વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ જુલાઈમાં ભારતીય શેરબજારમાં જોરદાર વાપસી કરતા ઇક્વિટીમાં આશરે ₹20,200 કરોડનું નેટ રોકાણ કર્યું છે. આ સાથે જ છેલ્લા 4 મહિનાથી સતત ચાલુ વેચવાલીનો સિલસિલો અટકી ગયો છે. આકર્ષક વેલ્યુએશન, કોર્પોરેટ કમાણીમાં સુધારો અને વૈશ્વિક દબાણ ઓછું થવાથી ઘરેલુ શેરોમાં વિદેશી મૂડીનો પ્રવાહ ફરી શરૂ થયો છે. 4 મહિનાની વેચવાલી પર લાગી બ્રેક: જૂનમાં ઉપાડ્યા હતા ₹49,340 કરોડ જુલાઈમાં થયેલું આ રોકાણ બજાર માટે એક મોટો ટર્નઅરાઉન્ડ છે. આ પહેલા સતત 4 મહિના સુધી વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરોમાં ભારે વેચવાલી કરી હતી. સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરી સર્વિસિસ લિમિટેડ (CDSL) ના આંકડા મુજબ, FPIs એ: માર્ચ: ₹1.17 લાખ કરોડની ભારે વેચવાલી કરી હતી. એપ્રિલ: ₹60,847 કરોડ કાઢ્યા હતા. મે: ₹32,963 કરોડ ઉપાડ્યા હતા. જૂન: ₹49,340 કરોડ શેરબજારમાંથી બહાર કાઢ્યા હતા. 2026 માં અત્યાર સુધીમાં કુલ ₹2.54 લાખ કરોડની ઉપાડ: 2025 નો રેકોર્ડ તૂટ્યો જુલાઈની તાજી ખરીદીથી બજારને ચોક્કસ રાહત મળી છે, પરંતુ તેનાથી લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા વેચાણનું નુકસાન સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયું નથી. વર્ષ 2026 માં અત્યાર સુધીમાં વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય ઇક્વિટી બજારમાંથી કુલ ₹2.54 લાખ કરોડની નેટ ઉપાડ કરી ચૂક્યા છે. આ આંકડો આખા વર્ષ 2025 દરમિયાન થયેલી ₹1.66 લાખ કરોડની કુલ ઉપાડ કરતાં પણ વધુ છે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતની તુલનાત્મક સ્થિરતા, લાર્જ-કેપ શેરોમાં વાજબી વેલ્યુએશન અને કોર્પોરેટ અર્નિંગ્સમાં સુધારાના સંકેતોએ વિદેશી રોકાણકારોમાં ભારતનું આકર્ષણ ફરીથી વધાર્યું છે. નિષ્ણાતનો મત: ‘સાઉથ કોરિયા અને તાઇવાનમાં અસ્થિરતાનો ફાયદો ભારતને મળ્યો’ જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ વી.કે. વિજયકુમારે જણાવ્યું હતું કે, દક્ષિણ કોરિયા અને તાઇવાન જેવા બજારોમાં વધેલી અનિશ્ચિતતા અને “ચિપ ટ્રેડ” માં વધુ એકાગ્રતાના જોખમોએ વિદેશી રોકાણકારોને ભારત જેવા પ્રમાણમાં સ્થિર બજારો તરફ વળવા પ્રેરિત કર્યા છે. વિજયકુમારના મતે, ભારતીય રૂપિયાની મજબૂતી અને સ્થિરતાની સાથે, ભારતના લાર્જ-કેપ સેગમેન્ટમાં વાજબી વેલ્યુએશને વિદેશી મૂડીની વાપસીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. IT શેરોમાં તેજી: સારા ત્રિમાસિક પરિણામોએ AIની ચિંતાઓ દૂર કરી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રેક’ (Trackk) ના કો-ફાઉન્ડર અને CEO વેદાંત ગુપ્તેના મતે, જૂન ક્વાર્ટરના પરિણામોએ ઘણા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં પ્રારંભિક રિકવરીના સંકેતો આપ્યા છે, જેનાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ મજબૂત થયો છે. ખાસ કરીને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) શેરોમાં મજબૂત રી-રેટિંગ જોવા મળ્યું. અપેક્ષા કરતાં સારા ત્રિમાસિક પરિણામોએ IT ઉદ્યોગના લાંબા ગાળાના વૃદ્ધિના દૃષ્ટિકોણ પર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની સંભવિત અસર અંગેની ચિંતાઓને શાંત કરવામાં મદદ કરી છે. આ ઉપરાંત, ગ્લોબલ મેક્રો-ઇકોનોમિક પરિસ્થિતિઓ પણ ઉભરતા બજારો માટે મદદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. ગુપ્તે જણાવ્યું હતું કે યુએસ ડોલર પર દબાણ ઘટવાથી અને યુએસ વ્યાજ દરો તેમના પીકની નજીક પહોંચવાની અપેક્ષાઓએ ભારત જેવા બજારો માટે રોકાણનું વાતાવરણ સુધાર્યું છે. ડેટ માર્કેટમાં પણ વધ્યો વિશ્વાસ: જુલાઈમાં આવ્યા ₹32,245 કરોડ વિદેશી રોકાણકારોનો આ નવો ટ્રેન્ડ માત્ર શેરબજાર પૂરતો સીમિત ન રહ્યો, પરંતુ ડેટ માર્કેટમાં પણ તેમની ખરીદી જોવા મળી. જનરલ રૂટ: FPIs એ જુલાઈમાં જનરલ રૂટ દ્વારા ભારતીય ડેટ સિક્યોરિટીઝમાં ₹29,212 કરોડનું રોકાણ કર્યું. ફુલ્લી એક્સેસિબલ રૂટ (FAR): આના દ્વારા ડેટ માર્કેટમાં ₹3,033 કરોડનું વધારાનું રોકાણ આવ્યું. બંને રૂટને ભેગા કરીને જુલાઈમાં ડેટ માર્કેટમાં કુલ ₹32,245 કરોડનું વિદેશી રોકાણ નોંધાયું. આગળ શું: ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને RBI પોલિસી પર નજર વિદેશી રોકાણકારોની આ ખરીદી આગળ પણ ચાલુ રહેશે કે નહીં, તે ગ્લોબલ જોખમી પરિબળો અને સ્થાનિક બજારના ઘટનાક્રમોના તાલમેલ પર નિર્ભર કરશે. બજાજ બ્રોકિંગના ડેપ્યુટી વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ (રિસર્ચ) પવિત્ર મુખર્જીએ જણાવ્યું હતું કે રોકાણકારો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને ચાલુ અમેરિકા-ઈરાન ભૂ-રાજકીય તણાવ (Geopolitical Tensions)ની સ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખશે. ઘરેલું મોરચે, Q1FY27ના પરિણામોની સીઝન બજાર માટે એક મુખ્ય ટ્રિગર બની રહેશે. જ્યારે 5 ઓગસ્ટે આવનારો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)નો મોનેટરી પોલિસીનો નિર્ણય પણ બજારની ભાવિ દિશા નક્કી કરવામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જુલાઈમાં થયેલી આ વાપસી મહિનાઓની ભારે વેચવાલી પછી રાહત આપે છે, પરંતુ 2026માં થયેલી કુલ ઉપાડનો મોટો આંકડો દર્શાવે છે કે વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ સંપૂર્ણપણે ફરી સ્થાપિત થવો હજુ બાકી છે. ભવિષ્યનો ફંડ ફ્લો આ વાત પર નિર્ભર કરશે કે અર્નિંગ્સની ગતિ કેટલી મજબૂત રહે છે અને ગ્લોબલ અનિશ્ચિતતાઓ કેટલી ઓછી થાય છે. ‘FPI અને ડેટ માર્કેટ શું હોય છે?’ FPI (ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ): જ્યારે વિદેશી રોકાણકારો, સંસ્થાઓ અથવા ફંડ કોઈ બીજા દેશના શેર, ડિબેન્ચર અથવા બોન્ડમાં પૈસા રોકે છે, ત્યારે તેને FPI કહેવાય છે. આ રોકાણકારો સીધા કંપનીઓનું સંચાલન કરતા નથી, પરંતુ માત્ર વળતર માટે નાણાકીય અસ્કયામતોમાં રોકાણ કરે છે. ડેટ માર્કેટ (Debt Market): આ એક એવું નાણાકીય બજાર છે જ્યાં સરકારી અને કોર્પોરેટ બોન્ડ, ડિબેન્ચર અને અન્ય ફિક્સ્ડ-ઇનકમ સિક્યોરિટીઝની ખરીદ-વેચાણ થાય છે. આમાં શેરબજારની સરખામણીમાં જોખમ ઓછું હોય છે અને નિશ્ચિત વ્યાજ દરે રિટર્ન મળે છે.