આજના યુગમાં સોશિયલ મીડિયા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેક્નોલોજીના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે બાળકોનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય એક મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. આ ગંભીર સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને, ઓસ્ટ્રેલિયા બાદ હવે કેનેડા પણ બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા અને AI ચેટબોટ્સ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.

કેનેડાનું નવું ડિજિટલ સેફ્ટી બિલ

કેનેડા સરકારે એક નવું ‘ડિજિટલ સેફ્ટી બિલ’ રજૂ કર્યું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને સોશિયલ મીડિયા અને AI ચેટબોટ્સ (જેમ કે ChatGPT, Gemini, અને Grok) થી દૂર રાખવાનો છે. સરકારનું માનવું છે કે આ ટેકનોલોજી બાળકોને સતત વ્યસ્ત રાખીને તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર નકારાત્મક અસર કરે છે. જો આ બિલ કાયદો બનશે, તો તેનું ઉલ્લંઘન કરનાર કંપનીઓને તેમની વૈશ્વિક આવકના ૩ ટકા સુધી અથવા ૧૦ મિલિયન કેનેડિયન ડોલર સુધીનો భారీ દંડ થઈ શકે છે. આ કાયદો એક ડિજિટલ નિયમનકારની નિમણૂક કરશે જે કંપનીઓ માટે સલામતીના નિયમો ઘડશે.

વૈશ્વિક ચિંતા અને વધતા પ્રતિબંધો

સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગથી બાળકોમાં ડિપ્રેશન અને ચિંતા જેવી માનસિક સમસ્યાઓ વધતી હોવાથી વિશ્વના ઘણા દેશો આક્રમક પગલાં ભરી રહ્યા છે. ઓસ્ટ્રેલિયાએ ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ મૂકવાની પહેલ કરી હતી. ત્યારબાદ ગ્રીસ, ફ્રાન્સ, ડેનમાર્ક, પોલેન્ડ, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને સ્પેન જેવા દેશો પણ સમાન કાયદાઓ અમલમાં મૂકવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, અત્યાર સુધી મોટાભાગના નિયમો માત્ર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પૂરતા સીમિત હતા, પરંતુ કેનેડાએ તેમાં AI ચેટબોટ્સનો સમાવેશ કરીને એક નવી શરૂઆત કરી છે.

ભારતની સ્થિતિ

ભારતમાં પણ બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવાની માંગ જોર પકડી રહી છે. જોકે કેન્દ્ર સરકારે હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર નીતિ જાહેર કરી નથી, પરંતુ રાજ્ય સ્તરે અમુક પગલાં લેવાઈ રહ્યા છે. કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશ જેવા રાજ્યોએ ક્રમશઃ ૧૬ અને ૧૩ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધની દરખાસ્ત કરી છે. આમ, ડિજિટલ સુરક્ષાને લઈને સમગ્ર વિશ્વમાં એક નવી જાગૃતિ જોવા મળી રહી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ આવનારી પેઢીનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષિત રાખવાનો છે.

આ પણ વાંચોઃ Thailand Princess: થાઈલેન્ડની ‘સ્લીપિંગ પ્રિન્સેસ’ રાજકુમારી બજ્રકિતિયાભા દેબ્યાવતીનું નિધન