ગૃહ મંત્રાલયની ફરિયાદ પર ગૂગલે વધુ 3 નકલી લોન એપ્સને પ્લે સ્ટોર પરથી હટાવી દીધી છે. આ મહિને અત્યાર સુધીમાં આવી 9 છેતરપિંડી કરતી એપ્સ બંધ કરવામાં આવી છે. આ એપ્સ માત્ર તમારી અંગત માહિતી જ ચોરતી નથી, પરંતુ લોન આપ્યા પછી ખૂબ ઊંચું વ્યાજ માગે છે અને હેરાન કરે છે.

આ Q&A ગાઈડ દ્વારા જાણો નકલી લોન એપ્સથી બચવા અને સુરક્ષિત રહેવાના સરળ રસ્તાઓ…

પ્રશ્ન 1. સરકારે કઈ 3 નવી લોન એપ્સ પર કાર્યવાહી કરી છે અને તેમના પર શું આરોપો છે?

જવાબ: ગૃહ મંત્રાલયની સાયબર સુરક્ષા ટીમ (I4C)એ 19 ઓગસ્ટે ગૂગલને નોટિસ મોકલીને 3 નકલી લોન એપ્સને તાત્કાલિક હટાવવા જણાવ્યું હતું. આ 3 એપ્સના નામ છે: હોરાઇઝન કેશ સર્વિસ, મની સ્કોર મોનિટર અને જેલીક્રેડિટ. આરોપ છે કે આ એપ્સ ઓછા વ્યાજે 5 મિનિટમાં લોન આપવાની લાલચ આપીને લોકોને ફસાવતી હતી અને પછી તેમની પાસેથી ભારે વ્યાજ અને પેનલ્ટી વસૂલતી હતી.

પ્રશ્ન 2. આ એપ્સ મોબાઈલમાંથી તમારી કઈ-કઈ અંગત માહિતી ચોરી રહી હતી?

જવાબ: જેમ જ કોઈ યુઝર આ એપ્સને ફોનમાં ડાઉનલોડ કરતો હતો, આ એપ્સ ચૂપચાપ ફોનની સંપૂર્ણ માહિતી ચોરી લેતા હતા. આમાં ઓળખપત્ર, બેંક ખાતા સંબંધિત માહિતી, ફોનમાં રહેલી કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ (સંબંધીઓ અને મિત્રોના નંબર), ફોટો ગેલેરી અને કેમેરાનો એક્સેસ શામેલ છે. બાદમાં આ ઠગો આ જ માહિતીનો ઉપયોગ કરીને લોકોને બ્લેકમેલ કરતા હતા.

પ્રશ્ન 3. ગૂગલે આ એપ્સ પર કેટલી ઝડપથી કાર્યવાહી કરી અને કયા નિયમ હેઠળ હટાવ્યા?

જવાબ: સરકારી એજન્સીએ ગૂગલને નોટિસ મળ્યાના માત્ર 3 કલાકની અંદર આ ત્રણેય એપ્સને પ્લે સ્ટોર પરથી હટાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ કાર્યવાહી સૂચના પ્રૌદ્યોગિકી કાયદાની કલમો હેઠળ કરવામાં આવી છે. ગૂગલે સરકારના આદેશને તરત જ માન્ય રાખીને આ ત્રણેય એપ્સને પ્લે સ્ટોર પરથી હટાવી દીધા છે.

પ્રશ્ન 4. શું આ મહિનામાં આવી કોઈ અન્ય એપ્સ પર પણ કાર્યવાહી થઈ છે?

જવાબ: હા, આ પહેલા 7 ઓગસ્ટે પણ સરકારે ગૂગલને 6 નકલી લોન એપ્સ હટાવવા કહ્યું હતું. તે એપ્સના નામ હતા: લોન ઓર્બિટ, હિસાબ, નેક્સસ લોન, વન ફંડ, ક્રેડિટ ફેક્ટર અને મોબાઈલ ક્રેડિટ. એટલે કે, ફક્ત ઓગસ્ટ મહિનામાં જ કુલ 9 એપ્સને બંધ કરવામાં આવી છે જે સામાન્ય લોકોને પોતાનો શિકાર બનાવી રહી હતી.

પ્રશ્ન 5. આ નકલી એપ્સ લોકોને પોતાની જાળમાં કેવી રીતે ફસાવે છે?

જવાબ: આ એપ્સ ગૂગલ પ્લે સ્ટોર અને સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાતો ચલાવે છે. જાહેરાતોમાં લખેલું હોય છે- “કોઈપણ દસ્તાવેજ વગર, સિબિલ સ્કોર વગર 5 મિનિટમાં ₹50,000ની લોન મેળવો.” જે લોકો કોઈ જરૂરિયાત કે મજબૂરીમાં હોય છે, તેઓ આવી જાહેરાતો જોઈને છેતરાઈ જાય છે અને એપ ડાઉનલોડ કરી લે છે.

પ્રશ્ન 6. શું સરકાર લોન એપ્સ સિવાય અન્ય નકલી વેબસાઇટ્સ પર પણ કોઈ પગલાં લઈ રહી છે?

જવાબ: હા, સરકાર હવે લોન એપ્સની સાથે-સાથે ઇન્ટરનેટ પર છેતરપિંડી કરતી વેબસાઇટ્સ પર પણ કાર્યવાહી કરી રહી છે. આ જ મહિને સરકારે ગૂગલના સર્વર ફાયરબેઝ પર ચાલી રહેલી લગભગ 57 નકલી વેબસાઇટ્સ અને ડેટાબેઝને બંધ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. આ વેબસાઇટ્સ લોકોના ફોનમાં વાયરસ ફેલાવીને તેમના બેંક ખાતાઓની જાણકારી ચોરી રહી હતી.

પ્રશ્ન 7. કોઈપણ લોન એપથી પૈસા લેતા પહેલા અસલી અને નકલી એપની ઓળખ કેવી રીતે કરવી?

જવાબ: જો તમારે ક્યારેય ઓનલાઈન લોન લેવી હોય, તો આ 3 સરળ રીતોથી ઓળખ કરો:

RBIની મંજૂરી તપાસો: કોઈપણ અસલી લોન એપ કોઈને કોઈ રજિસ્ટર્ડ બેંક કે NBFC સાથે જોડાયેલી હોય છે. એપની ડિટેલમાં તે બેંક કે કંપનીનું નામ ચોક્કસ લખેલું હોય છે.

RBI વેબસાઇટ પર ચકાસો: RBIની વેબસાઇટ પર જઈને તપાસો કે કંપની રજિસ્ટર્ડ છે. અસલી કંપનીઓની પાકી ઓફિસ, લેન્ડલાઈન નંબર અને ઈમેલ આઈડી હોય છે.

પ્રશ્ન 8. ફોનમાં એપ ડાઉનલોડ કરતી વખતે કઈ-કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?

જવાબ: સુરક્ષા માટે આ 4 બાબતોનું હંમેશા ધ્યાન રાખો:

પ્રશ્ન 9. જો કોઈ ભૂલથી નકલી એપની જાળમાં ફસાઈ જાય, તો તેણે શું કરવું જોઈએ?

જવાબ: જો કોઈ નકલી એપ તમને પરેશાન કરી રહી હોય તો તરત જ આ પગલાં લો:

I4C અને સરકારી નિયમો શું છે?

• I4C (સાયબરક્રાઇમ સેન્ટર): આ ગૃહ મંત્રાલયની એક ખાસ ટીમ છે, જેનું કામ દેશમાં ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને સાયબર અપરાધોને રોકવાનું છે.
• સરકારી નિયમ (IT Act 79): આ નિયમનો અર્થ એ છે કે જો સરકાર કોઈ કંપનીને કોઈ ખોટી કે ખતરનાક એપ વિશે જણાવશે, તો કંપનીએ તેને તરત જ હટાવવી પડશે.

તમારા માટે જરૂરી સલાહ: ક્યારેય પણ પૈસાના લોભમાં આવીને કોઈ પણ અજાણી એપને તમારા મોબાઈલની કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ કે ફોટો ગેલેરી જોવાની છૂટ ન આપો.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો