જાવેદ જાફરીએ પોતાની ચાર દાયકાની કારકિર્દીમાં દરેક પ્રકારના પાત્રો ભજવ્યા છે, પરંતુ ‘માયા સભા’ને તે પોતાના માટે ખાસ ફિલ્મ માને છે. તેની સાથે આ અપકમિંગ ફિલ્મ વિશે ખાસ વાતચીત થઈ… ‘માયા સભા’ની સ્ક્રિપ્ટમાં એવું શું હતું જેણે તમને તરત જ આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડી દીધા? જ્યારે મેં સ્ક્રિપ્ટ વાંચી, ત્યારે મારી લગભગ 40 વર્ષની કારકિર્દીમાં એક એક્ટર તરીકે મને જે સ્ક્રિપ્ટ્સ વાંચવા મળી છે, તેમાંથી આ સૌથી પાવરફુલ લાગી. સૌથી ખાસ વાત એ હતી કે આ એક કેરેક્ટર-ડ્રિવન સ્ક્રિપ્ટ છે, ન કે માત્ર વાર્તાના સહારે ચાલતી ફિલ્મ. અહીં આખી કથા મારા પાત્રની આસપાસ આગળ વધે છે અને તે પાત્રમાં એટલા ભાવનાત્મક અને મનોવૈજ્ઞાનિક સ્તરો છે કે એક્ટરને આવા બહુ ઓછા અવસર મળે છે. ઈમાનદારીથી કહું તો આ નો-બ્રેનર હતું. વિચારવાનો મોકો જ ન મળ્યો, બસ હા કહેવાનું હતું. આની સાથે-સાથે એક અલગ પ્રકારનું સન્માન પણ અનુભવાયું કે નિર્દેશકે મને આ રોલ માટે વિચાર્યો. સામાન્ય રીતે લોકો મને કોમેડી કે ડાન્સ સાથે જોડે છે, આવા સમયે મને એક એક્ટર તરીકે જોવા માટે હું તેમનો આભારી છું. ટાઇટલમાં ‘માયા’ અને ‘સભા’ બંને શબ્દોના સ્તરો તમારા પાત્ર સાથે કેવી રીતે જોડાય છે? ‘માયા સભા’ ખરેખરમાં એક ઇલ્યુઝનની દુનિયા છે. અહીં જે સિનેમા હોલ છે, જે પાત્રો દેખાય છે, તે એવા નથી જેવા પહેલી નજરમાં લાગે છે. જેમ જેમ વાર્તા આગળ વધે છે અને પાત્રોના સ્તરો ખુલે છે, તમને અહેસાસ થાય છે કે જે દેખાઈ રહ્યું હતું, વાસ્તવિકતા તેનાથી બિલકુલ અલગ છે. અહીં ‘સભા’ એક જગ્યા પણ છે, લોકો પણ છે, પરંતુ બધું જ માયા એટલે કે ભ્રમમાં લપેટાયેલું છે. ધીમે ધીમે દર્શક સમજે છે કે અહીં કોઈ બીજો જ ખેલ ચાલી રહ્યો છે. ‘માયા સભા’ તમારા કરિયરની એવી ફિલ્મોમાંથી એક છે જે દર્શકને વિચારવાની માંગ કરે છે? જુઓ, કેટલીક ફિલ્મો એવી હોય છે જે કહે છે કે આવો, બેસો, મનોરંજન કરો, સમય પસાર કરો. પરંતુ ‘માયા સભા’માં સ્તરો છે. આ ફિલ્મ સંબંધોની જટિલતા દર્શાવે છે – એક પિતા અને પુત્રનો સંબંધ, તેમની વચ્ચેનું અંતર, બોજ, પીડા. બહારથી આવેલા બે પાત્રોની તેમના જીવન પર શું અસર પડે છે, તે બધું ધીમે ધીમે સામે આવે છે. એ જરૂરી નથી કે તમારે ખૂબ ઊંડાણપૂર્વક વિચારવાની જરૂર પડે, પરંતુ ફિલ્મની શૈલી એવી છે કે વસ્તુઓ ધીમે ધીમે પ્રગટ થાય છે. બીજી વાર જોવાથી આ ફિલ્મ વધુ આનંદદાયક બને છે. મારા મતે, આ એક અત્યંત સુંદર અને અલગ દુનિયા છે, જે આ વાર્તા દ્વારા રચવામાં આવી છે. આ ફિલ્મમાં તમારું પાત્ર શું કોઈ માનસિક સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યું છે? આ પાત્ર પોતાનામાં અનેક પ્રકારના બોજ લઈને ફરે છે. તેના જીવનમાં શું-શું વીતી ચૂક્યું છે-પત્નીનું છોડીને જવું, પુત્ર સાથેનો ગૂંચવાયેલો સંબંધ, કારકિર્દીમાં ઉતાર-ચઢાવ, પૈસા અને ફિલ્મોને લઈને નિષ્ફળતાઓ—આ બધું ધીમે ધીમે સામે આવે છે. દર્શક પણ મૂંઝવણમાં રહે છે કે આ વ્યક્તિ આખરે છે શું—નકારાત્મક છે, સકારાત્મક છે, પાગલ છે, ભાનમાં છે, કે કોઈને મેનિપ્યુલેટ કરી રહ્યો છે? જેમ જેમ વાર્તા આગળ વધે છે, તમને સમજાય છે કે આ પાત્ર કઈ દિશામાં જઈ રહ્યું છે અને તેની માનસિક સ્થિતિ શું છે. શું તમને લાગે છે કે આજે આવી ફિલ્મો મેનસ્ટ્રીમમાં ઓછી બની રહી છે? આજે મેનસ્ટ્રીમનો અર્થ જ બદલાઈ ગયો છે. લોકો તેને મેનસ્ટ્રીમ કહે છે જે વધુ પૈસા કમાય છે પરંતુ તે જરૂરી નથી કે તે જ સિનેમાનો સાચો માપદંડ હોય. ‘માયા સભા’માં કોઈ પરંપરાગત ફોર્મ્યુલા નથી—ન હીરો-વિલન, ન ગીતો-ડાન્સ. આ એક સાયકોલોજિકલ થ્રિલર છે, એક રાતની વાર્તા છે, ચાર પાત્રો છે અને એક થિયેટર છે. આમ છતાં તમે એક સેકન્ડ માટે પણ કંટાળતા નથી. તેની સૌથી મોટી તાકાત તેની રાઇટિંગ છે. આ જ આ ફિલ્મનો અસલી હીરો છે. શું આ રોલ તમને એક એક્ટર તરીકે તમારા કમ્ફર્ટ ઝોનમાંથી બહાર લઈ ગયો? ના, જુઓ, જો એક અભિનેતા હંમેશા પોતાના કમ્ફર્ટ ઝોનમાં જ કામ કરતો રહે, તો તે વધુ સારો કેવી રીતે બનશે? જ્યાં સુધી પડકાર નહીં હોય, ત્યાં સુધી પરફોર્મન્સ પણ આગળ વધી શકે નહીં. જો હું તે જ કરતો રહું, જે હું વર્ષોથી કરતો આવ્યો છું, તો તેમાં નવું શું રહેશે? એક અભિનેતા તરીકે જરૂરી છે કે તમે એવા રોલ પસંદ કરો જે તમને પડકારે, જ્યાં તમે એવું વિચારો કે હું આ પાત્રને કેવી રીતે ભજવું, તેને કેવી રીતે ઘડું અને તેમાં પોતાને સંપૂર્ણપણે સામેલ કરી શકું. જ્યારે દર્શકો એમ કહે કે “આ અમે જાવેદ જાફરીને પહેલા ક્યારેય આવા કરતા જોયા નથી,” તો તે જ મારા માટે સૌથી મોટી ઉપલબ્ધિ હોય છે. હું ઉપરવાળાનો આભારી છું કે મને અલગ-અલગ પ્રકારના પાત્રો ભજવવાના અવસર મળ્યા. માયા સભાનું આ પાત્ર તે જ પ્રકારનું હતું, જે મને મારા કમ્ફર્ટ ઝોનમાંથી બહાર લઈ ગયું. ભલે ફિલ્મ સલામ નમસ્તે હોય, ‘ધમાલ’ સિરીઝ હોય, ‘ઓહ ડાર્લિંગ! યે હૈ ઇન્ડિયા!’ જેવી ફિલ્મ હોય કે ‘બૂગી વૂગી’ ડાન્સ શો હોય. અથવા ‘તાકેશી કેસલ’માં ફક્ત અવાજ દ્વારા લોકો સાથે જોડાવાનું હોય, આ બધા અનુભવોએ મને એક કલાકાર તરીકે સતત કંઈક નવું કરવાની તક આપી. મારા માટે આ ‘છાપ છોડવા’ કરતાં વધુ મારી કલાનું પ્રદર્શન છે કે એક અભિનેતા તરીકે હું કોઈ પાત્રને મારા દૃષ્ટિકોણથી કેવી રીતે રજૂ કરી શકું છું. ડિરેક્ટર અને રાઇટરની પોતાની વિચારસરણી હોય છે, પરંતુ એક અભિનેતા તરીકે હું તે પાત્રમાં શું ઉમેરી શકું છું, તે મારા માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. છેલ્લા 40 વર્ષમાં જો મને આટલું બધું કરવાની તક મળી છે, તો તેના માટે હું ખરેખર ઉપરવાળાનો આભારી છું. ડિરેક્ટર રાહી અનિલ બર્વે સાથે સેટ પર શું ક્રિએટિવ ડિસ્કશન થતું રહ્યું? આ લગભગ 22 દિવસનું ખૂબ જ ઇન્ટેન્સ શૂટિંગ હતું. ઘણી વાર 18-19 કલાક, ક્યારેક તો 22 કલાક સુધી કામ કર્યું. સિનેમા હોલની અંદર ધુમાડો, ધૂળ, કેરોસીન—પરિસ્થિતિઓ મુશ્કેલ હતી, એલર્જી પણ થઈ, પરંતુ અંતે જે સંતોષ મળે છે, તે બધું જ ભુલાવી દે છે. દર્શકને એનાથી ફરક નથી પડતો કે તમે કેટલા ટેક લીધા કે બજેટ કેટલું હતું. તેમને ફક્ત અંતિમ પરિણામ દેખાય છે અને જો પરિણામ સારું હોય, તો એક કલાકાર તરીકે એ જ સૌથી મોટી ખુશી છે.