પરેશ રાવલનું નામ સાંભળતા જ લોકોને ‘બાબુરાવ’ની કોમિક ટાઈમિંગ યાદ આવે છે, પરંતુ તેમની કારકિર્દી માત્ર કોમેડી પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. એક સમયે તેમના ખતરનાક વિલન પાત્રોથી લોકો વાસ્તવિક જીવનમાં પણ ડરવા લાગ્યા હતા. ફ્લાઈટમાં લોકો તેમની પાસે બેસવાથી ખચકાતા હતા અને પોતાની વસ્તુઓ છુપાવવા લાગતા હતા. આ જ છબી તોડવા માટે તેઓ કોમેડી તરફ વળ્યા અને ‘બાબુરાવ’, ‘તેજા’, ‘ડૉ. ઘુંઘરુ’ જેવા પાત્રોથી કલ્ટ સ્ટાર બની ગયા. તાજેતરમાં તેમણે સ્વીકાર્યું કે, ગુસ્સામાં એકવાર તેમણે એક વ્યક્તિનું માથું પથ્થરથી ફોડી નાખ્યું હતું, જેનો તેમને આજે પસ્તાવો છે. થિયેટર, ફિલ્મો અને રાજકારણમાં તેઓ હંમેશા તેમના સ્પષ્ટવક્તા અંદાજ માટે ચર્ચામાં રહ્યા. આજે પરેશ રાવલ 71મો જન્મદિવસ મનાવી રહ્યા છે. જાણીએ તેમના કરિયર અને જીવન સાથે જોડાયેલી કેટલીક ખાસ વાતો… માત્ર કોમેડિયન જ નહીં, દરેક પાત્રના માસ્ટર છે ભારતીય સિનેમામાં કેટલાક કલાકારો પોતાના પાત્રોને હંમેશા માટે લોકોની યાદોમાં વસાવી દે છે. પરેશ રાવલ તે જ અભિનેતાઓમાંના એક છે. કોમેડી, વિલન, ગંભીર પાત્રો, સામાજિક ફિલ્મો અને ઐતિહાસિક ભૂમિકાઓમાં તેમણે પોતાને સાબિત કર્યા. ‘બાબુરાવ’, ‘તેજા’, ‘ડૉ. ઘુંઘરુ’, ‘કાનજી મહેતા’ અને ‘ટિક્કુ’ જેવા પાત્રો આજે પણ લોકોના મનમાં રાજ કરે છે. પરેશ રાવલ દરેક પાત્ર માટે અલગ તૈયારી કરે છે અને તે મુજબ બોડી લેંગ્વેજ, અવાજ અને એક્સપ્રેશન બદલી લે છે. પ્રિન્સિપાલની કેબિનમાં નકલી પિતાનો થપ્પડ પરેશ રાવલની અભિનય યાત્રા થિયેટરથી શરૂ થઈ. કોલેજના દિવસોમાં તેમને નાટકોનો શોખ લાગી ગયો હતો. તેઓ અવારનવાર ક્લાસ છોડીને થિયેટર રિહર્સલ અને કેન્ટીનમાં સમય વિતાવતા હતા. હાજરી ઓછી થતાં પ્રિન્સિપાલે તેમને માતા-પિતાને બોલાવવા કહ્યું. ત્યારે તેઓ પોતાના વિસ્તારના એક વૃદ્ધ મિત્રને નકલી પિતા બનાવીને કોલેજ લઈ ગયા. ફરિયાદ સાંભળતા જ તે મિત્રએ અભિનય કરતા તેમને જોરદાર થપ્પડ મારી દીધી. પ્રિન્સિપાલ ગભરાઈ ગયા અને બોલ્યા, ‘મારો નહીં, છોકરો ખૂબ સારો છે, કોલેજ માટે ટ્રોફી જીતે છે.’ ગુસ્સામાં એક વ્યક્તિને માર માર્યો થિયેટરના દિવસોમાં પરેશ રાવલ પોતાના ગુસ્સા માટે પણ જાણીતા હતા. રાજ શમાનીના પોડકાસ્ટમાં તેમણે જણાવ્યું કે, એક નાટક દરમિયાન દર્શકોમાં બેઠેલો એક વ્યક્તિ સતત અભદ્ર ટિપ્પણીઓ કરી રહ્યો હતો. ગુસ્સામાં તેઓ સ્ટેજ પરથી નીચે ઉતર્યા અને તે વ્યક્તિને માર માર્યો. થિયેટરમાં હોબાળો મચી ગયો અને શો રોકવો પડ્યો. થિયેટર માલિક એટલા નારાજ થયા કે તેમણે ભવિષ્યમાં ત્યાં પરફોર્મ કરવાની મંજૂરી આપવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો. આ જ ઇન્ટરવ્યુમાં તેમણે સ્વીકાર્યું કે એકવાર ગુસ્સામાં તેમણે કોઈ વ્યક્તિના માથા પર પથ્થર માર્યો હતો. પછી તેમને પસ્તાવો થયો અને તેમણે તે વ્યક્તિ સાથે સમાધાન પણ કર્યું. વિલનની છબીથી લોકો ડરવા લાગ્યા હતા 90ના દાયકામાં પરેશ રાવલે ‘રામ લખન’, ‘કબ્જા’ અને ‘મોહરા’ જેવી ફિલ્મોમાં એટલા ખતરનાક વિલન રોલ કર્યા કે, લોકો વાસ્તવિક જીવનમાં પણ તેમનાથી ડરવા લાગ્યા હતા. તેમની આંખોના હાવભાવ, ભારે અવાજ અને સ્ક્રીન પ્રેઝન્સને કારણે દર્શકો તેમને ડરામણા માનવા લાગ્યા હતા. ફ્લાઇટ અને જાહેર સ્થળોમાં લોકો તેમની પાસે બેસવાથી ડરતા હતા અને પોતાની વસ્તુઓ છુપાવવા લાગતા હતા. આ જ છબીને તોડવા માટે તેઓ પછીથી કોમેડી પાત્રો તરફ વળ્યા. ફિલ્મ ‘સર’માં પરેશ રાવલે અંડરવર્લ્ડ ડોન વેલજીભાઈ પાટેકરનું પાત્ર ભજવ્યું. આ તેમના શરૂઆતી કરિયરના સૌથી દમદાર નેગેટિવ રોલ્સમાં ગણાય છે. આ ફિલ્મ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો ફિલ્મફેર પુરસ્કાર મળ્યો. ‘દિલવાલે’માં પરેશ રાવલે મામા ઠાકુરનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. આ રોલમાં તેમનો ક્રૂર અને નિર્દય અંદાજ દર્શકોને ખૂબ જ ડરામણો લાગ્યો. તેમની આંખોના હાવભાવ અને ડાયલોગ ડિલિવરી આ પાત્રની સૌથી મોટી તાકાત બન્યા. રોલની તૈયારી માટે અસલી કિન્નરને મળ્યા ફિલ્મ ‘તમન્ના’માં પરેશ રાવલે એક કિન્નરનું પાત્ર ભજવ્યું હતું, જેને તેમની કારકિર્દીના સૌથી સંવેદનશીલ પાત્રમાં ગણવામાં આવે છે. આ રોલની તૈયારી માટે તેઓ અસલી કિન્નરોને મળ્યા હતા. તેમણે તેમની બોડી લેંગ્વેજ, બોલવાની રીત અને ભાવનાઓને નજીકથી સમજ્યા. બાદમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, આ પાત્ર તેમને અંદરથી હલાવી ગયું હતું. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનું પાત્ર ભજવવું સૌથી મુશ્કેલ હતું ફિલ્મ ‘સરદાર’માં તેમણે ભારતના લોહપુરુષ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ભૂમિકા ભજવી. આ રોલ માટે તેમણે સરદાર પટેલના ભાષણ, ચાલ-ઢાલ અને બોડી લેંગ્વેજ પર ઊંડાણપૂર્વક કામ કર્યું. તેમણે ઘણા ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે, ઐતિહાસિક પાત્ર ભજવવું સૌથી મુશ્કેલ હોય છે, કારણ કે લોકો તે વ્યક્તિત્વને પહેલાથી જ જાણે છે અને નાની ભૂલ પણ પકડી લે છે. મીમ કલ્ચરનો હિસ્સો બન્યા, તો ક્યારેક પાત્ર ગળાનો ફંદો બની ગયું 1994માં આવેલી ફિલ્મ ‘અંદાઝ અપના અપના’માં પરેશ રાવલે સીધા-સાદા રામગોપાલ બજાજ અને ચાલાક વિલન તેજાનો ડબલ રોલ ભજવ્યો હતો. “તેજા મેં હું, માર્ક ઇધર હૈ” જેવા ડાયલોગ્સ પાછળથી મીમ કલ્ચરનો હિસ્સો બની ગયા. ‘હેરા ફેરી’નો ‘બાબુરાવ’ પરેશ રાવલના કરિયરનો સૌથી આઇકોનિક પાત્ર માનવામાં આવે છે. જાડા ચશ્મા, ધોતી-કુર્તો, તૂટેલી હિન્દી અને શાનદાર કોમિક ટાઇમિંગે આ પાત્રને કલ્ટ બનાવી દીધું. બાબુરાવને સામાન્ય માણસ જેવો બતાવવા માટે પરેશ રાવલે ચાર્લી ચેપ્લિન અને આર.કે. લક્ષ્મણના કોમન મેનથી પ્રેરણા લીધી હતી. ફિલ્મનો પ્રખ્યાત સીન, જેમાં બાબુરાવ પેઈંગ ગેસ્ટને સલાહ આપે છે કે, “ટોયલેટનો દરવાજો તૂટેલો છે, અંદર જાઓ તો ગીત ગાયા કરો”, ખરેખર પરેશ રાવલનું ઓન-ધ-સ્પોટ ઇમ્પ્રુવાઇઝેશન હતું. જોકે આ પાત્રની લોકપ્રિયતા એટલી વધી ગઈ કે બાદમાં પરેશ રાવલે કહ્યું હતું કે, બાબુરાવ તેમના માટે “ગળાનો ફંદો” બની ગયો, કારણ કે લોકો તેમને તે જ પ્રકારના રોલ્સમાં જોવા લાગ્યા હતા. ડૉ. ઘુંઘરુથી મસ્તાન ભાઈ સુધી, પરેશ રાવલના આઇકોનિક રોલ ‘હંગામા’માં પરેશ રાવલે રાધેશ્યામ તિવારી નામના એક અમીર, શંકાશીલ અને ભ્રમિત બિઝનેસમેનનો કિરદાર નિભાવ્યો. ગેરસમજો અને શંકાથી પેદા થયેલી કોમેડી દર્શકોને ખૂબ પસંદ આવી. તેમની એક્સપ્રેશન અને ડાયલોગ ડિલિવરી આજે પણ ફિલ્મની સૌથી મોટી તાકાત માનવામાં આવે છે. ‘આવારા પાગલ દીવાના’માં તેમનો ગેંગસ્ટર-કોમેડી અવતાર ખૂબ પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો. મસ્તાન ભાઈના પાત્રમાં તેમણે ગેંગસ્ટર સ્ટાઈલ અને કોમિક ટાઈમિંગનું ઉત્તમ મિશ્રણ દર્શાવ્યું. જ્યારે, ‘વેલકમ’માં ડો. ઘુંઘરુના પાત્રમાં તેમણે ડરેલા પણ લાલચુ ડોક્ટરની ભૂમિકા ભજવી. તેમની કોમિક ટાઈમિંગ ફિલ્મની સૌથી મોટી તાકાતોમાંની એક બની. ગંભીર અને સામાજિક ફિલ્મોમાં અસરકારક અભિનય ‘ઓહ માય ગોડ’માં પરેશ રાવલે નાસ્તિક દુકાનદાર કાનજી લાલજી મહેતાનું પાત્ર ભજવ્યું હતું, જે ધર્મના નામે ચાલતા ધંધાને કોર્ટ સુધી લઈ જાય છે. આ ભૂમિકામાં તેમણે થિયેટર સ્ટાઈલની એક્ટિંગ અપનાવી. તેમના સંવાદોમાં સાદગી, વ્યંગ્ય અને ઊંડાણ જોવા મળ્યું. તેમણે કહ્યું હતું કે, આ ફિલ્મ પછી તેમને અલગ પ્રકારના રોલ મળવાના શરૂ થયા અને તેમની છબી માત્ર કોમેડિયન પૂરતી સીમિત ન રહી. જોકે, ફિલ્મને લઈને વિવાદ પણ થયા હતા. ડિરેક્ટર ઉમેશ શુક્લાએ જણાવ્યું હતું કે, રિલીઝ દરમિયાન તેમને જાનથી મારી નાખવાની ધમકીઓ મળી હતી. ‘ટેબલ નંબર 21’ના મોનોલોગે ચોંકાવ્યા, ‘ઉરી’માં જોવા મળ્યો રણનીતિક અંદાજ ફિલ્મ ‘ટેબલ નંબર 21’માં પરેશ રાવલે રહસ્યમય અને ખતરનાક વ્યક્તિનો રોલ કર્યો હતો. શાંત ચહેરા પાછળ છુપાયેલા ગુસ્સા અને દર્દને તેમણે પ્રભાવશાળી રીતે દર્શાવ્યો. ફિલ્મનો તેમનો ક્લાઇમેક્સ મોનોલોગ ખૂબ ચર્ચિત થયો હતો અને સોશિયલ મીડિયા પર તેને તેમના સૌથી અંડરરેટેડ રોલ્સમાં ગણવામાં આવે છે. તો, ‘ઉરી: ધ સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક’માં તેમણે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજીત ડોભાલથી પ્રેરિત પાત્ર ભજવ્યું. ફિલ્મમાં તેમનો શાંત પણ વ્યૂહાત્મક અંદાજ દર્શકોને પસંદ આવ્યો. ફિલ્મો કરતાં નિવેદનો પર વધુ ઘેરાયા પરેશ રાવલ તેમની દમદાર એક્ટિંગ અને યાદગાર પાત્રોની સાથે ઘણીવાર વિવાદાસ્પદ નિવેદનોને કારણે પણ ચર્ચામાં રહ્યા છે. રાજકારણ, ધર્મ, સામાજિક મુદ્દાઓ અને ચૂંટણી ભાષણોમાં આપેલા તેમના ઘણા નિવેદનો સોશિયલ મીડિયા પર વિવાદનું કારણ બન્યા. ઘણા કિસ્સાઓમાં તેમને ટીકાઓ, કાનૂની ફરિયાદો અને ટ્રોલિંગનો સામનો કરવો પડ્યો. સૌથી વધુ વિવાદ તેમના 2022ના બંગાળીઓ વિશેના નિવેદનને લઈને થયો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર તેમને ટ્રોલ કરવામાં આવ્યા, રાજકીય પક્ષોએ વિરોધ કર્યો અને કોલકાતામાં ફરિયાદ નોંધાઈ. ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં તેને તેમની કારકિર્દીનો સૌથી મોટો જાહેર વિવાદ ગણાવવામાં આવ્યો. બંગાળીઓ પર ટિપ્પણી: સૌથી વધુ વિવાદાસ્પદ નિવેદન ‘ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા’ના રિપોર્ટ અનુસાર, 2022માં ગુજરાત ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન પરેશ રાવલે મોંઘવારી, ગેસ સિલિન્ડર અને ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોરીના મુદ્દે બોલતા બંગાળીઓ, રોહિંગ્યા અને બાંગ્લાદેશીઓને લઈને ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, ‘ગેસ સિલિન્ડર મોંઘા છે, પરંતુ પડોશમાં રોહિંગ્યા અને બાંગ્લાદેશીઓ રહેશે તો શું કરશો? બંગાળીઓ તમારા માટે માછલી બનાવશે?’ આ નિવેદનનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો હતો. આ નિવેદન બાદ બંગાળી સમુદાય અને વિપક્ષી નેતાઓએ આકરી પ્રતિક્રિયા આપી હતી. CPI(M) નેતા મોહમ્મદ સલીમે કોલકાતામાં તેમની વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવી હતી. આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે, તેમનું નિવેદન સામાજિક સૌહાર્દ બગાડી શકે છે. વિવાદ વધ્યા બાદ પરેશ રાવલે ટ્વિટર પર સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું હતું કે, તેમનો ઇશારો ‘ગેરકાયદેસર બાંગ્લાદેશી અને રોહિંગ્યા ઘૂસણખોરો’ તરફ હતો, ન કે સમગ્ર બંગાળી સમુદાય તરફ. તેમણે લખ્યું કે, જો કોઈની ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચી હોય તો તેઓ માફી માંગે છે. અરુંધતી રોય પરના ટ્વીટથી મચ્યો હોબાળો વર્ષ 2017માં લેખિકા અરુંધતી રોયને લઈને કરવામાં આવેલું તેમનું ટ્વીટ પણ વિવાદોમાં રહ્યું હતું. કાશ્મીરમાં સેના દ્વારા એક યુવકને જીપ સાથે બાંધવાની ઘટના પર દેશભરમાં ચર્ચા ચાલી રહી હતી. આ દરમિયાન પરેશ રાવલે ટ્વીટ કર્યું હતું કે, ‘પથ્થરબાજની જગ્યાએ અરુંધતી રોયને જીપ સાથે બાંધો.’ આ ટ્વીટ પછી સોશિયલ મીડિયા પર ભારે વિરોધ થયો. ઘણા પત્રકારો, કાર્યકર્તાઓ અને ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી સાથે જોડાયેલા લોકોએ તેને હિંસાને પ્રોત્સાહન આપતું નિવેદન ગણાવ્યું. ટ્વિટર પર તેમની વિરુદ્ધ અભિયાન ચાલવા લાગ્યા. પાછળથી પરેશ રાવલે કહ્યું કે, તેમનું ટ્વીટ વ્યંગ્ય હતું અને તેને ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ધર્મ અને ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા નિવેદનો પર વિવાદ પરેશ રાવલ ઘણી વાર ધર્મ અને ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર વિવાદોમાં રહ્યા છે. 2017માં તાજમહેલને લઈને ચાલી રહેલી રાજકીય ચર્ચા દરમિયાન તેમણે ટ્વીટ કર્યું હતું કે, ‘તાજમહેલ ભારતીય સંસ્કૃતિનો ભાગ નથી, એવી વિચારસરણી ધરાવતા લોકોએ સમજવું જોઈએ કે ઇતિહાસને માત્ર રાજકારણથી જોઈ શકાય નહીં.’ પાછળથી પોતાની ફિલ્મ ‘ધ તાજ સ્ટોરી’ના પ્રમોશન દરમિયાન તેમણે કહ્યું કે તેઓ “પોકળ વિવાદો”ની વિરુદ્ધ છે અને ફિલ્મનો ઉદ્દેશ્ય હિંદુ-મુસ્લિમ તણાવ વધારવાનો નથી. ફિલ્મને લઈને કેટલીક જનહિત અરજીઓ પણ દાખલ થઈ હતી. આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે, ફિલ્મ ધાર્મિક ભાવનાઓને પ્રભાવિત કરી શકે છે. આના પર પરેશ રાવલે સ્પષ્ટતા કરી કે, ફિલ્મનો હેતુ ઇતિહાસના એક પક્ષને બતાવવાનો છે, ન કે સાંપ્રદાયિક વિવાદ ઊભો કરવાનો. રાજનીતિમાં આવ્યા પછી ટીકાઓ વધી ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથે જોડાવા અને અમદાવાદ પૂર્વ બેઠક પરથી સાંસદ બન્યા પછી પરેશ રાવલના નિવેદનો પર વધુ રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ આવવા લાગી. તેમના ટ્વીટ્સ અને સાર્વજનિક ટિપ્પણીઓ અવારનવાર ટીવી ડિબેટ અને સોશિયલ મીડિયા ચર્ચાનો ભાગ બની. સમર્થકોએ તેમને સ્પષ્ટવક્તા અને રાષ્ટ્રવાદી છબી ધરાવતા અભિનેતા ગણાવ્યા, જ્યારે વિવેચકોએ કહ્યું કે વરિષ્ઠ અભિનેતા અને પૂર્વ સાંસદ હોવાને કારણે તેમણે વધુ જવાબદારીપૂર્વક નિવેદનો આપવા જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રોલિંગ અને ટીકા પરેશ રાવલ લાંબા સમય સુધી ટ્વિટર પર સક્રિય રહ્યા. ધર્મ, રાષ્ટ્રવાદ, ચૂંટણી અને સામાજિક મુદ્દાઓ પર તેમના ટ્વીટ્સ અવારનવાર વાયરલ થતા રહ્યા. ઘણી વાર તેમના સમર્થનમાં ટ્રેન્ડ ચાલ્યા, તો ઘણી વાર તેમને ટ્રોલિંગ અને ટીકાનો સામનો કરવો પડ્યો. જોકે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેમણે સ્પષ્ટતા કરી અને માફી પણ માંગી. ખાસ કરીને બંગાળી વિવાદ પછી તેમણે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે તેમનો ઉદ્દેશ્ય કોઈ સમુદાયનું અપમાન કરવાનો નહોતો.