ભારત સરકાર અને મેટાની ગ્લોબલ ટીમ વચ્ચે 5 અને 6 ઓગસ્ટના રોજ એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે. કેન્દ્ર સરકારે ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામની મૂળ કંપની મેટાના પ્રતિનિધિઓને સમન્સ મોકલીને બોલાવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકાર આ બેઠકમાં ચાઈલ્ડ સેક્સ્યુઅલ એબ્યુઝ મટિરિયલ એટલે કે CSAM પર અંકુશ લગાવવામાં થયેલી ચૂક, નકલી/સિન્થેટિક AI કન્ટેન્ટ અને મોટા નેતાઓના વેરિફાઈડ એકાઉન્ટ્સ પર ખોટી કાર્યવાહી જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ ઉઠાવશે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઇટી મંત્રાલયે મેટા દ્વારા અત્યાર સુધી આપવામાં આવેલા જવાબોને અપૂરતા ગણાવ્યા છે. પીએમ મોદીની પોસ્ટ હટાવ્યા બાદ સખ્તાઈ વધી આ બેઠક તાજેતરમાં ફેસબુક પર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની એક વીડિયો પોસ્ટ થોડા સમય માટે હટાવી દેવાના વિવાદ બાદ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ ઘટના બાદ સરકારે મેટાના પ્લેટફોર્મ્સની કન્ટેન્ટ મોડરેશન નીતિઓ, ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ અને બિગ-ટેક કંપનીઓની જવાબદારી પર દેખરેખ સઘન કરી દીધી છે. જોકે, સૂત્રો અનુસાર મેટાએ પીએમ મોદીના વીડિયો હટાવવા બદલ ખેદ વ્યક્ત કર્યો છે અને તે આ માટે ઔપચારિક માફી માંગવા પણ તૈયાર છે. પીએમ મોદીએ 23 જુલાઈએ પેપર લીકને ગંભીર મુદ્દો ગણાવતા એક વીડિયો જાહેર કર્યો હતો. તેને મેટાએ રાત્રે 12:30 વાગ્યાથી સવારે 5:00 વાગ્યા સુધી હટાવી દીધો હતો. પરંતુ બાદમાં તેને રિસ્ટોર કરવામાં આવ્યો. મેટાએ પોતાની સ્પષ્ટતામાં કહ્યું કે આ એક ટેકનિકલ ભૂલ હતી. ઇન્સ્ટાગ્રામ જાહેરાતોમાં CSAMનો મુદ્દો પણ ઉઠ્યો મેટા ફક્ત VIP પોસ્ટ્સ હટાવવાના મામલે જ નહીં, પરંતુ સુરક્ષા સંબંધિત અન્ય ગંભીર મામલાઓમાં પણ તપાસના દાયરામાં છે. આ પહેલાં ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પેઇડ એડ્સ એટલે કે પ્રાયોજિત જાહેરાતો દ્વારા ચાઇલ્ડ CSAM ના પ્રચાર-પ્રસારને લઈને સરકારે મેટાને કારણદર્શક નોટિસ જાહેર કરી હતી. 5-6 ઓગસ્ટની બેઠકમાં સરકાર એ પણ સમીક્ષા કરશે કે તે નોટિસ પછી કંપનીએ શું સુધારાત્મક પગલાં લીધાં છે. BBC રિપોર્ટ- મેટા પર જાતીય શોષણ સંબંધિત કન્ટેન્ટ સસ્તું મળી રહ્યું છે ભાસ્કર નોલેજ: ભારતમાં બાળકોના જાતીય શોષણ સંબંધિત સામગ્રી બનાવવી, રાખવી ગુનો છે પ્રશ્ન 1: ભારતમાં બાળકોના જાતીય શોષણ સંબંધિત સામગ્રી પર શું કાયદો છે? જવાબ: બાળકોના જાતીય શોષણ સંબંધિત સામગ્રી બનાવવી, રાખવી, જોવી, શેર કરવી, વેચવી કે પ્રસારિત કરવી ગુનો છે. પ્રશ્ન 2: IT એક્ટની કલમ 67B માં શું સજા છે? જવાબ: પ્રથમ વખત દોષિત ઠરવા પર 5 વર્ષ સુધીની જેલ અને 10 લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ. ફરીથી ગુનો કરવા પર 7 વર્ષ સુધીની જેલ અને દંડ. પ્રશ્ન 3: સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની શું જવાબદારી છે? જવાબ: ભારતના IT, 2021 હેઠળ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મને ગેરકાયદેસર કન્ટેન્ટ હટાવવા માટે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવી પડે છે. તપાસ એજન્સીઓ સાથે સહયોગ કરવો પડે છે. બાળકોના જાતીય શોષણ સંબંધિત કન્ટેન્ટની ઓળખ અને રોકથામ માટે યોગ્ય તકનીકી ઉપાયો કરવા પડે છે. પ્રશ્ન 4: જો આવું કોઈ કન્ટેન્ટ દેખાય તો શું કરવું? જવાબ: તેને ડાઉનલોડ, શેર કે ફોરવર્ડ ન કરો. સંબંધિત પ્લેટફોર્મ પર તરત જ રિપોર્ટ કરો. રાષ્ટ્રીય સાયબર અપરાધ પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવો. જરૂર પડ્યે સ્થાનિક પોલીસ અથવા સાયબર સેલને જાણ કરો. પ્રશ્ન 5: સરકાર આ મામલે શું કરી શકે છે? જવાબ: સોશિયલ મીડિયા કંપની પાસેથી જવાબ માંગી શકે છે. પ્લેટફોર્મ પરથી કન્ટેન્ટ હટાવવાનો નિર્દેશ આપી શકે છે. તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા ગુનાહિત તપાસ શરૂ કરી શકે છે. નિયમોના ઉલ્લંઘન પર IT કાયદાઓ હેઠળ કાર્યવાહી કરી શકે છે. પ્રશ્ન 6: શું માત્ર પ્લેટફોર્મ જ જવાબદાર હોય છે? જવાબ: ના. આવા કન્ટેન્ટને અપલોડ કરનાર, ખરીદનાર, વેચનાર, શેર કરનાર અથવા જાણી જોઈને પ્રસારિત કરનાર વ્યક્તિઓ પણ ભારતીય કાયદા હેઠળ ગુનાહિત કાર્યવાહીના દાયરામાં આવે છે.