બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે સોમવારે વડાપ્રધાન અને લેબર પાર્ટીના નેતા પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. 10 ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટની બહાર રાષ્ટ્રને સંબોધન કરતા તેમણે કહ્યું કે લેબર પાર્ટીને નથી લાગતું કે હું આગામી ચૂંટણીમાં નેતૃત્વ કરવા માટે યોગ્ય વ્યક્તિ છું. સ્ટાર્મરનું રાજીનામું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે લેબર પાર્ટીની અંદર તેમના નેતૃત્વને લઈને લાંબા સમયથી અસંતોષ વધી રહ્યો હતો. હાલના મહિનાઓમાં ઘણા સાંસદો અને મંત્રીઓએ તેમના નેતૃત્વ પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં પાર્ટીના ખરાબ પ્રદર્શન અને ઘટતી લોકપ્રિયતાએ પણ તેમના પર દબાણ વધાર્યું હતું. બીબીસીના રિપોર્ટ અનુસાર, એન્ડી બર્નહેમ તેમના ઉત્તરાધિકારી બનવાની રેસમાં સૌથી આગળ છે. બર્નહેમે હાલમાં મેકરફિલ્ડ પેટાચૂંટણી જીતીને સંસદમાં વાપસી કરી છે અને તેમને લેબર સાંસદોના મોટા ગ્રુપનો ટેકો હોવાનું કહેવાય છે. આ ઘટનાક્રમથી બ્રિટનમાં રાજકીય અસ્થિરતા વધુ ઘેરી બની છે. કીર સ્ટાર્મર છેલ્લા દસ વર્ષમાં પદ પરથી રાજીનામું આપનારા છઠ્ઠા વડાપ્રધાન છે. બ્રિટનને 17 જુલાઈ સુધીમાં નવા વડાપ્રધાન મળશે સ્ટાર્મરે જણાવ્યું હતું કે લેબર પાર્ટી જુલાઈના મધ્ય સુધીમાં તેના નવા નેતાની પસંદગી કરશે. નવા નેતા અને વડાપ્રધાનની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ તેમના પદ પર રહેશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ તેમના ઉત્તરાધિકારીને સંપૂર્ણ સહયોગ આપશે. સ્ટાર્મરે જણાવ્યું હતું કે તેમણે સોમવારે સવારે બ્રિટનના રાજા ચાર્લ્સ IIIને તેમના નિર્ણયની જાણ કરી હતી. લેબર પાર્ટીની રાષ્ટ્રીય કાર્યકારી સમિતિ (NEC) હવે નવા નેતાની પસંદગી માટેનો કાર્યક્રમ નક્કી કરશે. આ યોજના હેઠળ, નામાંકન પ્રક્રિયા 9 જુલાઈથી શરૂ થશે, અને 17 જુલાઈથી શરૂ થનારા સંસદની ઉનાળાની રજા પહેલાં નવા નેતાની પસંદગી પૂર્ણ કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે. બ્રિટનમાં, જનતા સીધી રીતે વડાપ્રધાનની પસંદગી કરતી નથી. લોકો તેમના સંબંધિત મતવિસ્તારમાંથી સંસદ સભ્યો (સાંસદો)ને ચૂંટે છે. સંસદમાં બહુમતી ધરાવનાર પક્ષનો નેતા વડાપ્રધાન બને છે. હાલમાં, લેબર પાર્ટી સત્તામાં છે. તેથી, જે વ્યક્તિ પક્ષનો નવો નેતા બનશે તે વડાપ્રધાન બનવા માટે મુખ્ય દાવેદાર હશે. આ હેતુ માટે દેશભરમાં સામાન્ય ચૂંટણી યોજવાની જરૂર નથી. સ્ટાર્મર પર પદ છોડવાનું દબાણ શા માટે વધ્યું સ્ટાર્મરે 2024માં લેબર પાર્ટીને મોટી ચૂંટણી જીત અપાવી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ તેમની લોકપ્રિયતા સતત ઘટી છે. ઘણા વિવાદો, નીતિગત યુ-ટર્ન અને જીવનધોરણમાં સુધારાના વચનો પૂરા ન કરી શકવાને કારણે તેમની છબી ખરડાઈ છે. સ્ટાર્મરની મુશ્કેલીઓ ત્યારે વધી ગઈ, જ્યારે તેમના વિરોધી એન્ડી બર્નહેમે શુક્રવારે પેટાચૂંટણી જીતી લીધી. આ જીત પછી બર્નહેમ પાર્ટીની કમાન સંભાળવાની દાવેદારી રજૂ કરી શકે છે. જીત પછી બર્નહેમે કહ્યું કે તેઓ દેશને નવી દિશા આપવા માંગે છે. બર્નહેમના સહયોગીઓ સ્ટાર્મર પાસેથી રાજીનામું આપવાની માંગ કરી રહ્યા હતા. પૂર્વ સ્વાસ્થ્ય મંત્રી વેસ સ્ટ્રીટિંગે પણ સંકેત આપ્યો કે તેઓ જરૂર પડ્યે સ્ટાર્મરને નેતૃત્વ માટે પડકારી શકે છે. જોકે, સ્ટાર્મરે 19 જૂને સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે હું મારા નેતૃત્વ વિરુદ્ધ આવનારા કોઈપણ પડકારનો સામનો કરીશ. સાથે જ લેબર પાર્ટીના નેતાઓને પરસ્પર ખેંચતાણથી બચવા અપીલ કરી હતી. બ્રિટનને સાત વર્ષમાં છઠ્ઠા વડાપ્રધાન મળશે સ્ટાર્મર છેલ્લા દાયકામાં છઠ્ઠા બ્રિટિશ વડાપ્રધાન હશે જેમણે પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા વિના પદ છોડ્યું હશે. તેમના પહેલા ડેવિડ કેમરન, થેરેસા મે, બોરિસ જોહ્ન્સન, લિઝ ટ્રસ અને ઋષિ સુનક પણ પોતાનો કાર્યકાળ પુરો કરી શક્યા નહોતા. 2016ના બ્રેક્ઝિટ લોકમતમાં હાર બાદ ડેવિડ કેમરને રાજીનામું આપ્યું હતું. તેમના પછી વડાપ્રધાન બનેલા થેરેસા મે, બ્રેક્ઝિટ સોદો સંસદમાં પસાર કરાવી શક્યા નહીં અને 2019માં તેમને પદ છોડવું પડ્યું હતું. ત્યારબાદ, 2022માં કોવિડ-19 લોકડાઉન દરમિયાન તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાને યોજાયેલા રાજકીય વિવાદો અને આસપાસના કૌભાંડો વચ્ચે બોરિસ જોહ્ન્સને પણ રાજીનામું આપ્યું હતું. જોહ્ન્સન બાદ લિઝ ટ્રુસ વડાપ્રધાન બન્યા, પરંતુ તેમની આર્થિક નીતિઓએ બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ મચાવી. તેઓ ફક્ત 49 દિવસ માટે જ પદ પર રહ્યા અને ઓક્ટોબર 2022માં તેમને રાજીનામું આપવું પડ્યું. પછી ઋષિ સુનક તેમના સ્થાને આવ્યા, પરંતુ વધતો જતો ફુગાવો, આર્થિક પડકારો અને સામાન્ય ચૂંટણીમાં કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીની હાર બાદ તેમણે પણ જુલાઈ 2024માં પદ છોડ્યું. હવે, કીર સ્ટાર્મરના રાજીનામા સાથે, બ્રિટનને સાત વર્ષમાં છઠ્ઠા અને દસ વર્ષમાં સાતમા વડાપ્રધાન મળવાની તૈયારી છે. બ્રિટનમાં વડાપ્રધાન વારંવાર બદલાવવાનું કારણ એક્સપર્ટના મતે, બ્રિટનમાં વડાપ્રધાન વારંવાર બદલાવવાનું મુખ્ય કારણ ત્યાંની સંસદીય વ્યવસ્થા છે. ત્યાં લોકો વડાપ્રધાનને સીધા ચૂંટતા નથી, પરંતુ તેમની પાર્ટીના સાંસદો તેમને સમર્થન આપે છે. વડાપ્રધાન ત્યાં સુધી પદ પર રહે છે જ્યાં સુધી પાર્ટીના સાંસદો તેમની સાથે ઊભા હોય. જો સાંસદોને લાગે કે કોઈ નેતાની ઘટતી લોકપ્રિયતાથી આગામી ચૂંટણીમાં પાર્ટીને નુકસાન થઈ શકે છે, તો તેઓ સામાન્ય ચૂંટણી કરાવ્યા વિના પણ નવા નેતાની પસંદગી પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે બ્રિટનમાં પાર્ટીનું સમર્થન નબળું પડતાં જ વડાપ્રધાન બદલવાની જરૂરિયાત ઝડપથી ઊભી થાય છે. બ્રિટનની મોટી પાર્ટીઓના નિયમો પણ નેતાઓને હટાવવાનો માર્ગ સરળ બનાવે છે. કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીમાં જો 15% સાંસદો કોઈ નેતા વિરુદ્ધ પત્ર લખે, તો તેની વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવી શકાય છે. જ્યારે, લેબર પાર્ટીમાં કોઈ અન્ય નેતા ત્યારે દાવેદારી રજૂ કરી શકે છે, જ્યારે તેને પાર્ટીના 20%થી વધુ સાંસદો અને સભ્યોનું સમર્થન મળે.