Metaના CEO માર્ક ઝકરબર્ગે બુધવારે PM મોદીની ફેસબુક પોસ્ટ હટાવવાના મામલે ભારત સરકારની માફી માંગી છે. આ માહિતી ન્યૂઝ એજન્સી PTI એ સરકારી સૂત્રોને ટાંકીને આપી છે. કંપનીએ એ પણ સ્વીકાર્યું કે તેના પ્લેટફોર્મ પર બાળ જાતીય શોષણ સામગ્રી, ડીપફેક અને કન્ટેન્ટ મોડરેશન સંબંધિત ભૂલો થઈ છે. Metaની ગ્લોબલ ટીમે કંપનીના ગ્લોબલ અફેર્સ ચીફ જોએલ કેપલનના નેતૃત્વમાં કેન્દ્રીય IT મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ અને IT સચિવ એસ. કૃષ્ણન સાથે મુલાકાત કરી. આ બેઠક ગયા મહિને PM મોદીની ફેસબુક પોસ્ટ હટાવ્યા બાદ સરકાર દ્વારા મોકલવામાં આવેલા સમન્સ પછી થઈ હતી. ખરેખરમાં, સરકાર PM મોદીનો વીડિયો ફેસબુક પરથી હટાવવાથી પણ નારાજ હતી. મોદીએ 23 જુલાઈએ આ વીડિયો પોસ્ટ કર્યો હતો. જેમાં તેમણે પેપર લીકને મોટી સમસ્યા ગણાવી હતી. તેમણે આવા કેસોની ઝડપી સુનાવણી માટે ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ બનાવવાની પણ વાત કરી હતી. 8 પ્રશ્નોના જવાબથી વિવાદ સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ બાબતો જાણો સવાલ 1. સંસદીય સમિતિએ માર્ક ઝકરબર્ગ અને મેટાને લઈને શું નિર્દેશ આપ્યો છે? જવાબ: મેટાના પ્રતિનિધિઓ IT બાબતોની સંસદીય સ્થાયી સમિતિ સમક્ષ હાજર થયા હતા. સમિતિના સભ્યોએ મેટાને પ્લેટફોર્મમાં રહેલા અલ્ગોરિધમના પક્ષપાત અને કન્ટેન્ટ મોડરેશનની પ્રક્રિયા અંગે સવાલો કર્યા હતા. સાંસદોનો આરોપ હતો કે પ્લેટફોર્મ પર અશ્લીલ અને વાંધાજનક સામગ્રી સરળતાથી ઉપલબ્ધ રહે છે, જ્યારે યોગ્ય કન્ટેન્ટ હટાવી દેવામાં આવે છે. સમિતિએ મેટાના CEO માર્ક ઝકરબર્ગને આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર 3 દિવસની અંદર બિનશરતી માફી માંગવાની માગ કરી છે. સમિતિએ ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં માફી નહીં માગે, તો IT અધિનિયમ (IT Act)ની કલમ 79(3) હેઠળ મેટાને મળતી સુરક્ષા અને કાનૂની છૂટછાટ પાછી ખેંચી શકાય છે. ત્યારબાદ કંપની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. સવાલ 2. IT મંત્રાલયે મેટાના અધિકારીઓને શા માટે બોલાવ્યા છે? જવાબ: IT મંત્રાલયના સચિવ એસ. કૃષ્ણને જણાવ્યું કે બેઠકમાં મંત્રાલય તપાસ કરશે કે મેટા ભારતીય કાયદાઓનું કેટલું પાલન કરી રહી છે. વીઆઈપી એકાઉન્ટની સુરક્ષા માટે બનાવેલા તેના ‘સેફગાર્ડ્સ’ શા માટે નિષ્ફળ ગયા. આ ઉપરાંત વોટ્સએપની યુઝરનેમ પોલિસી અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર ચાઈલ્ડ સેક્સ્યુઅલ એબ્યુઝ મટિરિયલ (CSAM)ની હાજરી અંગે પણ સવાલો પૂછવામાં આવશે. સવાલ 3. આ વિવાદનું મુખ્ય કારણ શું છે? પીએમ મોદીની પોસ્ટ સાથે શું થયું હતું? જવાબ: વડાપ્રધાન મોદીએ 23 જુલાઈએ ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ફેસબુક પર દેશના યુવાનોના નામે એક વીડિયો પોસ્ટ કર્યો હતો. તેમાં તેમણે પેપર લીકના મામલામાં કડક કાર્યવાહીનું વચન આપ્યું હતું. મેટાની સિસ્ટમે આ પોસ્ટને અચાનક હટાવી દીધી. થોડા સમય પછી પોસ્ટને ફરી અપલોડ કરવામાં આવી. મેટાએ તેને “ટેકનિકલ ખામી” ગણાવીને ભૂલથી પોસ્ટ હટી જવાનો દાવો કર્યો અને માફી માગી. જોકે, IT મંત્રાલયે મેટાની આ સ્પષ્ટતાને સંપૂર્ણપણે “અપૂરતી અને અસંતોષકારક” ગણાવી. સવાલ 4. સરકાર આ મામલે શું કહી રહી છે? જવાબ: IT સચિવ એસ. કૃષ્ણનએ 4 ઓગસ્ટે કહ્યું કે મેટા દુનિયાની સૌથી મોટી ટેક કંપનીઓમાંથી એક છે, તેથી તેની સિસ્ટમ એટલી મજબૂત હોવી જોઈએ કે આવી ભૂલ ફરીથી ન થાય. તેમણે કહ્યું કે સરકાર એ જાણવા માંગે છે કે મેટા ભારતીય કાયદાઓને કેટલું સમજે છે અને તેનું પાલન કરાવવા માટે તેની પાસે શું વ્યવસ્થા છે. સવાલ 5. PM મોદીની પોસ્ટ હટાવવાના મામલે મેટાનો પક્ષ શું છે? જવાબ: મેટાએ કહ્યું કે પોસ્ટ ભૂલથી હટી ગઈ હતી. આ એક તકનીકી સમસ્યા હતી, કોઈ નીતિ અથવા ઇરાદાપૂર્વકની કાર્યવાહીનો ભાગ નહોતો. પોસ્ટ પછીથી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી. સવાલ 6. આ મામલે અત્યાર સુધી શું કાર્યવાહી થઈ છે? જવાબ: હૈદરાબાદ સાયબર ક્રાઈમ પોલીસે વડાપ્રધાન મોદીને નિશાન બનાવીને બનાવવામાં આવેલી મોર્ફ્ડ અને AI-જનરેટેડ પોસ્ટના મામલે મેટા ઇન્ડિયાના હેડ અરુણ શ્રીનિવાસ અને કેટલાક ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ્સ વિરુદ્ધ FIR દાખલ કરી છે. સવાલ 7. આ મીટિંગમાં બીજા કયા મુદ્દાઓ છે? જવાબ: 5 અને 6 ઓગસ્ટની મીટિંગમાં ફક્ત પીએમ મોદીની પોસ્ટનો મુદ્દો જ નથી. મંત્રાલય મેટા પાસેથી વોટ્સએપની નવી યુઝરનેમ પોલિસી અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર બાળકો સંબંધિત જાતીય શોષણવાળી સામગ્રીની હાજરી પર જાહેર કરાયેલી જૂની નોટિસોનો પણ વિગત અને જવાબ માંગશે. સવાલ 8. તેની સામાન્ય લોકો પર શું અસર પડશે? જવાબ: ભારત મેટાનું સૌથી મોટું બજાર છે. દેશમાં વોટ્સએપના 60 કરોડથી વધુ, ઇન્સ્ટાગ્રામના લગભગ 48 કરોડ અને ફેસબુકના લગભગ 40 કરોડ યુઝર છે. તેથી મેટાના કોઈપણ નિર્ણયની અસર સીધા કરોડો ભારતીયો પર પડે છે. 23 જુલાઈએ પીએમએ વીડિયો મેસેજ પોસ્ટ કર્યો હતો 23 જુલાઈની રાત્રે 12 વાગ્યે X હેન્ડલ પર પોસ્ટ કરાયેલા 2.56 મિનિટના વીડિયો મેસેજમાં મોદીએ કહ્યું- પેપર લીક કોઈ સામાન્ય વિષય નથી. લાખો વિદ્યાર્થીઓ, તેમના માતા-પિતા માટે પીડાદાયક છે. તેથી પેપર લીકથી અત્યાર સુધી, છેલ્લા અઢી મહિનામાં ઘણા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. ગુનેગારોને પકડ્યા છે, તેઓ જેલમાં છે. અમારી જવાબદારી હતી કે વિદ્યાર્થીઓનું વર્ષ બરબાદ ન થાય, તેથી ઓછા સમયમાં 22 લાખ વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષા કરાવી. 19 જુલાઈએ પરિણામ પણ આવી ગયું. ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો… તેમણે એમ પણ કહ્યું- અમે આટલાથી સંતોષ માનવાના નથી. તેથી ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. જોકે, આ આખો મામલો 3 મેના રોજ થયેલા NEET UG પેપર લીક સાથે જોડાયેલો છે.