નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ગુરુવારે બેંકોના પ્રમુખો સાથે એક ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠક કરી. આ બેઠકમાં એન્થ્રોપિકના ‘ક્લોડ મિથોસ’ AI મોડેલથી બેંકિંગ સેક્ટરને થનાર સંભવિત જોખમો પર ચર્ચા કરવામાં આવી. આ AI મોડેલ એટલું અદ્યતન છે કે હેકર્સ તેનો ઉપયોગ દાયકાઓ જૂની અજાણી ખામીઓ શોધીને નાણાકીય ક્ષેત્ર પર સાયબર હુમલા કરી શકે છે. બેંકોને હાઈ એલર્ટ પર રહેવાના નિર્દેશ નાણા મંત્રીએ બેંકોને તેમની IT સિસ્ટમને સુરક્ષિત કરવા અને ગ્રાહક ડેટાની સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવાના નિર્દેશ આપ્યા છે. નાણા મંત્રાલયે જણાવ્યું કે મિથોસથી ઉદ્ભવતું જોખમ એવું છે, જે પહેલા ક્યારેય જોવા મળ્યું નથી. આ માટે નાણાકીય સંસ્થાઓ અને બેંકો વચ્ચે સારો તાલમેળ અને ઉચ્ચ સ્તરની તૈયારીની જરૂર છે. જોખમનો સામનો કરવા માટે ભારતનો પ્લાન નાણા મંત્રાલય હવે એક એવી ફ્રેમવર્ક બનાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે જે હેકિંગના પ્રયાસોને ઓળખીને તેના પર તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી શકે. બેંકોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ સાયબર હુમલાની માહિતી એકબીજા સાથે શેર કરવા માટે એક રિયલ-ટાઇમ ઇન્ટેલિજન્સ શેરિંગ મિકેનિઝમ બનાવે. આમાં ઇન્ડિયન કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ (CERT-In) અને અન્ય એજન્સીઓ પણ સામેલ થશે. શું છે ક્લાઉડ મિથોસ અને તે શા માટે ખતરનાક છે? મિથોસ એન્થ્રોપિકનું સૌથી શક્તિશાળી AI મોડેલ છે. કંપનીના મતે, મિથોસે ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ અને બ્રાઉઝર્સની દાયકાઓ જૂની ખામીઓ શોધી કાઢી છે, જેને માણસો જોઈ શક્યા નથી. એન્થ્રોપિકનું કહેવું છે કે તેને સાર્વજનિક કરવું એ કોઈના પણ હાથમાં એડવાન્સ હેકિંગ ટૂલ આપવા જેવું હશે. એન્થ્રોપિકે તેની ઍક્સેસ ફક્ત એમેઝોન, માઇક્રોસોફ્ટ અને ગૂગલ જેવી પસંદગીની 40 કંપનીઓને આપી છે. જોકે, રિપોર્ટ્સ અનુસાર, કેટલાક અનધિકૃત યુઝર્સે તેની ઍક્સેસ મેળવી લીધી છે. આનાથી ડર છે કે તેઓ સિસ્ટમની સુરક્ષા ખામીઓનો ફાયદો ઉઠાવી શકે છે. એન્થ્રોપિકે કહ્યું કે જો તેને કોઈ નિયંત્રણ વિના રિલીઝ કરવામાં આવે તો અર્થતંત્ર, જાહેર સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે તેના પરિણામો ખૂબ જ ખરાબ હોઈ શકે છે. ડિજિટલ જેલ તોડીને AI પોતે બહાર નીકળ્યું આ મોડેલના રોલઆઉટ પહેલાં એક ઘટના પણ સામે આવી હતી જે દર્શાવે છે કે તે કેટલું એડવાન્સ છે. ‘મિથોસ’નું એક સુરક્ષિત ‘સેન્ડબોક્સ’માં ટેસ્ટિંગ થઈ રહ્યું હતું જેથી તે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ ન કરી શકે. સેન્ડબોક્સને એક પ્રકારની ડિજિટલ જેલ કહી શકાય. પરંતુ આ AIએ સુરક્ષા ઘેરાને તોડીને પોતાનો રસ્તો બનાવી લીધો. આની જાણ ત્યારે થઈ જ્યારે તેના પર કામ કરતા એક રિસર્ચરને અચાનક તે જ AI મોડેલ દ્વારા મોકલવામાં આવેલો એક ઈમેલ મળ્યો. AIનું આ રીતે પોતાની મરજીથી બહાર નીકળવું અત્યંત ખતરનાક છે. અમેરિકામાં પણ મિથોસને લઈને હાઈ-લેવલ મીટિંગ ફક્ત ભારત જ નહીં, પરંતુ અમેરિકામાં પણ આ મુદ્દે મીટિંગ્સ થઈ રહી છે. અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ અને ફેડરલ રિઝર્વના ચેરમેન જેરોમ પોવેલે હાલમાં બેંકના મોટા અધિકારીઓ સાથે એક ક્લોઝ-ડોર મીટિંગ કરી હતી. તેમાં તેમણે બેંક અધિકારીઓને કહ્યું હતું કે તેઓ પોતાની સિસ્ટમને મિથોસથી પેદા થનારા સંભવિત જોખમો માટે તૈયાર રાખે.