સરકારે તે દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ખાંડમાંથી ઇથેનોલ બનાવવાને કારણે બજારમાં તેના ભાવ વધ્યા છે. ખાદ્ય અને ગ્રાહક મંત્રાલયે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે ઓછું ઉત્પાદન, તહેવારોની સિઝનની માંગ અને સંગ્રહખોરીને કારણે કિંમતોમાં વધારો થયો છે. ખાંડના વધતા ભાવને રોકવા માટે સ્ટોક લિમિટ અને ડ્યુટી ફ્રી ઇમ્પોર્ટ જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. ઇથેનોલ માટે ખાંડનો ઉપયોગ ઘટ્યો મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ખાંડની વધતી કિંમતોને ઇથેનોલ બનાવવામાં તેના ઉપયોગ સાથે જોડવું સંપૂર્ણપણે ખોટું છે. પેટ્રોલમાં ભેળવવા માટે ખાંડમાંથી ઇથેનોલ બનાવવાનો હિસ્સો 2022-23 સીઝનના 12% થી ઘટીને 2025-26 સીઝનમાં લગભગ 9% થઈ ગયો છે. વર્તમાન સમયમાં દેશના કુલ ઇથેનોલ ઉત્પાદનનો લગભગ 75% હિસ્સો અનાજ, ખાસ કરીને મકાઈમાંથી આવી રહ્યો છે. મિલરો અને ખેડૂતોને કેવી રીતે થયો ફાયદો? ભારતમાં દર વર્ષે લગભગ 32-34 મિલિયન ટન ખાંડ બને છે અને તેનો વપરાશ 28-29 મિલિયન ટન છે. પહેલાં આ વધારાની ખાંડ મિલોમાં ફસાયેલી રહેતી હતી, જેના કારણે તેમના પૈસા બ્લોક થઈ જતા હતા અને તેઓ શેરડીના ખેડૂતોને ચૂકવણી કરી શકતા ન હતા. હવે સરકાર આ વધારાની ખાંડ અને શેરડીનો ઉપયોગ પેટ્રોલમાં ભેળવવામાં આવતા ઇથેનોલ બનાવવા માટે કરી રહી છે. આનાથી મિલો પાસે પૈસા આવ્યા અને ખેડૂતોને સમયસર ચૂકવણી મળવા લાગી. 20 ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં આ સિઝનનું 97% બાકી લેણું ખેડૂતોને ચૂકવી દેવામાં આવ્યું છે. સરકારની બચી મોટી સબસિડી મિલોની કમાણી વધવાથી હવે તેમને સરકાર પાસેથી મદદની જરૂર પડતી નથી. આ જ કારણ છે કે સરકારે 2014 થી 2021 દરમિયાન મિલોને 14,600 કરોડ રૂપિયાની સબસિડી આપી હતી, પરંતુ વર્ષ 2021-22 પછી સરકારને 1 રૂપિયાની પણ નવી સબસિડી આપવાની જરૂર પડી નથી. ખાંડ ભારતમાં ₹7.50 મોંઘી, ગ્લોબલ માર્કેટમાં 16%નો ઉછાળો દેશના રિટેલ બજારમાં છેલ્લા એક મહિનામાં ખાંડના ભાવમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. 20 જુલાઈએ જે ખાંડ ₹48.18 પ્રતિ કિલો હતી, તે 20 ઓગસ્ટે વધીને ₹55.70 પ્રતિ કિલો પર પહોંચી ગઈ. ખાંડની આ અછત માત્ર ભારતમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં છે. સરકારી અંદાજ મુજબ, વર્ષ 2026-27માં વૈશ્વિક સ્તરે લગભગ 33 લાખ ટન ખાંડની અછત થઈ શકે છે. વિશ્વભરમાં સપ્લાય ઓછો થવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ ખાંડના ભાવમાં ખૂબ ઝડપથી વધારો થયો છે. માત્ર 50 દિવસમાં (30 જૂનથી 20 ઓગસ્ટ) ગ્લોબલ માર્કેટમાં ખાંડનો ભાવ 474 ડોલરથી વધીને 552 ડોલર પ્રતિ ટન (16% થી વધુ) પર પહોંચી ગયો છે. 15 દિવસથી વધુ સ્ટોક રાખવા પર સરકારે ખાંડના વેપારીઓ અને ડીલરો પર સ્ટોક રાખવાની મર્યાદા લાગુ કરી દીધી છે. નવા નિયમો હેઠળ, મહિનામાં 10 મેટ્રિક ટનથી વધુ ખાંડનો વેપાર કરતા ડીલરો 15 દિવસથી વધુના વપરાશનો સ્ટોક જમા કરીને રાખી શકશે નહીં. આ ઉપરાંત, ત્રણ વધુ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે… શેરડીનું પિલાણ 15 ઓક્ટોબરથી શરૂ થશે તહેવારો પર બજારમાં ખાંડનો પુરવઠો વધારવા અને ભાવ નિયંત્રિત કરવા માટે સરકારે મિલોને 15 ઓક્ટોબરથી જ શેરડીનું પિલાણ શરૂ કરવાની સલાહ આપી છે. સમય પહેલા કામ શરૂ થવાને કારણે ઓક્ટોબર મહિનામાં ખાંડનું ઉત્પાદન 10 લાખ ટનથી વધુ થવાની અપેક્ષા છે. સામાન્ય રીતે આ મહિનામાં માત્ર 3 થી 4 લાખ ટન ખાંડ જ બની શકતી હતી. ફાયદો શું થશે? બજારમાં આ વધારાની ખાંડ આવવાથી તહેવારો દરમિયાન સપ્લાય મજબૂત રહેશે, જેનાથી ખાંડની અછત નહીં થાય અને કિંમતો પણ નિયંત્રણમાં રહેશે.