અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સત્તાવાર હેલિકોપ્ટર મરીન વનની ઉડાન દરમિયાન સુરક્ષામાં ચૂક થઈ છે. મંગળવારે વ્હાઇટ હાઉસથી ઉડાન ભરતી વખતે મરીન વન અને એક પેસેન્જર વિમાન નિર્ધારિત સુરક્ષા અંતરથી વધુ નજીક આવી ગયા. આ પછી અમેરિકન વિમાનન નિયામક FAA એ મામલાની તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. ઘટના મંગળવારે બપોરે લગભગ 2:30 વાગ્યે બની હતી. ટ્રમ્પ વ્હાઇટ હાઉસથી જોઈન્ટ બેઝ એન્ડ્રુઝ જઈ રહ્યા હતા. તે જ સમયે એનવોય એરનું એક પેસેન્જર વિમાને પણ રીગન વોશિંગ્ટન નેશનલ એરપોર્ટથી ઉડાન ભરી. FAAની પ્રારંભિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે બંને વિમાન એકબીજાની સૌથી નજીક આવવા પર માત્ર 1.3 કિલોમીટરના અંતરે હતા. તેમની ઊંચાઈમાં પણ માત્ર 700 ફૂટનો તફાવત રહી ગયો હતો. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે બંને વિમાન ટક્કરની દિશામાં નહોતા અને રાષ્ટ્રપતિની સુરક્ષાને કોઈ ખતરો થયો નહોતો. અમેરિકાની રાજધાની વોશિંગ્ટનના આકાશમાં થોડી મિનિટો માટે અફરાતફરી મચી ગઈ. કારણ પણ ખૂબ મોટું હતું. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને લઈ જતું તેમનું મિલિટરી હેલિકોપ્ટર અને એક પેસેન્જર વિમાન એકબીજાની ખૂબ નજીક આવી ગયા. આ પછી સવાલો ઉઠવા લાગ્યા કે શું આકાશમાં કોઈ મોટી દુર્ઘટના થતા માંડ માંડ બચી ગઈ? હવે અમેરિકી એજન્સીઓ સમગ્ર મામલાની તપાસ કરી રહી છે. આખરે આ સ્થિતિ શા માટે સર્જાઈ, ભૂલ કોની હતી. ઘટનાનો વીડિયો… સુરક્ષામાં ચૂક કેવી રીતે થઈ? વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ મુજબ, મરીન વનની ઉડાન દરમિયાન રીગન વોશિંગ્ટન નેશનલ એરપોર્ટ પરથી કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સને થોડા સમય માટે રોકી દેવામાં આવે છે. પરંતુ આ વખતે આવું ન થયું. એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ સમયસર ફ્લાઇટ્સ રોકી શક્યું નહીં. આ જ કારણોસર, પેસેન્જર પ્લેને પણ ટેકઓફ કરી લીધું. FAA હવે એ શોધી રહ્યું છે કે સુરક્ષા પ્રક્રિયાનું પાલન શા માટે ન થયું અને એર ટ્રાફિક કંટ્રોલથી ચૂક કેવી રીતે થઈ. ATCને ત્રણ વાર જાણ કરી, જવાબ ન મળ્યો ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ મુજબ, ઉડાન પહેલાં મરીન વનના ક્રૂએ કંટ્રોલ ટાવરને ત્રણ વાર જણાવ્યું કે હેલિકોપ્ટર ત્રણ મિનિટમાં ઉડાન ભરશે. પરંતુ રેડિયો પર સંદેશ સ્પષ્ટ સંભળાયો નહીં. કંટ્રોલર તરફથી પણ કોઈ સ્પષ્ટ જવાબ મળ્યો નહીં. ત્યારબાદ મરીન વને નિર્ધારિત કાર્યક્રમ મુજબ ઉડાન ભરી. થોડા સમય પછી કંટ્રોલરે હેલિકોપ્ટરને નજીકમાં ઉડાન ભરી ચૂકેલા પેસેન્જર વિમાનની જાણકારી આપી. પાયલટે જણાવ્યું કે તેને બીજું વિમાન દેખાઈ રહ્યું છે. ત્યારબાદ હેલિકોપ્ટરે થોડીવાર રોકાઈને આગળ ઉડાન ચાલુ રાખી. નિયમો શું કહે છે? FAAના નિયમ મુજબ, આવી પરિસ્થિતિમાં બે વિમાનો વચ્ચે ઓછામાં ઓછું 2.4 કિલોમીટરનું અંતર અથવા ઊંચાઈમાં 500 ફૂટનો તફાવત હોવો જરૂરી છે. આ કિસ્સામાં, બંને વિમાનોની ઊંચાઈનો તફાવત નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ હતો, પરંતુ તેમની વચ્ચેનું અંતર ઘટીને લગભગ 1.3 કિલોમીટર થઈ ગયું. આ જ કારણોસર FAA એ તેને ‘લોસ ઓફ સેફ સેપરેશન’ એટલે કે નિર્ધારિત સુરક્ષા અંતરનું ઉલ્લંઘન માન્યું છે. મરીન વન કેટલું સુરક્ષિત છે? આ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિનું સત્તાવાર હેલિકોપ્ટર છે. રાષ્ટ્રપતિ તેમાં સવાર થતાં જ તેનું કોલ સાઈન ‘મરીન વન’ થઈ જાય છે. દુનિયાના સૌથી સુરક્ષિત VIP હેલિકોપ્ટરોમાં તેની ગણતરી થાય છે. તેને અમેરિકી મરીન કોર્પ્સના સૌથી અનુભવી પાઇલટ્સ ઉડાવે છે, જેમને હાઈ-રિસ્ક મિશનોની ખાસ તાલીમ આપવામાં આવે છે. ઉડાન પહેલાં રૂટ, હવામાન અને એરસ્પેસની સંપૂર્ણ સુરક્ષા તપાસ કરવામાં આવે છે. સુરક્ષા માટે એકસાથે ઘણા એકસરખા હેલિકોપ્ટર ઉડે છે, જેથી રાષ્ટ્રપતિ કયા હેલિકોપ્ટરમાં છે, તે જાણી શકાય નહીં. 67 મૃત્યુ પછી બનેલા નિયમનું પાલન થયું નહીં 29 જાન્યુઆરી 2025 ના રોજ રીગન વોશિંગ્ટન નેશનલ એરપોર્ટ પાસે અમેરિકન એરલાઇન્સના પેસેન્જર વિમાન અને અમેરિકી સેનાના બ્લેક હોક હેલિકોપ્ટરની હવામાં ટક્કર થઈ હતી. આ દુર્ઘટનામાં 67 લોકોના જીવ ગયા હતા. આ પછી FAAએ સુરક્ષા નિયમો વધુ કડક કર્યા. એ નક્કી કરવામાં આવ્યું કે જ્યારે પણ રાષ્ટ્રપતિ કે સેનાનું હેલિકોપ્ટર ઓછી ઊંચાઈએ ઉડાન ભરશે, ત્યાં સુધી આસપાસથી કોઈ કોમર્શિયલ વિમાન ટેકઓફ કે લેન્ડિંગ કરશે નહીં. એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને પણ પહેલાં એ સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે આખું એરસ્પેસ ખાલી અને સુરક્ષિત છે, ત્યારબાદ જ બીજી ફ્લાઇટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવશે. ATC કેવી રીતે કામ કરે છે, તેના પ્રોટોકોલ શું છે વિમાનની સુરક્ષિત અવરજવરની સંપૂર્ણ જવાબદારી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC)ની હોય છે. કંટ્રોલર રડાર અને રેડિયો દ્વારા દરેક વિમાનની ઊંચાઈ, ગતિ અને દિશા પર નજર રાખે છે અને પાઇલટોને સતત નિર્દેશ આપે છે, જેથી બે વિમાન ક્યારેય એકબીજાની નજીક ન આવે. VIP ફ્લાઇટ્સમાં નિયમો વધુ કડક કોઈપણ વડાપ્રધાન, રાષ્ટ્રપતિ કે સૈન્ય વિમાનની ઉડાન દરમિયાન ATCનું એલર્ટ વધુ વધી જાય છે. આવા સમયે સંબંધિત એરસ્પેસને ખાલી રાખવામાં આવે છે, અન્ય વિમાનોનો રૂટ બદલવામાં આવે છે અથવા તેમને રોકવામાં આવે છે.જો આ સુરક્ષા નિયમોનું પાલન ન થાય અને વિમાનો વચ્ચે સુરક્ષિત અંતર સમાપ્ત થઈ જાય, તો તેને ‘લોસ ઓફ સેફ સેપરેશન’ માનવામાં આવે છે. ઉડ્ડયન ક્ષેત્રમાં તેને અત્યંત ગંભીર સુરક્ષા ચૂક માનવામાં આવે છે.