અમેરિકા-ઇઝરાયલ સાથેના યુદ્ધને ઇરાને એક તકમાં બદલી નાખ્યું છે. અમેરિકાએ ખાર્ગ આઇલેન્ડ નજીક સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા, પરંતુ વૈશ્વિક ઓઈલ સંકટના ડરથી ઓઈલ ટર્મિનલને સીધું નિશાન બનાવ્યું ન હતું. આનો ફાયદો ઉઠાવતા ઇરાને ખાર્ગ ટર્મિનલ ચાલુ રાખ્યું અને ‘ઘોસ્ટ ફ્લીટ’ દ્વારા ચીનને સપ્લાય ચાલુ રાખી છે. ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી અને SP ગ્લોબલ અનુસાર, ઇરાન દરરોજ 1.7 થી 2 મિલિયન (17 થી 20 લાખ) બેરલ ઓઈલની નિકાસ કરી રહ્યું છે. દેશના લગભગ 90% ઓઈલની નિકાસ હજુ પણ ખાર્ગ ટર્મિનલથી થઈ રહી છે. સાઉથ પારસ ગેસ ફિલ્ડ પરના હુમલાથી નિકાસ પ્રભાવિત થઈ, પરંતુ ગેસ સપ્લાય સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ન હતી. રિપોર્ટ છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા વિદેશી જહાજો પાસેથી ઇરાન પ્રતિ જહાજ લગભગ 16.5 કરોડ રૂપિયા ‘વોર ટેક્સ’ પણ વસૂલી રહ્યું છે. ખાડી દેશોનું ઉત્પાદન 70% સુધી ઘટ્યું ઈરાનની હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પકડ અને સતત હુમલાઓને કારણે સાઉદી અરેબિયા, કતાર, ઇરાક, કુવૈત અને યુએઈ જેવા ખાડી દેશોનો પુરવઠો પ્રભાવિત થયો છે. સુરક્ષિત દરિયાઈ માર્ગોની અછત, વધતા હુમલાઓ અને લોજિસ્ટિક્સની મુશ્કેલીઓને કારણે આ દેશોનું કુલ ઉત્પાદન 70% સુધી ઘટી ગયું છે. મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની સૌથી સીધી અસર ક્રૂડ ઓઈલ પર પડી છે. શુક્રવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ 3.26% ના ઉછાળા સાથે 112.19 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું, જે જુલાઈ 2022 પછીનું સૌથી ઉચ્ચતમ સ્તર છે. જો ઓઈલની કિંમતો 100 ડોલરથી ઉપર રહેશે, તો તેનાથી ભારતમાં મોંઘવારી વધશે જે બજાર માટે સારું નથી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાથી આ પાંચ દેશોની સપ્લાય પર અસર… અમેરિકા દ્વારા ઈરાની ઓઈલની ખરીદી પર 30 દિવસની છૂટ ગ્લોબલ ઓઇલ અને એનર્જી માર્કેટમાં વધતી મોંઘવારીથી અમેરિકા પણ પરેશાન છે. મોંઘવારીને કાબૂમાં લેવા માટે તેણે 20 માર્ચે ઈરાની ઓઈલની ખરીદી પરના પ્રતિબંધોમાં 30 દિવસની છૂટ આપી છે. આ છૂટ ફક્ત સમુદ્રમાં હાજર ઈરાની ઓઈલના ટેન્કરોની ખરીદી માટે છે. અમેરિકી ટ્રેઝરી મિનિસ્ટર સ્કોટ બેસેન્ટે તેની જાહેરાત કરી હતી. ટ્રેઝરી વિભાગની વેબસાઇટ અનુસાર, આ છૂટ 20 માર્ચથી 19 એપ્રિલ સુધીની છે. સ્કોટ બેસેન્ટે કહ્યું કે દુનિયા માટે આ વર્તમાન સપ્લાયને અસ્થાયી રૂપે ખોલીને ગ્લોબલ માર્કેટમાં લગભગ 14 કરોડ બેરલ ઓઈલ ઝડપથી આવશે. આનાથી દુનિયાભરમાં ઊર્જાની ઉપલબ્ધતા વધશે અને સપ્લાય પર જે અસ્થાયી દબાણ બન્યું છે, તેને ઓછું કરવામાં મદદ મળશે.