અમેરિકા-ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધ વચ્ચે સોના-ચાંદીના ભાવમાં સતત ઘટાડો ચાલુ છે. ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) અનુસાર, શુક્રવારે 10 ગ્રામ 24 કેરેટ સોનું 3,263 રૂપિયા ઘટીને 1.43 લાખ રૂપિયા પર આવી ગયું છે. આ પહેલા બુધવારે તે 1.46 લાખ પર હતું. જ્યારે, એક કિલો ચાંદીની કિંમત 13,167 રૂપિયા ઘટીને 2.22 લાખ રૂપિયા પર આવી ગઈ છે. આ પહેલા 25 માર્ચે તેની કિંમત 2.35 લાખ રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતી. અમેરિકા-ઇરાન યુદ્ધના કારણે સોનું 28 દિવસમાં 16,155 અને ચાંદી 45,053 સસ્તી થઈ છે. કેરેટ મુજબ સોનાની કિંમત દેશના મોટા શહેરોમાં સોનાની કિંમત અલગ-અલગ શહેરોમાં સોનાના ભાવ અલગ હોવાના 4 કારણો ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને સિક્યોરિટી: સોનાને એક શહેરથી બીજા શહેરમાં લઈ જવામાં ઈંધણ અને ભારે સુરક્ષાનો ખર્ચ થાય છે. આયાત કેન્દ્રોથી અંતર વધવા પર ટ્રાન્સપોર્ટેશન કોસ્ટ વધી જાય છે, જેનાથી સ્થાનિક ભાવ વધી જાય છે. ખરીદીનું પ્રમાણ : દક્ષિણ ભારત જેવા વિસ્તારોમાં વપરાશ વધુ (લગભગ 40%) હોવાને કારણે જ્વેલર્સ મોટી માત્રામાં સોનું ખરીદે છે. આનાથી મળતી છૂટનો ફાયદો ગ્રાહકોને ઓછા ભાવના રૂપમાં મળે છે. લોકલ જ્વેલરી એસોસિએશન: દરેક રાજ્ય અને શહેરના પોતાના જ્વેલરી એસોસિએશન (જેમ કે તમિલનાડુમાં મદ્રાસ જ્વેલર્સ એસોસિએશન) હોય છે. આ સંગઠનો સ્થાનિક માંગ અને સપ્લાયના આધારે પોતાના વિસ્તાર માટે સોનાનો ભાવ નક્કી કરે છે. જૂનો સ્ટોક અને ખરીદ કિંમત: જ્વેલર્સે પોતાનો સ્ટોક કયા ભાવે ખરીદ્યો છે, તે પણ મહત્વનું છે. જે જ્વેલર્સ પાસે જૂનો અને સસ્તા ભાવે ખરીદેલો સ્ટોક હોય છે, તેઓ ગ્રાહકો પાસેથી ઓછી કિંમત વસૂલી શકે છે. સોનાની કિંમતોનો પ્રવાસ: ₹1.76 લાખથી ₹1.44 લાખ સુધી સોનામાં આ વર્ષની શરૂઆતમાં તેજી જોવા મળી હતી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં નફાખોરી અને ઈરાન યુદ્ધને કારણે તેમાં ઘટાડો થયો છે. શરૂઆતનું સ્તર (31 ડિસેમ્બર 2025): ₹1.33 લાખ ચાંદીની કિંમતોમાં મોટો કડાકો: ₹3.86 લાખથી ₹2.01 લાખ સુધી ચાંદીમાં સોનાની સરખામણીમાં ઘણો વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો છે. તે તેના ઓલ ટાઈમ હાઈથી ખૂબ જ ઝડપથી નીચે આવી છે. શરૂઆતનું સ્તર (31 ડિસેમ્બર 2025): ₹2.30 લાખ ઓલ ટાઈમ હાઈથી સોનું ₹32,406 અને ચાંદી ₹1.60 લાખ સસ્તી ઘટાડાના મુખ્ય કારણો: મેટલ છોડીને ‘કેશ’ પર ભરોસો સામાન્ય રીતે યુદ્ધના માહોલમાં સોના-ચાંદીના ભાવ વધે છે, પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ થોડી અલગ છે: રોકડની બચત: મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધને કારણે રોકાણકારો જોખમ લેવા માંગતા નથી. તેઓ તેમના સોના અને ચાંદીનું વેચાણ કરીને ‘રોકડ’ એકઠી કરી રહ્યા છે જેથી અનિશ્ચિતતાના સમયે તેમની પાસે તરલ નાણાં રહે. પ્રોફિટ બુકિંગ: જાન્યુઆરીમાં કિંમતો રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી, તેથી મોટા રોકાણકારોએ ઊંચા ભાવે તેમની હોલ્ડિંગ્સ વેચવાનું શરૂ કર્યું, જેના કારણે બજારમાં પુરવઠો વધ્યો અને કિંમતો ઘટી. વ્યાજ દરોની અસર: અમેરિકામાં ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરો અંગે કડક વલણ અપનાવવાથી પણ કિંમતી ધાતુઓની ચમક થોડી ઝાંખી પડી છે. કોમોડિટી નિષ્ણાત અજય કેડિયાના મતે સોના-ચાંદીના ભાવમાં આગળ પણ આ ઘટાડો ચાલુ રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, રોકાણકારોએ હાલમાં સોના-ચાંદીમાં રોકાણ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. જ્વેલર્સ પાસેથી સોનું ખરીદતી વખતે આ 2 બાબતોનું ધ્યાન રાખો 1. સર્ટિફાઇડ ગોલ્ડ જ ખરીદો: હંમેશા બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ (BIS) નો હોલમાર્ક લગાવેલું સર્ટિફાઇડ ગોલ્ડ જ ખરીદો. આ નંબર આલ્ફાન્યુમેરિક એટલે કે આ રીતે હોઈ શકે છે- AZ4524. હોલમાર્કિંગથી ખબર પડે છે કે સોનું કેટલા કેરેટનું છે. 2. કિંમત ક્રોસ ચેક કરો: સોનાનું સાચું વજન અને ખરીદીના દિવસે તેની કિંમત ઘણા સ્રોતો (જેમ કે ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશનની વેબસાઇટ) પરથી ક્રોસ ચેક કરો. સોનાનો ભાવ 24 કેરેટ, 22 કેરેટ અને 18 કેરેટના હિસાબે અલગ-અલગ હોય છે. અસલી ચાંદીને ઓળખવાના 4 રીતો મેગ્નેટ ટેસ્ટ: અસલી ચાંદી ચુંબક સાથે ચોંટતી નથી. જો ચોંટી જાય તો નકલી છે. આઇસ ટેસ્ટ: ચાંદી પર બરફ મૂકો. અસલી ચાંદી પર બરફ ખૂબ ઝડપથી પીગળશે. સ્મેલ ટેસ્ટ: અસલી ચાંદીમાં ગંધ હોતી નથી. નકલીમાં કોપર જેવી ગંધ આવી શકે છે. ક્લોથ ટેસ્ટ: ચાંદીને સફેદ કપડાથી ઘસો. જો કાળો નિશાન આવે તો અસલી છે.