Nepal PM Balen Shah Diplomatic Meeting; India & China Envoy Visit
કાઠમંડુ16 કલાક પેહલા
- કૉપી લિંક
નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહ (બાલેન શાહ) પહેલીવાર પોતાના બનાવેલા નિયમથી હટીને વિદેશી રાજદૂતો સાથે અલગ-અલગ મુલાકાત કરવા જઈ રહ્યા છે. વડાપ્રધાન બન્યા પછી તેમણે નક્કી કર્યું હતું કે તેઓ કોઈપણ વિદેશી રાજદૂત સાથે એકલા મુલાકાત નહીં કરે.
નેપાળી મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બાલેન શાહ ભારતના રાજદૂત નવીન શ્રીવાસ્તવ અને ચીનના રાજદૂત ઝાંગ માઓમિંગ સાથે અલગ-અલગ મુલાકાત કરશે.
આને નેપાળની તે નીતિનો ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે, જેના હેઠળ તે પોતાના બંને સૌથી મોટા પડોશીઓ સાથે સંતુલિત સંબંધો જાળવી રાખવા માંગે છે.
એક જ દિવસે બંને દેશોના રાજદૂતો સાથે મીટિંગ
બાલેન શાહ નહોતા ઈચ્છતા કે ભારત કે ચીનમાંથી કોઈને એવું લાગે કે બીજા દેશને વધુ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ જ કારણોસર તેમણે બંને દેશોના રાજદૂતો સાથે એક જ દિવસે અલગ-અલગ મુલાકાત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
બંને બેઠકો એક પછી એક યોજાશે, જેથી બંને દેશો સાથે સમાન વ્યવહારનો સંદેશ જાય. નેપાળ સરકારે પુષ્ટિ કરી છે કે ભારત અને ચીનના રાજદૂતો સાથે અલગ-અલગ બેઠકો આ સપ્તાહે યોજાશે.
જોકે, બંને બેઠકોની ચોક્કસ તારીખ હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી. નેપાળનું વિદેશ મંત્રાલય આ બેઠકોની અંતિમ તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે.
બાલેન શાહે વડાપ્રધાન બન્યા પછી વિદેશી રાજદ્વારીઓ સાથે માત્ર સમૂહમાં મુલાકાત કરવાની નીતિ અપનાવી.
બાલેન શાહના વડાપ્રધાન બનતા પહેલાનો નિયમ શું હતો?
નેપાળમાં નવી સરકાર બનવા પર ખાસ કરીને ભારત, ચીન અને અમેરિકા જેવા પ્રભાવશાળી દેશોના રાજદૂત સીધા વડાપ્રધાનના ખાનગી નિવાસસ્થાને જઈને અલગ-અલગ મુલાકાત કરતા હતા.
આ બેઠકોમાં વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓ પણ હાજર રહેતા ન હતા અને તેમનો કોઈ સત્તાવાર રેકોર્ડ પણ રાખવામાં આવતો ન હતો.
નેપાળમાં લાંબા સમયથી એવી પરંપરા રહી હતી કે મોટા દેશોના રાજદૂતો જ્યારે ઇચ્છે ત્યારે વડાપ્રધાન સાથે વ્યક્તિગત મુલાકાત કરી લેતા હતા.
આ મુલાકાતોનો હેતુ ઘણીવાર દ્વિપક્ષીય સંબંધોને આગળ વધારવા કરતાં વ્યક્તિગત સંપર્કોને મજબૂત કરવાનો માનવામાં આવતો હતો.
ઘણા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આનાથી હિતોનો ટકરાવ પેદા થતો હતો અને નેપાળના રાષ્ટ્રીય હિતો પ્રભાવિત થતા હતા.
પીએમ બન્યા પછી બાલેન શાહે શું ફેરફારો કર્યા
બાલેન શાહે નક્કી કર્યું કે તેઓ કોઈપણ વિદેશી રાજદૂત કે પ્રતિનિધિ સાથે એકલા મુલાકાત નહીં કરે. આ માટે તેમણે એક અલગ ‘રેન્ક પ્રોટોકોલ’ બનાવ્યો હતો.
નવા નિયમ મુજબ, તેઓ ફક્ત કોઈ દેશના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ/વડાપ્રધાન અથવા વિદેશ મંત્રી સ્તરના અધિકારી સાથે જ એકલા વ્યક્તિગત બેઠક કરશે.
નીચલા સ્તરના અધિકારીઓ, રાજદૂતો કે ઉપ-મંત્રીઓ સાથે તેઓ એકલા મળવાને બદલે વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા અથવા ગ્રુપ મીટિંગ દ્વારા જ મળશે.
તેમનું માનવું હતું કે વિદેશ નીતિ વ્યક્તિગત મુલાકાતોને બદલે સરકાર અને વિદેશ મંત્રાલયના નિર્ધારિત માળખા હેઠળ ચાલવી જોઈએ.
તેમનું માનવું હતું કે ઘણા શક્તિશાળી દેશો સરકારી વ્યવસ્થાને અવગણીને સીધા નેપાળના ટોચના નેતાઓ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરતા રહ્યા છે.
આ નિર્ણયના કારણે બાલેન શાહે ઘણા મોટા વિદેશી પ્રતિનિધિઓ સાથે વ્યક્તિગત મુલાકાત કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
બાલેન શાહે 7 જુલાઈના રોજ એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB)ના અધ્યક્ષ મસાતો કાંડા સાથે વ્યક્તિગત (વન-ઓન-વન) મુલાકાત કરી હતી. આ મુલાકાતને અપવાદ માનવામાં આવી હતી.
ઘણા વિદેશી અધિકારીઓને ન મળ્યા બાલેન
ભારત- બાલેન શાહે ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીને મળવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. મિસરી વડાપ્રધાન મોદી વતી બાલેન શાહને ભારત આવવાનું ઔપચારિક આમંત્રણ આપવા કાઠમંડુ આવવાના હતા, પરંતુ વડાપ્રધાન સાથે મુલાકાતનો સમય ન મળવાને કારણે તેમનો પ્રસ્તાવિત પ્રવાસ રદ થયો. આનાથી ભારતમાં નારાજગી પણ જોવા મળી.
અમેરિકા- બાલેને અમેરિકાના સહાયક વિદેશ મંત્રી સમીર પોલ કપૂર અને વિશેષ દૂત સર્જિયો ગોરને પણ અલગથી મળવાનો સમય આપ્યો ન હતો. ગોર નેપાળ આવતા પહેલા ભૂટાનના વડાપ્રધાન અને રાજા તથા શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિને મળી ચૂક્યા હતા.
ચીન- બાલેને ચીનના ઉપ વાણિજ્ય મંત્રી અને કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા યાન ડોંગ સાથે પણ મુલાકાત કરી ન હતી. તેઓ આ જ મહિને વેપાર અને રોકાણ સંબંધિત ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાત પર નેપાળ આવ્યા હતા.
નોંધ- જોકે, આ ઘટનાઓની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ શકી નથી. આ તમામ ઘટનાઓની માહિતી રિપોર્ટ્સમાં સૂત્રોના હવાલેથી આપવામાં આવી છે.
બાલેન શાહને પોતાનો નિર્ણય શા માટે બદલવો પડ્યો?
જ્યારે બાલેન શાહ કાઠમંડુના મેયર હતા, ત્યારે તેમણે પોતાને પરંપરાગત નેતાઓથી અલગ દર્શાવ્યા હતા. આ જ વિચાર હેઠળ તેમણે નિયમ બનાવ્યો હતો કે તેઓ કોઈ વિદેશી રાજદૂતને એકલા નહીં મળે.
પરંતુ વડાપ્રધાન બન્યા પછી પરિસ્થિતિઓ બદલાઈ ગઈ છે. હવે તેમને સમજાઈ ગયું છે કે માત્ર અલગ છબી બનાવવી પૂરતી નથી. દેશ ચલાવવા માટે પડોશી દેશો સાથે સીધી વાતચીત પણ જરૂરી હોય છે.
આ જ કારણોસર તેમણે પહેલીવાર પોતાનો જૂનો નિયમ તોડ્યો છે. ભારત અને ચીન, બંને નેપાળના સૌથી મહત્વપૂર્ણ પડોશીઓ છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશો સાથે સીધો સંપર્ક જાળવી રાખવો તેમની સરકારની જરૂરિયાત બની ગયો છે.
નેપાળ માટે ભારત અને ચીન બંને શા માટે જરૂરી છે?
નેપાળની વિદેશ નીતિ હંમેશા ભારત અને ચીન વચ્ચે સંતુલન જાળવી રાખવા પર આધારિત રહી છે.
ભારત, નેપાળનો સૌથી મોટો વ્યાપારી ભાગીદાર છે. બંને દેશો વચ્ચે ખુલ્લી સરહદ છે, જેના કારણે લાખો નેપાળી નાગરિકો કામ, વેપાર અને અભ્યાસ માટે સરળતાથી ભારતમાં અવરજવર કરે છે. બંને દેશોના સંબંધો માત્ર પાડોશી હોવા પૂરતા સીમિત નથી, પરંતુ ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને ધાર્મિક પરંપરાઓથી પણ જોડાયેલા છે.
બીજી તરફ, ચીને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નેપાળમાં માર્ગ, રેલ, ઊર્જા અને અન્ય માળખાકીય સુવિધાઓના પ્રોજેક્ટ્સમાં મોટા પાયે રોકાણ કર્યું છે. તેથી નેપાળ માટે ચીન પણ એક મહત્વપૂર્ણ આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર બની ગયું છે.
આ જ કારણ છે કે કાઠમંડુ કોઈ એક દેશની નજીક દેખાવાને બદલે ભારત અને ચીન, બંને સાથે સારા સંબંધો જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે.
latest video
news via inbox
Subscribe for the latest updates, promotions, and ads.
