CGHS Rules Change: Government Employees Health Scheme Benefits India

Last Updated: September 19, 2026By

6 કલાક પેહલા

  • કૉપી લિંક

8મા પગાર પંચની ચર્ચાઓ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ માટે મોટા અને રાહતભર્યા સમાચાર આવ્યા છે. આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ હેલ્થ સ્કીમ (CGHS)ના નિયમોમાં ઐતિહાસિક ફેરફાર કરતા 5 કિલોમીટરની ભૌગોલિક મર્યાદાની શરત સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દીધી છે.

મંત્રાલયના EHS વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આદેશ મુજબ, હવે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ દેશમાં ક્યાંય પણ નિયુક્ત હોય અથવા રહેતા હોય, તેઓ CGHS હેલ્થ સુવિધાનો લાભ લઈ શકશે. સરકારનો આ નવો નિયમ તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થઈ ગયો છે.

જૂનો નિયમ શું હતો અને તેમાં ફેરફાર શા માટે કરવામાં આવ્યો?

વર્ષ 2018ના નિયમો હેઠળ CGHSનો લાભ માત્ર એવા કર્મચારીઓને મળતો હતો, જેઓ કોઈ CGHS વેલનેસ સેન્ટરના 5 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં રહેતા અથવા કામ કરતા હોય. જે કર્મચારીઓ આ નિર્ધારિત અંતરની બહાર નિયુક્ત હતા, તેમને CS(MA) Rules, 1944 હેઠળ તબીબી બિલની ભરપાઈની સુવિધા આપવામાં આવતી હતી.

દૂરના વિસ્તારો અથવા બિન-CGHS શહેરોમાં પોસ્ટેડ કર્મચારીઓને 5 KMની આ મર્યાદાને કારણે સારવાર અને એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલની સુવિધાઓનો લાભ લેવામાં ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. કર્મચારીઓની આ મુશ્કેલી દૂર કરવા માટે સરકારે અંતર સંબંધિત આ જૂના માપદંડને જ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દીધો છે.

કેવી રીતે મળશે ફાયદો?

સરકારના નવા આદેશ અનુસાર, જે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ હાલમાં સીજીએચએસ ક્ષેત્રની બહાર રહેવાના કારણે સીએસ(એમએ) રૂલ્સ 1944 હેઠળ તબીબી સુવિધા લઈ રહ્યા છે, તેમને હવે વન-ટાઇમ વિકલ્પ આપવામાં આવી રહ્યો છે.

આ વિકલ્પ પસંદ કરીને કર્મચારીઓ સીજીએચએસ લાભાર્થી બની શકે છે. જોકે, આ માટે કર્મચારીઓએ તેમના પે-મેટ્રિક્સ મુજબ નક્કી કરાયેલ માસિક સીજીએચએસ સબ્સ્ક્રિપ્શન ભરવું પડશે.

નવા નિયમની મુખ્ય શરતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી

આરોગ્ય મંત્રાલયે આ વન-ટાઇમ વિકલ્પનો લાભ લેવા માટે કેટલાક અત્યંત જરૂરી નિયમો અને શરતો નક્કી કરી છે:

  • માત્ર એક જ વાર મળશે તક: સીજીએચએસ પસંદ કરવાનો આ વિકલ્પ માત્ર એક જ વાર મળશે. એક વાર વિકલ્પ સબમિટ કર્યા બાદ તેને અંતિમ માનવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેમાં ફેરફાર કરી શકાશે નહીં.
  • આખો પરિવાર કવર થશે: મુખ્ય કર્મચારી દ્વારા લેવાયેલો નિર્ણય તેના સમગ્ર પરિવાર પર સમાન રીતે લાગુ થશે. પરિવારના કેટલાક સભ્યોને સીજીએચએસ અને કેટલાકને સીએસ(એમએ)માં વહેંચવાની મંજૂરી નહીં હોય.
  • નિયમિત યોગદાન આપવું પડશે: સીજીએચએસ પસંદ કરનાર કર્મચારીએ દર મહિને નક્કી કરાયેલું સીજીએચએસ યોગદાન ભરવું જ પડશે, પછી ભલે તેનું પોસ્ટિંગ અથવા નિવાસનું સ્થળ કોઈ પણ હોય.
  • બમણો લાભ લઈ શકાશે નહીં: કર્મચારી અથવા તેનો પરિવાર એકસાથે સીજીએચએસ અને સીએસ(એમએ) બંને યોજનાઓ હેઠળ સારવારનો દાવો કરી શકશે નહીં.
  • લેખિતમાં બાંહેધરી આપવી પડશે: કર્મચારીએ એક બાંહેધરી આપવી પડશે કે તે બંને યોજનાઓમાંથી બમણો લાભ લઈ રહ્યો નથી. ખોટી અથવા ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી આપવાના કિસ્સામાં કડક શિસ્તાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને આપવામાં આવેલા લાભની વસૂલાત કરવામાં આવશે.
  • વિકલ્પ પસંદ ન કરવાના કિસ્સામાં જૂનો નિયમ: જે કર્મચારીઓ સીજીએચએસનો વિકલ્પ પસંદ નહીં કરે, તેઓ પહેલાની જેમ સીએસ(એમએ) રૂલ્સ 1944 હેઠળ જ કવર રહેશે.

કયા કર્મચારીઓ માટે CGHS ફરજિયાત રહેશે?

મંત્રાલયે પોતાના આદેશમાં એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ સીજીએચએસ કવર્ડ વિસ્તારમાં (જેમ કે તે જિલ્લા મુખ્યાલયો જ્યાં સીજીએચએસ વેલનેસ સેન્ટર આવેલા છે) રહે છે અથવા કામ કરે છે, તેમના માટે સીજીએચએસ સાથે જોડાવું ફરજિયાત છે. આવા કર્મચારીઓ સીએસ(એમએ) રૂલ્સની તરફેણમાં સીજીએચએસમાંથી બહાર થવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકતા નથી.

8મા પગાર પંચની રચના અને ભલામણોના અમલથી થોડા સમય પહેલાં સરકારનો આ નિર્ણય બહારના વિસ્તારોમાં કામ કરતા લાખો કર્મચારીઓ માટે મોટી રાહત સાબિત થશે.

—————————

આ સમાચાર પણ વાંચો:

ગોલ્ડ ETFમાં એક વર્ષમાં 35%નું વળતર મળ્યું:આના દ્વારા ઓછા પૈસામાં સોનામાં રોકાણ કરો, જાણો તેની સાથે જોડાયેલી ખાસ વાતો

રોકાણકારોને આ દિવસોમાં સોનામાં રોકાણ આકર્ષી રહ્યું છે. ઓગસ્ટમાં ગોલ્ડ ETFમાં રોકાણ જુલાઈના 1,558 કરોડ રૂપિયાથી વધીને 2,596 કરોડ રૂપિયા રહ્યું. ગોલ્ડ ETFએ છેલ્લા એક વર્ષમાં 35%થી વધુ વળતર આપ્યું છે.

જેફરીઝના ગ્લોબલ ઇક્વિટી સ્ટ્રેટેજી હેડ ક્રિસ વૂડનું માનવું છે કે સોનાના ભાવમાં આગળ પણ તેજી જોવા મળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં જો તમે સોનામાં રોકાણ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હો, તો ગોલ્ડ ETF દ્વારા તેમાં રોકાણ કરી શકો છો. વાંચો સંપૂર્ણ સમાચાર…