કોમનવેલ્થ ગેમ્સ 2026માં ભારતે 13 ગોલ્ડ, 17 સિલ્વર અને 9 બ્રોન્ઝ સહિત કુલ 39 મેડલ જીત્યા. તે મેડલ ટેલીમાં ચોથા સ્થાને રહ્યું.

પ્રથમ દ્રષ્ટિએ આ પ્રદર્શન બર્મિંગહામ 2022ના 61 મેડલ કરતાં નબળું લાગી શકે છે, પરંતુ આંકડા અલગ વાત કહે છે.

આ વખતે ગ્લાસગોમાં માત્ર 10 રમતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે બર્મિંગહામમાં 19 રમતો રમાઈ હતી. બેડમિન્ટન, કુસ્તી, શૂટિંગ, હોકી, ટેબલ ટેનિસ અને ક્રિકેટ જેવી રમતો ગ્લાસગો ગેમ્સનો ભાગ ન હતી, જેનાથી 2022માં ભારતને 30 મેડલ મળ્યા હતા.

આ ઉપરાંત ભારતે 210 ખેલાડીઓને બદલે માત્ર 123 ખેલાડીઓનું દળ મોકલ્યું. તેમાંથી 38 ખેલાડીઓ મેડલ જીતીને પાછા ફર્યા, એટલે કે સફળતાનો દર 31% રહ્યો. બર્મિંગહામમાં આ આંકડો 29% હતો.

5 ફેક્ટર્સ એનાલિસિસ

1. મેડલની દ્રષ્ટિએ- બોક્સિંગ સૌથી મોટી મેડલ બેંક

ભારતના 39 મેડલમાં સૌથી મોટો ફાળો બોક્સિંગનો રહ્યો. મુક્કાબાજોએ 7 ગોલ્ડ અને 3 સિલ્વર સહિત કુલ 10 મેડલ જીત્યા. એટલે કે દર ચારમાંથી એક મેડલ બોક્સિંગમાંથી આવ્યો. એથ્લેટિક્સમાં 10 મેડલ આવ્યા, પરંતુ તેમાં ગોલ્ડ મળ્યો નહીં.

વેઈટલિફ્ટિંગમાંથી 8, પેરા એથ્લેટિક્સમાંથી 6, જુડોમાંથી 4 અને પેરા પાવરલિફ્ટિંગમાંથી 1 મેડલ મળ્યો. કુલ મળીને 39 માંથી 37 મેડલ માત્ર પાંચ રમતોમાંથી આવ્યા.

2. પોઝિશનના હિસાબે- ચોથું સ્થાન યથાવત

ભારત 13 ગોલ્ડ સાથે મેડલ ટેલીમાં ચોથા સ્થાને રહ્યું. ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇંગ્લેન્ડ અને કેનેડા તેનાથી આગળ રહ્યા. રમતોની સંખ્યા ઓછી હોવા છતાં અને ટીમ નાની હોવા છતાં ટીમ ટોપ-4 માં પહોંચી ગઈ. 2022 બર્મિંગહામ ગેમ્સમાં 22 ગોલ્ડ સાથે ભારત ચોથા સ્થાને હતું.

3. અંદાજ કરતાં બમણાથી વધુ ગોલ્ડ જીત્યા

કોમનવેલ્થ ગેમ્સ શરૂ થતા પહેલા ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ અને વિવિધ રમતગમત મહાસંઘોના ઈન્ટરનલ રિપોર્ટમાં ભારતને 6 ગોલ્ડ સહિત 31 મેડલ મળવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો. ભારતીય ખેલાડીઓએ અંદાજ કરતાં બમણાથી પણ વધુ ગોલ્ડ જીત્યા. કુલ મેડલમાં પણ આગળ નીકળી ગયા.

ભારતની સૌથી વધુ અપેક્ષાઓ બોક્સિંગ, વેઈટલિફ્ટિંગ અને એથ્લેટિક્સ પાસેથી હતી, જેમણે મળીને 26 મેડલ અપાવ્યા. જોકે, એથ્લેટિક્સમાં ભારતને સૌથી મોટો ઝટકો લાગ્યો અને ટીમ એક પણ ગોલ્ડ મેડલ જીતી શકી નહીં.

4. કઈ રમતે અપેક્ષા કરતાં વધુ સારો દેખાવ કર્યો?

i. બોક્સિંગ

ભારતની સૌથી સફળ રમત બોક્સિંગ રહી. 14 બોક્સરોના દળમાંથી 10 ખેલાડી મેડલ જીતીને પાછા ફર્યા. તેમાં 7 ગોલ્ડ અને 3 સિલ્વરનો સમાવેશ થાય છે. એટલે કે 71% મેડલ કન્વર્ઝન રેટ. બર્મિંગહામ 2022માં આ આંકડો 58% હતો.

જાસ્મિન લાંબોરિયા, સાક્ષી ચૌધરી, પ્રીતિ પવાર, પ્રિયા ઘંઘાસ, અરુંધતિ ચૌધરી, સચિન સિવાચ અને અંકુશ પંઘાલ ચેમ્પિયન બન્યા. લવલીના બોરગોહેન, જાદુમણિ સિંહ અને નરેન્દ્ર બેરવાલ સિલ્વર જીતી શક્યા.

ii. પેરા એથ્લેટિક્સ

ભારતના માત્ર 11 પેરા એથ્લેટ ગ્લાસગો પહોંચ્યા હતા, પરંતુ તેમણે 6 મેડલ જીત્યા. તેમાં 3 ગોલ્ડ, 2 સિલ્વર અને 1 બ્રોન્ઝનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતે ત્રણ વખત ડબલ પોડિયમ મેળવ્યું અને બે વખત 1-2 ફિનિશ નોંધાવી. દિલીપ ગાવિત, સોમન રાણા અને શર્મિલા ધનકડ ગોલ્ડ જીતવામાં સફળ રહ્યા.

iii. જુડો

જુડોમાં ભારતે પહેલીવાર કોમનવેલ્થ ઇતિહાસમાં ગોલ્ડ જીત્યો. અસ્મિતા ડેએ ગોલ્ડ અપાવ્યો. તેના થોડા મિનિટો પછી હર્ષ સિંહે બીજો ગોલ્ડ જીતી લીધો. યામિની મૌર્યએ સિલ્વર અને ઉન્નતિ શર્માએ બ્રોન્ઝ જીતીને કુલ ચાર મેડલ અપાવ્યા. જો કે, 14 સભ્યોની ભારતીય ટીમના બે ખેલાડીઓ અરુણ કુમાર અને તુલિકા માન ડોપિંગના કારણે બહાર થઈ ગયા.

5. આમાં સુધારો કરવાની સંભાવનાઓ

i. એથ્લેટિક્સ

એથ્લેટિક્સે ભારતને 10 મેડલ અપાવ્યા, પરંતુ એક પણ ગોલ્ડ આવ્યો નહીં. નીરજ ચોપરા સિલ્વર જીતી શક્યા. તેમની સાથે ડેબ્યૂ કરી રહેલા યશવીર સિંહે બ્રોન્ઝ જીત્યો. ગુલવીર સિંહે 10 હજાર મીટરમાં સિલ્વર અને 5 હજાર મીટર રેસમાં બ્રોન્ઝ જીતીને ઇતિહાસ રચ્યો.

તેજસ્વિન શંકરે ડેકાથલોનમાં ભારતનો પ્રથમ કોમનવેલ્થ મેડલ અપાવ્યો. સર્વેશ કુશારે, શ્રીશંકર, પ્રવીણ ચિત્રાવેલ અને સીમા કાલિરામના પણ મેડલ જીતવામાં સફળ રહ્યા. જોકે, સ્પ્રિન્ટ અને રિલે ટીમ પાસેથી મોટી અપેક્ષાઓ હતી, તે ખાલી હાથે રહી.

ii. વેઈટલિફ્ટિંગ

ભારતે વેઈટલિફ્ટિંગમાં 8 મેડલ જીત્યા, પરંતુ માત્ર એક ગોલ્ડ મળ્યો. મીરાબાઈ ચાનુએ સતત ત્રીજો કોમનવેલ્થ ગોલ્ડ જીત્યો. ઋષિકાંતા સિંહ, અજય બાબુ અને લવપ્રીત સિંહે સ્નેચમાં ગેમ્સ રેકોર્ડ બનાવ્યા. જ્ઞાનેશ્વરી યાદવે નેશનલ રેકોર્ડ તોડ્યો. 2022માં 15માંથી 10 ભારતીય વેઈટલિફ્ટરો મેડલ જીતીને પાછા ફર્યા હતા.

iii. લૉન બૉલ્સ

બર્મિંગહામ 2022માં ભારતે લૉન બૉલ્સમાં ગોલ્ડ અને સિલ્વર જીત્યો હતો. મેડલની આશાઓ આ વખતે પણ હતી. પરંતુ 6 સભ્યોની ટીમ ખાલી હાથે પાછી ફરી. જોકે, મેડલ ટેલી દર્શાવે છે તેટલી ખરાબ સ્થિતિ નહોતી. રૂપા રાણી તિર્કી અને પિંકી સિંહની જોડી ઇંગ્લેન્ડને હરાવવાથી માત્ર એક બાઉલ દૂર રહી ગઈ હતી. પુરુષ જોડી પણ ટાઈબ્રેકમાં હારી ગઈ.

iv. પેરા પાવરલિફ્ટિંગ

ભારતને પેરા પાવરલિફ્ટિંગ ટીમ પાસેથી ઘણી અપેક્ષાઓ હતી કારણ કે ઘણા ખેલાડીઓ એશિયન અને વિશ્વ સ્તરે સારું પ્રદર્શન કરી ચૂક્યા હતા. પરંતુ 7 સભ્યોના દળમાંથી માત્ર ઝંડુ કુમાર જ મેડલ જીતી શક્યા.

ઝંડુ કુમારે આ કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ભારતને પ્રથમ મેડલ અપાવ્યો.

V. જિમ્નેસ્ટિક્સ, સ્વિમિંગ અને સાઇકલિંગમાં મેડલ ન મળ્યો

જિમ્નેસ્ટિક્સમાં ભારતના આઠ ખેલાડીઓમાંથી ફક્ત બે જ ફાઇનલમાં પહોંચી શક્યા. આ રમતમાં ભારતને 2014 થી કોઈ મેડલ મળ્યો નથી.

સ્વિમિંગમાં શ્રીહરિ નટરાજ સહિત કોઈ પણ સ્વિમર મેડલ સુધી પહોંચી શક્યો નહીં. સાઇકલિંગમાં પણ પરિણામો નિરાશાજનક રહ્યા.

આ દરમિયાન 16 વર્ષની ટ્રેક સાયકલિંગ પ્લેયર લીશા દાસની કહાની ચર્ચામાં રહી. મર્યાદિત સંસાધનો અને વહીવટી મુશ્કેલીઓ છતાં તેમણે ગ્લાસગોમાં ભાગ લીધો. જોકે, તેઓ મેડલ જીતવામાં સફળ રહ્યા નહીં.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો