ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલા તાજેતરના મહત્વપૂર્ણ વેપાર કરાર બાદ બે મોટા પાસાઓ સામે આવ્યા છે, જે રાજદ્વારી અને આર્થિક દ્રષ્ટિએ અત્યંત ચર્ચિત બન્યા છે. એક તરફ, આ કરારના ભાગરૂપે અમેરિકાએ ભારતને મોટી રાહત આપતા મસૂરની દાળ પરનો વધારાનો ટેક્સ હટાવી લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેનાથી ભારતીય ગ્રાહકોને ફાયદો થશે. જોકે, આ આર્થિક કરારની સાથે જ એક મોટો વિવાદ ત્યારે છેડાયો જ્યારે અમેરિકાએ તેના સત્તાવાર રિપોર્ટમાં ભારતના નકશામાંથી પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) અને અક્સાઈ ચીનનો ભાગ અલગ દર્શાવ્યો હતો. આ બાબતે ભારતે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે, જેના કારણે વેપારી મંત્રણાની સફળતાની સાથે ભૌગોલિક અખંડિતતાનો મુદ્દો પણ ગરમાયો છે.

અમેરિકાએ ભારત સાથેની ટ્રેડ ડીલમાં કર્યો ફેરફાર

અમેરિકાએ ભારત સાથે થયેલી તાજેતરની ટ્રેડ ડીલ પર જારી કરેલી પોતાની ફેક્ટ શીટમાં ઘણા મોટા ફેરફારો કર્યા છે. પહેલાં જે બાબતોનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ હતો, હવે તેમને કાં તો હટાવી દેવામાં આવી છે અથવા તેમની ભાષા બદલવામાં આવી છે. ગયા અઠવાડિયે બંને દેશોએ ટ્રેડ ડીલની જાહેરાત કરી હતી. આ પછી વ્હાઇટ હાઉસે એક ફેક્ટ શીટ જારી કરીને આગળની રૂપરેખા જણાવી હતી. પરંતુ હવે તે જ દસ્તાવેજનું નવું વર્ઝન જારી થયું છે.

સૌથી મોટો ફેરફાર દાળને લઈને છે. પહેલાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારત અમેરિકી ઔદ્યોગિક અને કૃષિ ઉત્પાદનો પર ટેરિફ ઘટાડશે અથવા સમાપ્ત કરશે, જેમાં દાળ પણ સામેલ હતી. હવે નવા દસ્તાવેજમાંથી દાળનો ઉલ્લેખ હટાવી દેવામાં આવ્યો છે. 500 અબજ ડોલરની ખરીદીને લઈને પણ ભાષા બદલવામાં આવી છે. પહેલાં લખ્યું હતું કે ભારત, અમેરિકાથી 500 અબજ ડોલરનો સામાન ખરીદવા માટે ‘કમિટેડ’ છે. હવે તેને બદલીને ‘ઇરાદો રાખે છે’ કરી દેવામાં આવ્યું છે.

ડિજિટલ સર્વિસ ટેરિફ પર પણ અમેરિકાના વલણમાં નરમાઈ

નવા દસ્તાવેજમાં માત્ર ઊર્જા, માહિતી અને સંચાર ટેકનોલોજી, કોલસો અને કેટલીક અન્ય ચીજવસ્તુઓની વાત કરવામાં આવી છે. ડિજિટલ સર્વિસ ટેરિફ પર પણ અમેરિકાએ નરમાઈ બતાવી છે. અગાઉ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારત આ ટેરિફ હટાવશે. હવે માત્ર એટલું લખ્યું છે કે ભારત ડિજિટલ ટ્રેડના નિયમો પર વાતચીત કરવા તૈયાર છે.

અમેરિકાએ ભારત પર રશિયન તેલની આયાતને કારણે દંડ તરીકે લાદવામાં આવેલા 25% ટેરિફને પાછો ખેંચવાનો પણ નિર્ણય લીધો છે.

આ નિર્ણયથી ભારતીય વેપારીઓને ₹40 હજાર કરોડની રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. વ્હાઇટ હાઉસની સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, 27 ઓગસ્ટ 2025 થી 6 ફેબ્રુઆરી 2026 ની વચ્ચે અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલી જે આયાત પર આ દંડ લાગ્યો હતો, તેનું રિફંડ આપવામાં આવશે.

આ રિફંડ અમેરિકાના કસ્ટમ્સ એન્ડ બોર્ડર પ્રોટેક્શન કાયદા હેઠળ જારી કરવામાં આવશે. ભારતીય નિકાસકારોને કેટલું રિફંડ મળશે, તે હજુ નક્કી નથી. કારણ કે રિફંડની રકમ અમેરિકી ઇમ્પોર્ટરને આપવામાં આવશે, પછી તેઓ ભારતીય એક્સપોર્ટર સાથે વાતચીત કરીને આ રકમની વહેંચણી કરશે.

ટ્રેડ ડીલ પછી PoK-અક્સાઈ ચીનને ભારતનો ભાગ બતાવતો નકશો ડિલીટ કર્યો

અમેરિકાએ બુધવારે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) અને અક્સાઈ ચીન (ચીનના કબજા હેઠળનો વિસ્તાર) ને ભારતનો હિસ્સો દર્શાવતી પોસ્ટ ડિલીટ કરી દીધી છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) એ 7 ફેબ્રુઆરીએ ભારત-અમેરિકા વચ્ચે થયેલા ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ પછી કરવામાં આવેલી પોસ્ટમાં ભારતનો નકશો શેર કર્યો હતો. જાહેર થયા બાદ આ નકશો ચર્ચામાં આવ્યો હતો.

અત્યાર સુધી અમેરિકી એજન્સીઓ ભારતના નકશામાં PoK અને અક્સાઈ ચીનને વિવાદિત વિસ્તાર તરીકે અલગ રંગ અથવા ‘ડોટેડ લાઈન્સ’ થી દર્શાવતી હતી. જોકે, આ પોસ્ટમાં આવો કોઈ નિશાન કે લાઈન નહોતી, પરંતુ સમગ્ર વિસ્તારને ભારતનો અભિન્ન અંગ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. સંપૂર્ણ સમાચાર માટે અહીં ક્લિક કરો…

ભારત પર નજર રાખવા માટે ટાસ્ક ફોર્સની રચના

ટ્રેડ ડીલને લઈને વચગાળાના કરારના માળખા અનુસાર ભારત રશિયાથી તેલની આયાત ફરીથી શરૂ ન કરે, તેના પર નજર રાખવા માટે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ત્રણ મંત્રીઓની એક ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરી છે.

તેમાં વાણિજ્ય મંત્રી, વિદેશ મંત્રી અને નાણા મંત્રીનો સમાવેશ થાય છે. જો આ સમિતિને લાગશે કે ભારતે રશિયાથી તેલની આયાત ફરીથી શરૂ કરી દીધી છે, તો તે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને ફરીથી 25% પેનલ્ટી લગાવવા અને અન્ય કાર્યવાહી કરવા માટે ભલામણ કરી શકે છે.

ભારતને આ કરારથી મળનારા લાભ

અમેરિકી ટેરિફમાં ઘટાડો: ભારતીય વસ્તુઓ પર અમેરિકાના ટેરિફને 18% સુધી ઘટાડવામાં આવ્યો છે, જેનાથી ભારતીય નિકાસકારોને અમેરિકી બજારમાં સારી પહોંચ મળશે.

પસંદગીના ઉત્પાદનો પર ઝીરો ટેરિફ: જનરિક દવાઓ, રત્ન અને હીરા અને વિમાનના પાર્ટ્સ પર સંપૂર્ણપણે ટેરિફ સમાપ્ત કરવામાં આવશે, જેનાથી આ ક્ષેત્રોમાં સ્પર્ધા વધશે.

30 ટ્રિલિયન ડોલરના બજાર સુધી પહોંચ: ભારતીય MSME, ખેડૂતો, માછીમારો, મહિલાઓ અને યુવા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે અમેરિકી બજારમાં પ્રવેશ.

નિકાસ ક્ષેત્રોને પ્રોત્સાહન: ટેક્સટાઇલ, ચામડું અને ફૂટવેર, પ્લાસ્ટિક અને રબર ઉત્પાદનો, ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ, હોમ ડેકોર, હસ્તકલા અને કેટલીક મશીનરીમાં નવી તકો.

સેક્શન 232 છૂટ: વિમાનના પાર્ટ્સ પર અમેરિકી સેક્શન 232 હેઠળ છૂટ મળશે.

ઓટો પાર્ટ્સ પર ટેરિફ રેટ ક્વોટા: કેટલાક ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ માટે અમેરિકામાં વિશેષ પહોંચ મળશે.

જેનરિક દવાઓ પર સારી શરતો: ભારતીય જેનરિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ માટે ટેરિફ અને નિયમનકારી નિયમોમાં સુધારો.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો