વધતી ઉંમર સાથે આપણા શરીરમાં અનેક પ્રકારના જૈવિક ફેરફારો થતા હોય છે. સામાન્ય રીતે 30 કે 40 વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા પછી મોટા ભાગના લોકો પોતાના હાડકાં (Bones) અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત બને છે, પરંતુ મસલ્સ એટલે કે સ્નાયુઓ (Muscles) ની સંભાળ લેવાનું ઘણીવાર ભૂલી જાય છે. ઉંમર વધવાની સાથે મસલ્સ માસ (સ્નાયુઓનું દળ) ધીમે ધીમે ઘટવા લાગે છે, જેને તબીબી ભાષામાં ‘સાર્કોપેનિયા’ (Sarcopenia) કહેવામાં આવે છે. તેથી, વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ સક્રિય, ઊર્જાવાન અને આત્મનિર્ભર રહેવા માટે સ્નાયુઓની ખાસ કાળજી લેવી અત્યંત જરૂરી છે.
ઉંમર વધતા મસલ્સ શા માટે નબળા પડે છે?
સામાન્ય રીતે 30 વર્ષની વય પછી દર દાયકે શરીરના મસલ્સ માસમાં 3 થી 8 ટકા સુધીનો ઘટાડો નોંધાય છે. 60 વર્ષની ઉંમર પછી આ પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બને છે. હોર્મોન્સમાં ફેરફાર, શારીરિક સક્રિયતાનો અભાવ, બેઠાડુ જીવનશૈલી અને આહારમાં પ્રોટીનની ઉણપને કારણે સ્નાયુઓની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે. સ્નાયુઓ નબળા પડવાથી વ્યક્તિ ઝડપથી થાક અનુભવે છે અને રોજિંદા કામકાજ કરવામાં પણ મુશ્કેલી પડે છે.
મસલ્સ મજબૂત રાખવાના મુખ્ય ફાયદા
શરીરનું સંતુલન અને સ્થિરતા: મજબૂત મસલ્સ શરીરનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે, જેથી ઉંમર થવા પર લપસી જવું કે પડી જવાથી થતી ગંભીર ઈજાઓનું જોખમ ઘટી જાય છે.
ચયાપચય દરમાં સુધારો: મસલ્સ કેલરી બર્ન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. સ્વસ્થ મસલ્સ હોવાથી મેટાબોલિઝમ સારું રહે છે અને વજન નિયંત્રણમાં રહે છે.
હાડકાંનું રક્ષણ: મસલ્સ અને હાડકાં એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. મજબૂત મસલ્સ હાડકાં પરનો ભાર ઘટાડે છે અને ઓસ્ટિઓપોરોસિસ જેવા રોગો સામે રક્ષણ આપે છે.
સુગર અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણ: સક્રિય સ્નાયુઓ શરીરમાં રહેલા ગ્લુકોઝનો યોગ્ય ઉપયોગ કરે છે, જેનાથી ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત રાખવામાં મદદ મળે છે.
૩. વધતી ઉંમરે મસલ્સ હેલ્થ કેવી રીતે જાળવવી?
પ્રોટીનયુક્ત આહાર: તમારા રોજિંદા ખોરાકમાં દૂધ, પનીર, કઠોળ, ઈંડા, સોયાબીન અને અંકુરિત ધાન્ય (Sprouts) નો પૂરતા પ્રમાણમાં સમાવેશ કરો.
રેઝિસ્ટન્સ અને સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ: અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા 3 થી 4 દિવસ હળવી કસરત, યોગા, વોકિંગ અથવા રેઝિસ્ટન્સ બેન્ડ વર્કઆઉટ કરો.
પર્યાપ્ત ઊંઘ અને હાઇડ્રેશન: મસલ્સના રિપેરિંગ અને ગ્રોથ માટે રાત્રે 7 થી 8 કલાકની ઊંઘ અને દિવસ દરમિયાન યોગ્ય પ્રમાણમાં પાણી પીવું અનિવાર્ય છે.
વધતી ઉંમરે મસલ્સની સંભાળ લેવી એ માત્ર બોડી બિલ્ડિંગ કે ફિટનેસનો વિષય નથી, પરંતુ આત્મનિર્ભર અને સ્વસ્થ જીવન જીવવાની પાયાની જરૂરિયાત છે. યોગ્ય આહાર અને નિયમિત શારીરિક કસરતો અપનાવીને તમે વધતી ઉંમરે પણ તંદુરસ્ત રહી શકો છો.
આ પણ વાંચો: Bollywoodના ફેમસ વિલન પ્રદીપ રાવત અંતિમ સફરે નીકળ્યા, સામે આવ્યો વીડિયો
