ઈરાન-ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ રૂટ બંધ થઈ ગયો છે. આવી સ્થિતિમાં, ક્રૂડ ઓઈલનો પુરવઠો બંધ થયા પછી, ભારત લગભગ 3 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઈલ રશિયા પાસેથી ખરીદશે. આ દાવો બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટમાં કરવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) અને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી કંપનીઓએ રશિયા સાથે તેલના કરાર કર્યા છે. તાજેતરમાં અમેરિકાએ દરિયામાં ફસાયેલા રશિયન તેલના શિપમેન્ટ ખરીદવા માટે ભારતને 30 દિવસ (3 એપ્રિલ સુધી)ની છૂટ આપવાનો દાવો કર્યો હતો. જોકે, આ અંગે ભારતીય અધિકારીઓ કહી ચૂક્યા છે કે ભારત તેલ ખરીદવા માટે કોઈ પણ દેશની પરવાનગી પર નિર્ભર નથી. એશિયન દરિયાઈ સીમામાં ફસાયેલું તેલ ખરીદ્યું રિપોર્ટ અનુસાર, અમેરિકા અને ઇઝરાયલના ઇરાન પરના હુમલાઓ પછી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ દ્વારા થતી તેલની સપ્લાય પ્રભાવિત થઈ છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારતીય રિફાઇનર્સે તે રશિયન જહાજોને સુરક્ષિત કર્યા છે જેઓ પહેલાથી જ એશિયન સમુદ્રમાં હાજર હતા, પરંતુ તેમને ખરીદદારો મળી રહ્યા ન હતા. વેપારીઓનું કહેવું છે કે ઇન્ડિયન ઓઇલે લગભગ 1 કરોડ બેરલ અને રિલાયન્સે પણ ઓછામાં ઓછું 1 કરોડ બેરલ તેલ ખરીદ્યું છે. બાકીનું તેલ અન્ય ભારતીય રિફાઇનિંગ કંપનીઓએ લીધું છે. રસ્તામાં જ જહાજો ભારત તરફ વળ્યા શિપિંગ ડેટા પરથી જાણવા મળ્યું છે કે રશિયન જહાજો ‘માયલો’ અને ‘સારા’ જેવા ઘણા મોટા તેલ ટેન્કરો, જેઓ અગાઉ સિંગાપોર તરફ જઈ રહ્યા હતા, તેમણે હવે ભારતના બંદરો તરફ પોતાનો રસ્તો વાળ્યો છે. અમેરિકી છૂટ મળ્યાના તરત જ આ જહાજોના ગંતવ્ય સ્થાન બદલી દેવામાં આવ્યા. રશિયાએ આ વખતે યુરાલ્સ, ESPO અને વરાન્ડે જેવા ગ્રેડનું તેલ ઓફર કર્યું છે. સાઉદી અને ઇરાક પાસેથી ઘટાડીને ફરી રશિયા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત છેલ્લા કેટલાક મહિનામાં ભારતે રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ઘટાડી દીધી હતી અને તેની જગ્યાએ સાઉદી અરેબિયા અને ઇરાક પાસેથી વધુ તેલ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. આંકડાઓ અનુસાર, ફેબ્રુઆરીમાં રશિયા પાસેથી આયાત ઘટીને દરરોજ 10.6 લાખ બેરલ રહી ગઈ હતી, જે 2024ના મધ્યમાં દરરોજ 20 લાખ બેરલથી વધુ હતી. હવે મિડલ ઇસ્ટ સંકટને કારણે ફરી એકવાર ભારતે રશિયા તરફ વળ્યું છે, જેથી દેશમાં ઊર્જાની અછત ન થાય. જરૂરિયાતનું 70% ક્રૂડ ઓઇલ હવે અન્ય માર્ગોથી આવશે ઈરાને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ને બ્લોક કરી દીધું છે, જ્યાંથી દુનિયાની 20% તેલ સપ્લાય થાય છે. જ્યારે, ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 50% ક્રૂડ ઓઇલ અને 54% એલએનજી આ જ માર્ગેથી મંગાવે છે, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતા ભારતે પોતાની રણનીતિ બદલી લીધી છે અને આ વિવાદિત માર્ગ પર નિર્ભરતા ઘટાડી દીધી છે. ભારતીય કંપનીઓ વહેલી તકે પોતાનો સ્ટોક ભરવા માંગે છે. 10%નો વધારો: ભારતે એ માર્ગોથી થતી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં 10% નો વધારો કર્યો છે, જે હોર્મુઝના દાયરામાં આવતા નથી. નવો રૂટ: પહેલાં ભારત તેની જરૂરિયાતનું 60% ક્રૂડ ઓઇલ હોર્મુઝ સિવાયના અન્ય માર્ગોથી મંગાવતું હતું, જેને હવે વધારીને 70% કરી દેવામાં આવ્યું છે. આનાથી ખાડી દેશોમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની અસર ભારતની સપ્લાય ચેઇન પર ઓછી પડશે. જણાવી દઈએ કે ભારત તેની જરૂરિયાતનું લગભગ 85-90% ક્રૂડ ઓઇલ 40+ દેશોમાંથી મંગાવે છે. ઈરાને ખાતરી આપી: હોર્મુઝથી કાર્ગોની અવરજવર જલ્દી શરૂ થશે સરકારે એવા સંકેતો પણ આપ્યા છે કે હોર્મુઝ રૂટ પાસે જહાજોની અવરજવર જલ્દી શરૂ થઈ શકે છે. ઈરાનનું વલણ: સૂત્રો અનુસાર, ઈરાને વચન આપ્યું છે કે તે તેના પડોશી દેશોને ત્યાં સુધી નિશાન બનાવશે નહીં, જ્યાં સુધી તેમના વિસ્તારમાંથી ઈરાન પર હુમલો ન થાય. ગ્લોબલ ઓફર: ભારત માટે સારી વાત એ છે કે દુનિયાના ઘણા અન્ય દેશો પણ તેને તેલ અને LNG સપ્લાય કરવામાં રસ દાખવી રહ્યા છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ભારત પાસે હાલમાં LNGનો સરપ્લસ સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. દેશમાં તેલનો ભંડાર વધ્યો, સરકારનો વધ્યો કોન્ફિડન્સ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી અશાંતિ છતાં ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થઈ છે. સરકારી અધિકારીઓ અનુસાર, તાજેતરની સમીક્ષામાં તેલના સ્ટોકના સ્તરમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે.