આજના સમયમાં મોબાઈલ, કારકિર્દી અને માનસિક તણાવ પાછળની દોટમાં આપણે આપણા સ્વાસ્થ્યને ગૌણ બનાવી દીધું છે. ખાસ કરીને હૃદયના રોગો હવે ઘરે-ઘરે જોવા મળી રહ્યા છે. મોટાભાગના લોકો એમ માને છે કે હાર્ટ એટેક એટલે છાતીમાં અસહ્ય દુખાવો, પરંતુ મેડિકલ સાયન્સ કહે છે કે હૃદય હંમેશા સીધો સંકેત આપતું નથી. ઘણીવાર આપણું શરીર અઠવાડિયા પહેલાંથી જ ચેતવણી આપવાનું શરૂ કરે છે, જેને આપણે સામાન્ય ગણીને અવગણીએ છીએ.

શ્વાસ ચઢવો: જો સાધારણ ચાલવાથી કે દાદરા ચઢવાથી પણ શ્વાસ ફૂલવા લાગે, તો તે હૃદયની પમ્પિંગ ક્ષમતા નબળી પડવાનો સંકેત હોઈ શકે છે.

અતિશય થાક: કોઈ ખાસ કામ કર્યા વગર પણ જો સતત થાક અને નબળાઈ લાગે, ખાસ કરીને મહિલાઓમાં, તો તે હાર્ટ એટેકનું પ્રારંભિક લક્ષણ હોઈ શકે છે.

અસામાન્ય પરસેવો: ગરમી ન હોવા છતાં અચાનક ઠંડો પરસેવો છૂટવો એ હૃદય પર આવતા દબાણની નિશાની છે.

જડબા અને પીઠનો દુખાવો: હૃદયનો દુખાવો હંમેશા છાતીમાં જ નથી રહેતો; તે ડાબા હાથ, ગરદન, જડબા કે પીઠના ઉપરના ભાગમાં પણ ફેલાઈ શકે છે.

પેટમાં ગરબડ: ઘણા કિસ્સામાં હાર્ટ એટેકના લક્ષણો એસિડિટી, અપચો કે પેટમાં બળતરા જેવા લાગે છે. જો દવા લીધા પછી પણ રાહત ન મળે, તો તે હૃદયની સમસ્યા હોઈ શકે છે.

ચક્કર આવવા: મગજ સુધી પૂરતો ઓક્સિજન ન પહોંચવાને કારણે ચક્કર આવવા કે બેહોશી જેવું લાગવું અત્યંત ગંભીર સંકેત છે.

હૃદયને મજબૂત રાખવા માટે ખોરાકમાં ફાસ્ટ ફૂડ અને વધુ પડતા તેલ-મીઠાનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. રોજિંદા જીવનમાં 30 મિનિટની કસરત અથવા ‘બ્રિસ્ક વોકિંગ’ અત્યંત ફાયદાકારક છે. આ ઉપરાંત, બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ પર નિયંત્રણ રાખવું અને પૂરતી 7-8 કલાકની ઊંઘ લેવી અનિવાર્ય છે.

યાદ રાખો, હાર્ટ એટેકના કિસ્સામાં ‘ગોલ્ડન અવર’ (પ્રથમ એક કલાક) ખૂબ કિંમતી હોય છે. જો કોઈ પણ શંકાસ્પદ લક્ષણ 5 મિનિટથી વધુ સમય રહે, તો તરત જ તબીબી સહાય લેવી જોઈએ. તમારી જાગૃતિ જ તમારી અને તમારા પરિવારની સુરક્ષા છે.