15 જૂન 2026ના રોજ TMCના બળવાખોર સાંસદો લોકસભા અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાને મળ્યા હતા.

દિલ્હી હાઈકોર્ટે આજે 25 ઓગસ્ટના રોજ આશીર્વાદ લોટનું લાઇસન્સ રદ કરવાના FSSAIના નિર્ણય પર વચગાળાનો સ્ટે આપ્યો છે. આ મામલો ITCના ‘આશીર્વાદ MP ચક્કી આટા’ના પેકિંગ સાથે જોડાયેલો છે. ITC તેના પેકેટ અને પ્રમોશનમાં 100% લોટ જેવા લેબલનો ઉપયોગ કરી રહ્યું હતું. FSSAIનું માનવું છે કે આવા લેબલનો ઉપયોગ તેની મે 2025ની એડવાઇઝરીના નિયમો વિરુદ્ધ છે.

પ્રશ્ન 1. દિલ્હી હાઈકોર્ટે ITC લિમિટેડને શું અને શા માટે રાહત આપી છે?

જવાબ: દિલ્હી હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ સ્વર્ણા કાંતા શર્માએ FSSAIને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તે ITC લિમિટેડના ફૂડ બિઝનેસ લાઇસન્સ રદ કરવાના સંબંધમાં હાલમાં કોઈ નિર્ણય ન લે. ITCએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે FSSAI દ્વારા 13 ઓગસ્ટના રોજ જારી કરાયેલી ઇમ્પ્રૂવમેન્ટ નોટિસના પાલનની અંતિમ તારીખ 28 ઓગસ્ટના રોજ પૂરી થઈ રહી હતી. જો કોર્ટમાંથી રાહત ન મળે તો કંપનીના લાઇસન્સ પર તલવાર લટકી શકતી હતી. તેથી કોર્ટે 28 ઓગસ્ટ પહેલા જ વચગાળાનું સંરક્ષણ આપી દીધું.

પ્રશ્ન 2. આ આખો વિવાદ કયા ઉત્પાદન અને કયા દાવાઓ સાથે જોડાયેલો છે?

જવાબ: આ મામલો ITCના મુખ્ય ઉત્પાદન ‘આશીર્વાદ એમપી ચક્કી આટા’ના પેકિંગ અને તેની જાહેરાતો સાથે સંબંધિત છે. ITC તેના પેકેટ અને પ્રમોશનમાં ત્રણ મુખ્ય દાવા કરે છે:

FSSAIનું માનવું છે કે ‘100%’ જેવા શબ્દોનો લેબલ પર ઉપયોગ તેની મે 2025ની એડવાઇઝરીના નિયમો વિરુદ્ધ છે.

પ્રશ્ન 3. FSSAIની એડવાઇઝરી શું કહે છે, જેના આધારે આ કાર્યવાહી થઈ?

જવાબ: FSSAI એ મે 2025 માં એક એડવાઇઝરી બહાર પાડી હતી. તેમાં ખાદ્ય કંપનીઓને ઉત્પાદનના લેબલ, પેકેજિંગ અને પ્રચાર સામગ્રીમાં “100%” શબ્દનો ઉપયોગ બંધ કરવા જણાવ્યું હતું. FSSAIની દલીલ છે કે આવા દાવા ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે.

પ્રશ્ન 4. FSSAIએ ITCને નોટિસ આપવામાં કઈ પ્રક્રિયા અપનાવી?

જવાબ: FSSAI એ સૌ પ્રથમ 10 ઓગસ્ટે ITC ને ‘કારણદર્શક નોટિસ’ જારી કરી. તેમાં 30 દિવસની અંદર જવાબ માંગવામાં આવ્યો. જોકે, તેના માત્ર 3 દિવસ પછી જ 13 ઓગસ્ટે FSSAI ની પ્રાદેશિક ઓથોરિટીએ એક ‘ઇમ્પ્રુવમેન્ટ નોટિસ’ જારી કરી અને ITC ને પાલન માટે 15 દિવસનો સમય આપ્યો.

પ્રશ્ન 5. કોર્ટમાં ITCએ FSSAIની આ કાર્યવાહી વિરુદ્ધ શું દલીલો કરી?

જવાબ: ITC એ વરિષ્ઠ વકીલ સંદીપ સેઠી મારફતે કોર્ટમાં મુખ્યત્વે ત્રણ દલીલો કરી:

કુદરતી ન્યાયનું ઉલ્લંઘન: કારણદર્શક નોટિસનો જવાબ આપવા માટે 30 દિવસ આપવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તે પહેલા જ 15 દિવસની સમય મર્યાદાવાળી ઇમ્પ્રુવમેન્ટ નોટિસ જારી કરી દેવામાં આવી.

એડવાઇઝરીની માન્યતા પર સવાલ: ITCનું કહેવું છે કે FSSAI માત્ર એક એડવાઇઝરી દ્વારા કોઈ બંધનકર્તા પ્રતિબંધ લાગુ કરી શકતું નથી. કાનૂની રીતે નિયમો બનાવવા માટે પૂર્વ પ્રકાશન, કેન્દ્ર સરકારની મંજૂરીનું પાલન કરવું જરૂરી હોય છે, જે કરવામાં આવ્યું નથી.

ઉત્પાદનની ગુણવત્તા પર કોઈ આરોપ નથી: FSSAI એ ક્યાંય એવો આરોપ લગાવ્યો નથી કે લોટમાં મેંદો ભેળવવામાં આવ્યો છે, અથવા મધ્ય પ્રદેશની બહારના ઘઉંનો ઉપયોગ થયો છે.

પ્રશ્ન 6. સુનાવણી દરમિયાન FSSAI એ કઈ વાંધાઓ અને દલીલો રજૂ કરી?

જવાબ: FSSAI એ અરજી પર સવાલ ઉઠાવ્યો. FSSAI નું કહેવું હતું કે:

ઇમ્પ્રુવમેન્ટ નોટિસ કોલકાતા સ્થિત રિજનલ ઓથોરિટી દ્વારા જારી કરવામાં આવી હતી, તેથી આ મામલો દિલ્હી હાઈકોર્ટના અધિકારક્ષેત્રમાં આવતો નથી.

ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક અધિનિયમ, 2006 (FSS Act) ની કલમ 32(4) હેઠળ ITC એ પહેલા ‘ફૂડ સેફ્ટી કમિશનર’ સમક્ષ વૈધાનિક અપીલ કરવી જોઈતી હતી.

પ્રશ્ન 7. અધિકારક્ષેત્રના સવાલ પર ITC એ શું જવાબ આપ્યો?

જવાબ: ITC એ કલમ 10(5) નો હવાલો આપતા દલીલ કરી કે આ મામલો કેન્દ્રીય લાયસન્સ સંબંધિત છે. સેન્ટ્રલ લાયસન્સિંગ ઓથોરિટીના મામલાઓમાં FSSAI ના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (CEO) જ ફૂડ સેફ્ટી કમિશનરની સત્તાઓનો ઉપયોગ કરે છે. કારણ કે FSSAI ના CEOનું હેડક્વાર્ટર દિલ્હીમાં છે, તેથી મામલાની સુનાવણીનો અધિકાર ક્ષેત્ર દિલ્હી હાઈકોર્ટ પાસે બને છે.

પ્રશ્ન 8. આ મામલામાં હવે આગળ શું થશે?

જવાબ: દિલ્હી હાઈકોર્ટે કહ્યું કે તે પહેલાં એ નક્કી કરશે કે શું તેની પાસે આ અરજી પર વિચાર કરવાનો પ્રાદેશિક અધિકાર ક્ષેત્ર છે કે નહીં. કોર્ટે બંને પક્ષોને અધિકાર ક્ષેત્રના સવાલ પર સંક્ષિપ્ત નોટ્સ રજુ કરવા કહ્યું છે. મામલાની આગામી સુનાવણી 9 સપ્ટેમ્બરે થશે. ત્યાં સુધી FSSAI લાયસન્સ રદ કરવા જેવું કોઈ કડક પગલું ભરી શકશે નહીં.

પ્રશ્ન 9. કાનૂની ટીમમાં કોણ-કોણ સામેલ છે?

જવાબ: કોર્ટમાં ITC લિમિટેડનું પ્રતિનિધિત્વ વરિષ્ઠ વકીલ સંદીપ સેઠીએ કર્યું હતું. તેમની સાથે વકીલ રોહિત શર્મા, નિખિલ પુરોહિત, જતિન લાલવાણી, કૃષ્ણા ગંભીર અને શ્રેયા સેઠી પણ કોર્ટમાં હાજર હતા.

પ્રશ્ન 10. ફૂડ પેકેટ્સ પર ‘100%’ નો નિયમ શું છે?

જવાબ: FSSAI અનુસાર, પેકેજ્ડ ફૂડ પર “100% પ્યોર”, “100% નેચરલ” અથવા “0% મેંદા” જેવા દાવા ગ્રાહકોમાં એવી ગેરસમજ ઊભી કરી શકે છે કે અન્ય સ્પર્ધાત્મક બ્રાન્ડ્સ ભેળસેળવાળી છે. નિયમનકાર ઇચ્છે છે કે કંપનીઓ ફક્ત પ્રમાણિત અને સચોટ શબ્દોનો જ ઉપયોગ કરે.

કલમ 32 શું છે?

ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ 2006 ની કલમ 32 હેઠળ, ખાદ્ય સુરક્ષા અધિકારી સુધારાની જરૂરિયાત અનુભવાય ત્યારે ‘ઇમ્પ્રુવમેન્ટ નોટિસ’ જારી કરે છે. આ સામે કમિશનર ઓફ ફૂડ સેફ્ટી સમક્ષ અપીલ કરી શકાય છે.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો