આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન માત્ર વાતચીતનું સાધન નથી, પણ આપણી બેંકિંગ, સોશિયલ મીડિયા અને અંગત ઓળખનું કેન્દ્ર છે. આ સંજોગોમાં, જો કોઈ સાયબર ગુનેગાર તમારા મોબાઈલ નંબર પર નિયંત્રણ મેળવી લે, તો તે તમારા બેંક ખાતામાં રહેલી રકમ અને ગોપનીય માહિતીની ચોરી સરળતાથી કરી શકે છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારતમાં સિમ-સંબંધિત છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધ્યા છે. આથી, eSIM અને ભૌતિક સિમ વચ્ચેનો તફાવત અને તેની સુરક્ષા સમજવી દરેક માટે અનિવાર્ય છે.

eSIM vs. Physical SIM: સુરક્ષાનું પાસું

ભૌતિક સિમ કાર્ડ એક નાનું પ્લાસ્ટિક કાર્ડ છે જેને ફોનમાંથી બહાર કાઢી શકાય છે. તેની મુખ્ય નબળાઈ એ છે કે તે સરળતાથી ચોરી શકાય છે અથવા તેને ક્લોન કરી શકાય છે. બીજી તરફ, eSIM એટલે કે ‘એમ્બેડેડ સિમ’, જે ફોનના મધરબોર્ડમાં જ ડિજિટલ સ્વરૂપે હોય છે. તેને ભૌતિક રીતે કાઢી શકાતું નથી, જે તેને ચોરીના જોખમ સામે વધુ સુરક્ષિત બનાવે છે. જોકે, આ ટેકનોલોજી પણ સંપૂર્ણ જોખમમુક્ત નથી. જો છેતરપિંડી કરનારાઓ તમારા નંબરને તેમના ઉપકરણ પર ટ્રાન્સફર કરી દે, તો તેઓ સીધા જ OTP મેળવી શકે છે.

સાયબર ગુનેગારોની નવી મોડસ ઓપરેન્ડી

સાયબર ગુનેગારો અત્યારે ખૂબ જ ચાલાકીથી લોકોને ફસાવી રહ્યા છે:

5G અપગ્રેડ સ્કેમ: છેતરપિંડી કરનારાઓ ટેલિકોમ કર્મચારી બનીને ફોન કરે છે અને કહે છે કે તમારું 4G સિમ 5Gમાં અપગ્રેડ કરવું પડશે. આ બહાને તેઓ eSIM ટ્રાન્સફર પ્રક્રિયા શરૂ કરાવે છે અને તમારું નેટવર્ક કાપીને તમારી માહિતી ચોરે છે.

નકલી KYC અથવા TRAI ના નામે: ગુનેગારો TRAI કે સરકારી એજન્સીના અધિકારી બનીને ગભરાટ ફેલાવે છે કે તમારું KYC બાકી છે અથવા નંબર બ્લોક થઈ જશે. આ ડરનો ઉપયોગ કરીને તેઓ તમારા વ્યક્તિગત ડેટા અને બેંકિંગ માહિતી મેળવે છે.

સુરક્ષા માટેના મહત્વના પગલાં

સાયબર સુરક્ષા માટે સૌથી મોટો નિયમ એ છે કે અજાણ્યા કોલ પર ક્યારેય તમારો અંગત ડેટા, OTP કે બેંકિંગ વિગતો શેર ન કરવી. 5G અપગ્રેડ જેવા કામો માટે હંમેશા નજીકના અધિકૃત ગ્રાહક સેવા કેન્દ્ર પર જાઓ અથવા ટેલિકોમ કંપનીની સત્તાવાર એપનો જ ઉપયોગ કરો. જો તમારા ફોનનું નેટવર્ક અચાનક બંધ થઈ જાય અથવા તેમાં લાંબા સમય સુધી ‘નો સર્વિસ’ દેખાય, તો તરત જ તમારા ટેલિકોમ ઓપરેટરનો સંપર્ક કરો અને શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ જણાય તો બેંક ખાતાઓને બ્લોક કરાવી દો. સાવચેતી જ આ સાયબર કૌભાંડોથી બચવાનો એકમાત્ર ઉપાય છે.

આ પણ વાંચોઃ Jaipur : ઘરની અંદર ચાલતી ફટાકડાની ફેક્ટરીમાં લાગી ભીષણ આગ, 3ના મોત