અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતના SIR (સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન)ના ધોરણે વોટર લિસ્ટની દેશવ્યાપી તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. આ મહાઅભિયાન માટે આશરે ₹125 કરોડનું ફંડ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ સમગ્ર દેશની મતદાર યાદીઓની ઊંડાણપૂર્વક ચકાસણી કરીને એક નવો ‘નેશનલ વોટર ડેટાબેઝ’ તૈયાર કરાશે. જોકે, ટ્રમ્પ પ્રશાસનના આ કડક નિર્ણયથી અમેરિકામાં વસતા આશરે 26 લાખ ભારતીય મૂળના લોકોમાંથી 10 લાખથી વધુ મતદારોના નામ યાદીમાંથી કપાવાનું મોટું સંકટ તોળાઈ રહ્યું છે. આગામી નવેમ્બર મહિનામાં યોજાનારી મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ પહેલાં જ આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાનો ટાર્ગેટ રાખવામાં આવ્યો છે. ટ્રમ્પે ICEને ડેટાબેઝની જવાબદારી સોંપી ટ્રમ્પ પ્રશાસને તેની ઇમિગ્રેશન એજન્સી ICE (ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ) ને મતદાર ડેટાબેઝની દેખરેખની જવાબદારી સોંપી છે. તમામ 50 રાજ્યોમાં મતદાર યાદીની તપાસ અને ડેટાબેઝ અપડેટ કરવા માટે કંપનીઓને કામ સોંપવામાં આવ્યું છે. મતદારોની માહિતીને અલગ-અલગ સરકારી રેકોર્ડ્સ સાથે સરખાવવામાં આવશે. ઘર-ઘર જઈને સર્વે નહીં થાય અમેરિકામાં ભારતની જેમ ઘરે-ઘરે જઈને મતદારોનો સર્વે કરવામાં આવતો નથી. મતદાર યાદીને કમ્પ્યુટર દ્વારા ઇમિગ્રેશન રેકોર્ડ સહિતના અન્ય રેકોર્ડ સાથે સરખાવવામાં આવશે. રેકોર્ડમાં નામ કે માહિતીનો મેળ ન ખાતા સંબંધિત મતદારની માહિતીની ફરીથી તપાસ થઈ શકે છે અને નામ કાઢી નાખવાનો ખતરો રહેશે. ભારતવંશી મતદારો પર વધુ અસર થવાની આશંકા શા માટે? અમેરિકામાં લગભગ 26 લાખ ભારતવંશી મતદારો છે. ન્યૂયોર્ક, ન્યૂ જર્સી, કેલિફોર્નિયા અને ટેક્સાસ જેવા રાજ્યોમાં તેમની સંખ્યા અને રાજકીય પ્રભાવ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ રાજ્યોમાં મતદાર ઓળખ અને નોંધણીના નિયમો અલગ-અલગ છે. નવી તપાસ પ્રક્રિયામાં રેકોર્ડનું મિલન થવાથી ભારતીય મૂળના મતદારોના નામ પણ તપાસના દાયરામાં આવશે. રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય મૂળના મતદારોના વોટિંગ પેટર્ન પર પણ નજર રાખી શકાય છે. જોકે, કેટલા લોકોના નામ ખરેખર દૂર થશે, તે પ્રક્રિયા પૂરી થયા પછી જ સ્પષ્ટ થશે. ટ્રમ્પ મતદાર ID ફરજિયાત કરવાના સમર્થક ટ્રમ્પ અમેરિકામાં મતદાન માટે ફોટો ID ફરજિયાત કરવાની માંગનું સમર્થન કરતા રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે તેનાથી ચૂંટણીમાં ગડબડી રોકવામાં મદદ મળશે. તેઓ અમેરિકી સંસદમાંથી ‘સેવ અમેરિકા એક્ટ’ પસાર કરવાની માંગ કરતા રહ્યા છે. હવે મતદાર યાદીની દેશભરમાં તપાસ અને એક રાષ્ટ્રીય ડેટાબેઝ બનાવવાની કોશિશને લઈને અમેરિકામાં રાજકીય વિવાદ વધી શકે છે. ખાસ કરીને તે રાજ્યોમાં તેની અસર મહત્વપૂર્ણ હશે, જ્યાં ભારતીય મૂળના અને અન્ય પ્રવાસી મતદારો ચૂંટણી પરિણામોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સેવ અમેરિકા એક્ટ શું છે? સેવ અમેરિકા એક્ટ અમેરિકામાં મતદાર નોંધણી અને મતદાન સંબંધિત નિયમોને વધુ કડક બનાવતો એક કાયદાકીય પ્રસ્તાવ છે. આ અંતર્ગત, મતદાર નોંધણી સમયે નાગરિકતાનો દસ્તાવેજી પુરાવો અને મતદાન સમયે ફોટો ID બતાવવું ફરજિયાત રહેશે. આ બિલમાં પોસ્ટ દ્વારા મતદાન કરવાની પ્રક્રિયાને ઘણી મર્યાદિત કરવાની વાત પણ કહેવામાં આવી છે. આ બિલ અમેરિકી પ્રતિનિધિ સભામાંથી પસાર થઈ ચૂક્યું છે, પરંતુ સેનેટમાં તેને હજુ સુધી મંજૂરી મળી નથી. આ મુદ્દે ડેમોક્રેટ અને રિપબ્લિકન, બંને પક્ષોમાં મતભેદ છે. ટ્રમ્પ સતત સેવ અમેરિકા એક્ટને પસાર કરાવવા પર ભાર મૂકતા રહ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે તેનાથી ચૂંટણીની છેતરપિંડી પર રોક લાગશે. અમેરિકામાં ચૂંટણી ભારત કરતાં અલગ રીતે થાય છે અમેરિકામાં ભારતના ચૂંટણી પંચ જેવી કોઈ કેન્દ્રીય સંસ્થા સમગ્ર દેશની ચૂંટણીઓ કરાવતી નથી. ત્યાં ચૂંટણીની જવાબદારી મુખ્યત્વે રાજ્ય અને સ્થાનિક પ્રશાસન સંભાળે છે. આ જ કારણોસર, જુદા જુદા રાજ્યોમાં મતદાર નોંધણી અને ઓળખના નિયમો પણ અલગ છે. અમેરિકામાં મતદાર ઓળખના નિયમો રાજ્ય પ્રમાણે અલગ-અલગ હોય છે. ઘણા રાજ્યોમાં મતદાર દ્વારા પોતાની ઓળખ જાહેર કરવી પૂરતી હોય છે, જ્યારે કેટલાક રાજ્યોમાં ઓળખના દસ્તાવેજો જરૂરી હોય છે. 12 રાજ્યોમાં પાસપોર્ટ અથવા જન્મ પ્રમાણપત્ર જેવા દસ્તાવેજો માંગી શકાય છે. કેલિફોર્નિયામાં મતદારની સહીનું મિલન કરવામાં આવે છે. ટેક્સાસમાં અગાઉ પણ નામ હટાવવા પર વિવાદ થયો હતો ટેક્સાસમાં લગભગ 24 હજાર લોકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યા બાદ મામલો કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. ફેડરલ કોર્ટમાંથી આ મામલે રાહત મળી હતી અને સંબંધિત મામલો હજુ પણ પેન્ડિંગ છે. આ જ કારણોસર ટ્રમ્પ પ્રશાસનની નવી મતદાર યાદીની તપાસને લઈને પણ અદાલતમાં પડકાર મળવાની સંભાવના છે.