ગાઝા યુદ્ધમાં તેના ઘણા ટોચના અધિકારીઓના માર્યા ગયા પછી, હમાસ પોતાના સંગઠનને મજબૂત કરવા માટે આંતરિક ચૂંટણી કરાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. હમાસ સાથે જોડાયેલા એક નેતાએ ન્યૂઝ એજન્સી AFPને જણાવ્યું કે તેની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. જમીની સ્થિતિ સુધરતા જ ચૂંટણીઓ કરાવવામાં આવશે.

અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ચૂંટણીઓ થોડા જ દિવસોમાં થવાની અપેક્ષા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, હવે હમાસ ચીફ બનવા માટે ખાલિદ મશાલનું નામ સૌથી આગળ ચાલી રહ્યું છે. ઇઝરાયલે તેને મારવા માટે ઝેર આપ્યું હતું, પરંતુ તેનાથી જોર્ડન સાથેના તેના સંબંધો બગડી ગયા હતા. ઇઝરાયલને મજબૂરીમાં તેને બચાવવો પડ્યો હતો.

ખાલિદ મશાલ 1996માં હમાસનો પોલિટિકલ બ્યુરો ચીફ બન્યો અને 2017 સુધી તેનો વડો રહ્યો.

15 મહિનાથી હમાસ ચીફની ખુરશી ખાલી

ઓક્ટોબર 2023માં ઇઝરાયલ યુદ્ધની શરૂઆત પછી હમાસના 2 ચીફ માર્યા ગયા છે. ઇઝરાયલે જુલાઈ 2024માં તેહરાનમાં ઇસ્માઇલ હાનિયાની હત્યા કરી હતી. ત્યારબાદ ઓગસ્ટમાં યાહ્યા સિનવારને હમાસ ચીફ બનાવવામાં આવ્યા, પરંતુ બે મહિના પછી ઓક્ટોબરમાં સિનવારને રાફા શહેરમાં ગોળીબાર દરમિયાન મારી નાખવામાં આવ્યા.

સિનવારના માર્યા ગયા પછી હમાસમાં કોઈને પણ ચીફ બનાવવામાં આવ્યા ન હતા. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, યુદ્ધની સ્થિતિમાં ચૂંટણીમાં થતી મુશ્કેલીઓના કારણે કોઈને ચીફ બનાવવામાં આવ્યા ન હતા. એવું પણ માનવામાં આવ્યું કે જો કોઈ નવો ચીફ બનાવવામાં આવે તો ઇઝરાયલ તેને નિશાન બનાવી શકે છે.

ત્યારબાદ હમાસે કતરમાં સ્થિત પાંચ સભ્યોની એક વચગાળાની નેતૃત્વ સમિતિ બનાવી. જેથી જવાબદારી વહેંચાયેલી રહે અને કોઈ એક વ્યક્તિ પર સંપૂર્ણ ખતરો ન આવે. છેલ્લા 15 મહિનાથી આ જ સમિતિ હમાસ સંબંધિત નિર્ણયો લઈ રહી છે.

હમાસે તેની 5 સભ્યોની વચગાળાની સમિતિના તમામ નામ સાર્વજનિક રીતે જાહેર કર્યા નથી. જોકે, અલગ-અલગ રિપોર્ટ્સ અને હમાસ સાથે સંકળાયેલા સૂત્રો અનુસાર, પાંચ લોકોમાં અલીલ અલ હય્યા, ખાલિદ મશાલ, મૂસા અબુ મરઝૂક, ઝહીર જબરીન અને નિઝાર અવાદલ્લાહનો સમાવેશ થાય છે.

50 સભ્યોની નવી શૂરા કાઉન્સિલ ચૂંટણી કરશે

રિપોર્ટ અનુસાર, હમાસ તેના સંગઠનના નવા નેતૃત્વને પસંદ કરવા માટે 50 સભ્યોની એક નવી શૂરા કાઉન્સિલ બનાવશે. શૂરા કાઉન્સિલનો અર્થ સલાહ આપતી સમિતિ થાય છે. તેમાં વરિષ્ઠ નેતાઓ હોય છે.

આ કાઉન્સિલના સભ્યો દર ચાર વર્ષે ચૂંટાય છે. આ ચૂંટણી હમાસના ત્રણ સ્થળોએ હાજર એકમો દ્વારા થાય છે… 1. ગાઝા પટ્ટી 2. વેસ્ટ બેંક અને 3. વિદેશમાં હાજર હમાસનું નેતૃત્વ

ઇઝરાયલની જેલમાં બંધ કેદીઓ પણ મતદાન કરશે

ઇઝરાયલની જેલોમાં બંધ હમાસના કેદીઓ પણ આ ચૂંટણીઓમાં મતદાન કરી શકે છે. ઇઝરાયલની જેલોમાં બંધ કેદીઓ ખુલ્લેઆમ બેલેટ પેપર નથી નાખતા. તેઓ પોતાના મનપસંદ ઉમેદવારોના નામ પોતાના વકીલો અથવા સંબંધીઓ દ્વારા મોકલે છે.

ગાઝા યુદ્ધ પહેલાંની છેલ્લી ચૂંટણીઓમાં, ગાઝા અને વેસ્ટ બેંકના સભ્યો મસ્જિદો સહિત અલગ-અલગ જગ્યાએ એકઠા થઈને શૂરા કાઉન્સિલની ચૂંટણી કરતા હતા. આ જ શૂરા કાઉન્સિલ દર ચાર વર્ષે 18 સભ્યોવાળી પોલિટિકલ બ્યુરો અને હમાસ ચીફની ચૂંટણી કરે છે.

આ પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલા અન્ય હમાસ સૂત્રએ AFPને જણાવ્યું કે, વર્તમાન પરિસ્થિતિઓને જોતાં પોલિટિકલ બ્યુરોના ચૂંટણીનો સમય હજુ નક્કી નથી, “કારણ કે અમારા લોકો અત્યંત મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.”

ખાલિદ મશાલ ચીફ બનવાનો સૌથી મોટો દાવેદાર

ખાલિદ મશાલનો દાવો ખૂબ જ મજબૂત માનવામાં આવી રહ્યો છે. તે ઇઝરાયલ સાથે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટોમાં હમાસ વતી હિમાયત કરે છે. તે ક્યારેય ગાઝામાં રહ્યો નથી. તેનો જન્મ 1956માં વેસ્ટ બેંકમાં થયો હતો.

વર્ષ 1987માં જ્યારે હમાસની રચના થઈ ત્યારે તેમાં મશાલ પણ સામેલ હતો. ત્યારે તે કુવૈતમાં રહેતો હતો. બાદમાં તે જોર્ડન, સીરિયા અને કતારમાં પણ રહ્યો. તે 1996માં હમાસનો પોલિટિકલ ચીફ બન્યો અને 2017 સુધી આ પદ પર રહ્યો.

રિપોર્ટ અનુસાર, તેના કાર્યકાળમાં હમાસ એક રાજકીય-લશ્કરી સંગઠન તરીકે વધુ મજબૂત બન્યું. આ પછી હાનિયેહે તેનું સ્થાન લીધું હતું. મશાલ હાલમાં કતારની રાજધાની દોહામાં રહી રહ્યો છે.

મશાલ, હમાસની વિદેશ નીતિનો મોટો ચહેરો છે. તેને કરિશ્માઈ વ્યક્તિત્વનો કહેવામાં આવે છે. તે ડિપ્લોમસીમાં માહિર છે. હમાસના ઘણા મોટા નેતાઓ પર યાત્રા સંબંધિત પ્રતિબંધો લાગેલા છે, પરંતુ વિદેશમાં રહેવાને કારણે મશાલને ઓછા પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડે છે.

ઇઝરાયલે ઝેર આપ્યું પછી પોતે જ બચાવ્યો, નામ પડ્યું- જીવતો શહીદ

દુનિયાને પહેલીવાર 1997માં મશાલની તાકાતનો અંદાજ આવ્યો. મશાલ જોર્ડનમાં રોકાયેલો હતો. આ દરમિયાન તેને ઝેર આપવામાં આવ્યું. ઝેર આપનારા મોસાદના એજન્ટ હતા. ભાગતી વખતે તેમને પકડી લેવામાં આવ્યા હતા ત્યારે જ ખબર પડી કે આ ઘટનામાં ઇઝરાયલનો હાથ છે.

બીજી તરફ મશાલને હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યો. તેના શ્વાસ ધીમા પડી રહ્યા હતા. ડોકટરોએ હાથ ઊંચા કરી દીધા. તેમણે કહ્યું કે જો જલદીથી જલદી ઝેરનો એન્ટિડોટ નહીં મળે તો મશાલનો જીવ બચી શકશે નહીં.

આ પછી જોર્ડનના કિંગ હુસૈને ઇઝરાયલને ધમકી આપી કે જો અડધી રાત પહેલા તે ઝેરનો એન્ટિડોટ મોકલવામાં નહીં આવે તો તેઓ ઇઝરાયલ સાથે થયેલો શાંતિ કરાર તોડી નાખશે. એટલું જ નહીં, ઝેર આપનારા મોસાદના એજન્ટોને ફાંસી પર લટકાવી દેશે.

પહેલા તો ઇઝરાયલે આ મામલે પોતાનો હાથ હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પરંતુ જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટને પોતે નેતન્યાહૂને સમજાવ્યા, ત્યારે તેમને મજબૂર થઈને એન્ટિડોટ મોકલવું પડ્યું. મશાલ જીવતો બચી ગયો. આ પહેલીવાર બન્યું હતું કે ઇઝરાયલે પોતાના કોઈ દુશ્મનને મરવાથી બચાવ્યો હોય. ત્યારથી તેનું નામ ‘જીવતો શહીદ’ પડી ગયું.

ખલીલ અલ-હય્યા- ઇઝરાયલ સાથે યુદ્ધ સિવાય બીજું કંઈ નથી ઇચ્છતો

મશાલ પછી ખલીલ અલ-હય્યા પણ હમાસ ચીફ પદનો મોટો દાવેદાર છે. તે પહેલાં હમાસ ચીફ હાનિયેહના ડેપ્યુટી તરીકે પદ પર કામ કરતો હતો. અલ-હય્યા ક્યારેય ઇઝરાયલ સાથે સારા સંબંધો રાખવાના પક્ષમાં રહ્યો નથી. તેનું માનવું છે કે ઇઝરાયલને હરાવીને જ પેલેસ્ટાઇન સમસ્યાનો ઉકેલ આવી શકે છે.

અલ-હય્યા કડક અને સંતુલિત પગલાં લેવા માટે જાણીતો છે. તેની નેતૃત્વની પ્રશંસા થાય છે. ઈરાન, તુર્કી, સીરિયા, કતાર અને ઇજિપ્ત સાથે અલ-હય્યાના સારા સંબંધો છે.

રોઇટર્સના રિપોર્ટ અનુસાર, ખલીલ અલ-હય્યા ગાઝા યુદ્ધવિરામ, કેદીઓની અદલાબદલી અને મધ્યસ્થી દેશો સાથેની વાતચીતમાં સંગઠનના મુખ્ય ચહેરાઓમાંનો એક રહ્યો છે.

ગાઝામાં હાજર હમાસના એક સભ્યએ AFPને જણાવ્યું કે ખલીલ અલ-હય્યાના અન્ય પેલેસ્ટિનિયન જૂથો સાથે પણ સારા સંબંધો છે. આ કારણે તેની દાવેદારી પણ ખૂબ મજબૂત છે. અલ-હય્યાને શૂરા કાઉન્સિલ અને હમાસની મિલિટરી વિંગ કસ્સામ બ્રિગેડનું પણ સમર્થન પ્રાપ્ત છે.

ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે જ્યારે યુદ્ધવિરામ કે વાતચીત થાય છે, ત્યારે ખલીલ અલ-હય્યા અવારનવાર હમાસનો પક્ષ રજૂ કરે છે.