે કંપનીએ સમગ્ર ગુજરાતમાં લોકો સુધી પહોંચવાની પોતાની કામગીરી પણ વધુ મજબૂત બનાવી છે. ગુજરાતમાં કામકાજ કરતા લોકોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. આ ઉપરાંત સ્વરોજગાર અને અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લોકોનો વ્યાપ પણ વધી રહ્યો છે, જેના કારણે રાજ્યમાં વધુ લોકોને પેન્શનની સુવિધા સાથે જોડવાની મોટી સંભાવના છે. નાણાંકીય વર્ષ 2024-25 સુધીમાં ગુજરાતમાં તમામ નાગરિકો માટે એનપીએસ હેઠળ કુલ આશરે 3.08 લાખ નોંધણીઓ થઈ છે. આ વર્ષ દરમિયાન 49,895 નવી નોંધણીઓ થઈ હતી, જેમાં 11,064 નોંધણીઓ મહિલાઓની હતી. રાજ્યના કુલ વર્કફોર્સમાંથી આશરે 90 ટકા લોકો અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં હોવાનો અંદાજ છે. તેથી સમગ્ર રાજ્યમાં સુવ્યવસ્થિત નિવૃત્તિ યોજનાઓ સુધી લોકોની પહોંચ વધારવાની હજુ મોટી તક છે. ગુજરાતના આશરે 90% કાર્યબળને હજુ સુધી ઔપચારિક પેન્શન કવરેજ પ્રાપ્ત થયું નથી, જે રાજ્યભરમાં સુવ્યવસ્થિત નિવૃત્તિ ઉકેલો સુધી પહોંચ વિસ્તારવાની નોંધપાત્ર સંભાવના દર્શાવે છે. એસબીઆઈ પેન્શન ફંડ્સ રિટેલ અને કોર્પોરેટ બંને ક્ષેત્રોમાં એનપીએસનો સ્વીકાર વધારવા પર સતત ધ્યાન આપી રહી છે. કંપની પોતાની આગામી વેબ એપ્લિકેશન ‘સુગમ એનપીએસ’ દ્વારા ડિજિટલ સુવિધાઓને વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે. આ ઉપરાંત લોકોમાં નાણાંકીય સમજણ વધારવા અને ભવિષ્ય માટે વધુ સારી રીતે તૈયાર થવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. કંપની શિસ્તબદ્ધ અને લાંબા ગાળાની રોકાણ વ્યૂહરચના અપનાવે છે. તેમાં વિવિધ પ્રકારના ઇક્વિટી રોકાણ દ્વારા વૃદ્ધિની સંભાવના જાળવવા, સ્થિર ફિક્સ્ડ ઇન્કમ વ્યૂહરચના દ્વારા મૂડીનું રક્ષણ કરવા અને પસંદગીના નવા એસેટ ક્લાસનો સમાવેશ કરીને રોકાણમાં સંતુલન જાળવવામાં આવે છે. મલ્ટીપલ સ્કીમ ફ્રેમવર્ક હેઠળ કંપનીએ વધુ જોખમ લેવાની ક્ષમતા ધરાવતા લોકો માટે ‘એસબીઆઈ પીએફ એનપીએસ જીવન સ્વર્ણા રિટાયરમેન્ટ યોજના’ શરૂ કરી છે. જ્યારે ‘એસબીઆઈ પીએફ એનપીએસ અક્ષય ધારા રિટાયરમેન્ટ યોજના’માં ઇક્વિટી અને ફિક્સ્ડ ઇન્કમનું સંતુલિત મિશ્રણ આપવામાં આવે છે. એસબીઆઈ પેન્શન ફંડ્સના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને CEO પ્રણય દ્વિવેદીએ જણાવ્યું હતું કે, “વ્યક્તિની નાણાંકીય સફરમાં નિવૃત્તિ માટેનું આયોજન ઘણું વહેલું શરૂ થવું જરૂરી છે. ગુજરાતમાં 15થી 59 વર્ષની વયજૂથના લગભગ 4.8 કરોડ લોકો છે અને રાજ્યના અડધાથી વધુ વર્કફોર્સમાં સ્વરોજગાર લોકોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી એવા લોકોને પણ નિવૃત્તિ આયોજન સાથે જોડવાની મોટી તક છે, જેમને પરંપરાગત રીતે નોકરીદાતા તરફથી મળતા નિવૃત્તિ લાભો ઉપલબ્ધ નથી. શિસ્તબદ્ધ અને લાંબા ગાળાના રોકાણ દ્વારા વ્યક્તિઓને પોતાની આર્થિક સુરક્ષા ઊભી કરવામાં એનપીએસ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.” લોકોની સરેરાશ આયુષ્ય વધી રહ્યું છે, આરોગ્ય સંભાળ પાછળનો ખર્ચ વધી રહ્યો છે અને પરિવારની રચનામાં પણ ફેરફારો થઈ રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિમાં નિવૃત્તિ માટેનું આયોજન હવે જરૂરી બની ગયું છે. પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે 2025 મુજબ, ગુજરાતના 56.9 ટકા કામદારો સ્વરોજગાર છે, જ્યારે આશરે 17 ટકા લોકો કેઝ્યુઅલ લેબર એટલે કે જરૂરિયાત મુજબ અથવા અનિયમિત ધોરણે મળતા કામમાં જોડાયેલા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે પરંપરાગત નોકરીદાતા આધારિત રોજગારથી આગળ વધીને સુવ્યવસ્થિત નિવૃત્તિ યોજનાઓ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ વધારવાની જરૂર છે. નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ ઓછી કિંમત, પારદર્શકતા, કરમાં લાભ અને ફ્લેક્સિબિલિટી ધરાવતી નિવૃત્તિ બચતની વ્યવસ્થા તરીકે સતત વધુ મજબૂત બની રહી છે. પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (પીએફઆરડીએ) દ્વારા તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા સુધારાઓથી તેને વધુ મજબૂતી મળી છે. તેમાં થયેલા મુખ્ય ફેરફારોમાં સામેલ છે: આ ફેરફારો દર્શાવે છે કે નિવૃત્તિ પછીની આર્થિક સુરક્ષાની વ્યવસ્થા હવે રોકાણકારોની જરૂરિયાતોને વધુ કેન્દ્રમાં રાખીને અને બદલાતી પરિસ્થિતિ પ્રમાણે વધુ ફ્લેક્સિબલ બનાવવામાં આવી રહી છે. ગુજરાતમાં SBI પેન્શન ફંડ્સની આ કામગીરી નિવૃત્તિ માટે લોકોને વધુ સારી રીતે તૈયાર કરવા અને ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં પેન્શનનો વ્યાપ વધારવા માટેની કંપનીની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.