1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ થનારા બજેટ પછી સોનું-ચાંદી ખરીદવું સસ્તું થઈ શકે છે. સરકાર આના પર લાગતી કસ્ટમ ડ્યુટી 6%થી ઘટાડીને 4% કરી શકે છે. જો આવું થશે, તો સોનું પ્રતિ 10 ગ્રામ આશરે 3 હજાર અને ચાંદી 6 હજાર રૂપિયા સસ્તી થઈ શકે છે. વર્ષ 2025માં સોનું 75% અને ચાંદી 167% વધ્યા છે. અત્યારે એટલે કે જાન્યુઆરી 2026માં 10 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનું 1.50 લાખ અને એક કિલો ચાંદી 3.30 લાખ રૂપિયામાં મળી રહી છે. સોના-ચાંદી મોંઘા થવાના 5 કારણો
1. યુદ્ધ અને અનિશ્ચિતતા: દુનિયામાં વધતા તણાવને કારણે રોકાણકારોએ જોખમ ઘટાડવા માટે સોનાને ‘સેફ એસેટ’ માન્યું. ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસીસ ફર્મ જેપી મોર્ગનના મતે, અનિશ્ચિતતા જ કિંમતોનું સૌથી મોટું ડ્રાઇવર રહી.
2. નબળો ડોલર: યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરો ઘટાડવાથી ડોલર નબળો પડ્યો. સોનું-ચાંદી ડોલરમાં ટ્રેડ થાય છે, તેથી ડોલર ઘટતા જ તેની કિંમતો ઉછળી ગઈ.
3. કેન્દ્રીય બેંકોની ખરીદી: ડિસેમ્બર 2025 સુધી વિશ્વભરની કેન્દ્રીય બેંકો પાસે હવે કુલ 32,140 ટન સોનું હતું. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ મુજબ, 2022માં કેન્દ્રીય બેંકોએ 1,082 ટન, 2023માં 1,037 ટન અને 2024માં રેકોર્ડ 1,180 ટન સોનું ખરીદ્યું. વર્ષ 2025માં પણ સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી 1 હજાર ટનને પાર થવાની આશા છે.
4. ચાંદીની ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડિમાન્ડ: ચાંદીનો 50%થી વધુ ઉપયોગ સોલર પેનલ, EV બેટરી અને ચિપ્સ બનાવવામાં થાય છે. ડિમાન્ડ વધવાને કારણે ચાંદીએ સોના કરતા પણ વધુ રિટર્ન આપ્યું.
5. સપ્લાયમાં અછત: માઇનિંગ દ્વારા સોના-ચાંદીનો પુરવઠો મર્યાદિત રહ્યો, જ્યારે માંગ વધતી ગઈ. સપ્લાયની આ અછતથી સોના-ચાંદીના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો છે. સોના-ચાંદીમાં અત્યારે રોકાણ કરવું કે બજેટ પછી?
નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે 1 ફેબ્રુઆરી 2026ના બજેટ પહેલા એકસાથે મોટી ખરીદી કરવાથી બચવું જ યોગ્ય વ્યૂહરચના છે. તેની જગ્યાએ હપ્તામાં રોકાણ કરવાની રીત અપનાવવી જોઈએ, જેથી કિંમતોમાં થતા ભારે ઉતાર-ચઢાવના જોખમને ઘટાડી શકાય. નવીન માથુર (આનંદ રાઠી શેયર્સ): બજારની અનિશ્ચિતતાને જોતા “તેજી પાછળ ભાગવાને બદલે ઘટાડા પર ખરીદી” કરવી જોઈએ.
નવનીત દામાણી (મોતીલાલ ઓસવાલ): 2026ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળાનો ટ્રેન્ડ પોઝિટિવ છે. સોના-ચાંદીમાં રોકાણની 2 રીતો
ફિઝિકલ ગોલ્ડ-સિલ્વર: ભરોસાપાત્ર જ્વેલર્સ અથવા બેંકમાંથી સોના-ચાંદીના સિક્કા અથવા બાર ખરીદી શકો છો. રોકાણની દૃષ્ટિએ 24 કેરેટ સોનાને સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. જોકે, તેને ઘરમાં રાખવા પર ચોરીનો ડર રહે છે. બેંક લોકરમાં રાખવા પર અલગથી ભાડું આપવું પડે છે. ગોલ્ડ-સિલ્વર ETF: આના માટે તમારી પાસે એક ડીમેટ એકાઉન્ટ હોવું જરૂરી છે. જેવી રીતે તમે કંપનીઓના શેર ખરીદો છો, તેવી જ રીતે તમે સ્ટોક માર્કેટમાંથી ગોલ્ડ અથવા સિલ્વર ETFના યુનિટ્સ ખરીદી શકો છો. અહીં ચોરીનો કોઈ ડર નથી અને શુદ્ધતાની 100% ગેરંટી હોય છે. હવે બે જરૂરી સવાલોના જવાબ…. સવાલ 1: બજેટમાં સોના-ચાંદી પર ડ્યુટી કેમ ઘટાડી શકે છે સરકાર?
જવાબ: સરકાર સોનાની સ્મગલિંગ રોકવા માટે ડ્યુટી ઘટાડી શકે છે. હાલમાં 6% ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી અને 3% GSTને મેળવીને કુલ 9% ટેક્સ બેસે છે. ગ્રે માર્કેટમાં કામ કરવાવાળા લોકો આ 9% ટેક્સ બચાવીને પ્રતિ કિલો સોના પર આશરે 11.5 લાખ રૂપિયાનો નફો કમાઈ રહ્યા છે. સવાલ 2: જો ડ્યુટી ઘટી તો ઇન્ડસ્ટ્રી પર અસર શું થશે? જવાબ: ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી ICRAની કો-ગ્રુપ હેડ કિંજલ શાહે કહ્યું- જો ડ્યુટી હજુ ઘટે પણ છે, તો તેની અસર થોડા સમય માટે જ હશે. એવું એટલા માટે કારણ કે સોના-ચાંદીની કિંમતો આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રેન્ડથી વધારે પ્રભાવિત હોય છે.
જુલાઈ 2024માં 9% ડ્યુટી કાપથી ઘરેલું કિંમતોમાં 5%નો ઘટાડો આવ્યો હતો. તેનાથી જ્વેલરીનું વેચાણ 10% વધી ગયું હતું, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતોમાં આવેલી તેજીએ આ રાહતને જલ્દી જ ખતમ કરી દીધી હતી. જ્વેલરીના વેચાણમાં પણ આશરે 10%નો ઘટાડો આવ્યો હતો. હવે સોના સાથે જોડાયેલી એક રસપ્રદ વાત…
મોર્ગન સ્ટેનલીના અનુમાન મુજબ, ભારતીય પરિવારો પાસે આશરે 34,600 ટન સોનું છે, જેની કિંમત લગભગ 3.8 ટ્રિલિયન ડોલર છે. રૂપિયામાં આ 348 લાખ કરોડની આસપાસ થાય છે. આ અમેરિકા, જર્મની, ઈટાલી, ફ્રાન્સ, રશિયા અને ચીનની કેન્દ્રીય બેંકોના કુલ સોનાના ભંડાર કરતા પણ વધારે છે. ભારતની 140 કરોડની વસ્તીના હિસાબે જોઈએ, તો આ પ્રતિ વ્યક્તિ લગભગ 25 ગ્રામ બેસે છે.