નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રવિવારે કેન્દ્ર સરકારનું વર્ષ 2026-27 માટે બજેટ રજૂ કર્યું. બજેટમાં પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘણી જાહેરાતો થઈ. નાણા મંત્રીની જાહેરાત મુજબ દેશના 50 શહેરોનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વર્લ્ડ ક્લાસ લેવલની જેમ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવશે. તેનો હેતુ ભારતને ઓલ-સીઝન ડેસ્ટિનેશન અને ગ્લોબલ ટુરિસ્ટ-હબ બનાવવાનો છે. આ યોજનાની મદદથી એક એવી ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર થઈ જશે, જેનાથી ટિયર 2-3 શહેરો અને ગામડાઓની અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત થશે. આનાથી દેશનું ફોરેક્સ રિઝર્વ પણ વધશે, સાથે જ સાંસ્કૃતિક ઓળખ મજબૂત થશે. પર્યટનનું બજેટ 2438.40 કરોડ મંદિરોના શહેરો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત મંદિરોના શહેર તરીકે ઓળખાતા શહેરોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓની જરૂરિયાત મુજબ મૂળભૂત સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવશે. આમાં ઉત્તર પ્રદેશના વારાણસી અને મથુરા, જમ્મુ-કાશ્મીરનું જમ્મુ, ઉત્તરાખંડના ઋષિકેશ અને હરિદ્વાર જેવા શહેરો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. દક્ષિણમાં તમિલનાડુના મદુરાઈ અને કાંચીપુરમ, કર્ણાટકનું હમ્પી, આંધ્ર પ્રદેશનું તિરુપતિ, ઓડિશાનું ભુવનેશ્વર અને પુરીનો વિકાસ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, આ યાદીમાં પશ્ચિમ બંગાળનું બિશ્નુપુર, મધ્ય પ્રદેશનું ઉજ્જૈન અને ખજુરાહો, ગુજરાતનું દ્વારકા અને મહારાષ્ટ્રનું પંઢરપુર સામેલ હશે. ડિજિટલ ડેટા તૈયાર થશે નેશનલ ડેસ્ટિનેશન ડિજિટલ નોલેજ ગ્રિડ દ્વારા ભારતીય પર્યટન સ્થળોનો ડિજિટલ ડેટા તૈયાર થશે. આનાથી વિદેશી પર્યટકો આકર્ષિત થશે. સ્થાનિક સ્તરે સંશોધકો, ઇતિહાસકારો, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ, હોટેલ, ગાઇડ, ટ્રાન્સપોર્ટ, સ્થાનિક હસ્તકલા, હોમ-સ્ટે અને ટેકનિકલ ક્ષેત્રમાં રોજગારીની તકો વધશે. ઓલ-સીઝન ડેસ્ટિનેશન બનવાની તૈયારી IIM દેશના 20 મુખ્ય પર્યટન સ્થળોના 10 હજાર ગાઇડને 12 અઠવાડિયાની તાલીમ આપશે. એરપોર્ટ પર સામાન લાવવા-લઈ જવાના નિયમો સરળ બનશે. કુશળ કર્મચારીઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ હૉસ્પિટાલિટીની સ્થાપના થશે. હવે સીપ્લેન (જળ-વિમાન) પોતાના દેશમાં જ બનાવવામાં આવશે. તેમના સંચાલન માટે સરકાર સબસિડી આપશે. આ માટે સીપ્લેન VGF યોજના શરૂ થશે. 15 પુરાતત્વીય સ્થળોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના પર્યટન સ્થળ બનાવવામાં આવશે લોથલ, ધોળાવીરા, રાખીગઢી, સારનાથ, લેહ પેલેસ, આદિચનલ્લુર, હસ્તિનાપુર જેવા દેશના 15 પુરાતત્વીય સ્થળો એક્સપિરિયન્શિયલ કલ્ચરલ ડેસ્ટિનેશન્સ તરીકે વિકસાવવામાં આવશે. અહીં પ્રવાસીઓ ઇતિહાસને જીવંત સ્વરૂપમાં અનુભવી શકશે. અહીં પ્રવાસીઓ માટે વોકવે અને ઇમર્સિવ સ્ટોરીટેલિંગ તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. ભારતમાં યોજાશે બિગ કેટ સમિટ ભારતમાં આ વર્ષે પ્રથમ ‘ગ્લોબલ બિગ કેટ સમિટ’નું આયોજન થશે. બે વર્ષ પહેલા 2024માં ભારતે ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ ગઠબંધન સ્થાપિત કર્યું હતું. આ અંતર્ગત વાઘ, સિંહ, દીપડો, હિમ દીપડો, ચિત્તો, જગુઆર, પ્યુમા જેવા પ્રાણીઓના સંરક્ષણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે. આમાં વિશ્વના 95 દેશોના વડાઓ આ પ્રાણીઓના સંરક્ષણ માટેની સામૂહિક વ્યૂહરચના પર ચર્ચા કરશે એડવેન્ચર ટુરિઝમથી બ્રાન્ડિંગ કરાશે હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, જમ્મુ-કાશ્મીરમાં માઉન્ટેન ટ્રેલ્સ (ટ્રેકિંગના રસ્તા) વિકસાવવામાં આવશે. તેને એડવેન્ચર ટુરિઝમ તરીકે પ્રચારિત કરવામાં આવશે. પૂર્વ ઘાટની અરકુ વેલી અને પશ્ચિમ ઘાટના પોધીગઈ મલઈમાં પણ માઉન્ટેન ટ્રેલ્સ બનશે. ઓડિશા, કર્ણાટક અને કેરળમાં ટર્ટલ ટ્રેલ્સ બનશે. આંધ્ર પ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં બર્ડ વોચિંગ ટ્રેલ્સ વિકસાવવામાં આવશે. આ ટકાઉ વિકાસના પર્યટન મોડેલથી પર્યાવરણનું સંરક્ષણ કરવામાં આવશે.