વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને રવિવારે સેશેલ્સના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ‘ગાર્ડિયન ઓફ બ્લુ હોરાઇઝન’થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. આ સાથે મોદીને અત્યાર સુધીમાં 34 દેશોના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન મળી ચૂક્યા છે. સન્માન મળવા પર PM મોદીએ સેશેલ્સની જનતા, સરકાર અને રાષ્ટ્રપતિ પેટ્રિક હર્મિનીનો આભાર વ્યક્ત કર્યો. PM મોદીએ સેશેલ્સની નેશનલ એસેમ્બલીને પણ સંબોધિત કરી. આવું કરનારા તેઓ પ્રથમ ભારતીય વડાપ્રધાન બન્યા. તેમણે કહ્યું કે સેશેલ્સ સાથે ભારતનો સંબંધ માત્ર 50 વર્ષ જૂનો નથી, પરંતુ તેની શરૂઆત ઓગસ્ટ 1770માં થઈ હતી. જ્યારે ‘થેલેમાક’ જહાજથી અહીં 5 ભારતીયો પહોંચ્યા હતા. મોદીએ કહ્યું કે જ્યારે લોકો દુનિયાનો નકશો જુએ છે, ત્યારે તેમને સેશેલ્સ હિંદ મહાસાગરમાં વસેલા કેટલાક નાના-નાના ટાપુઓનો એક સમૂહ દેખાય છે. પરંતુ અમારા માટે સેશેલ્સ માત્ર ટાપુઓનો સમૂહ નથી, પરંતુ તેનાથી ક્યાંય વધારે છે. PM મોદીના સેશેલ્સ પ્રવાસ સાથે જોડાયેલી 3 તસવીરો… વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શનિવારે રાષ્ટ્રપતિ પેટ્રિક હર્મિનીને ભારતમાં બનેલું ફાસ્ટ પેટ્રોલ વેસલ ‘પીએસ લેસ્પવાર’ સોંપ્યું. આનાથી સેશેલ્સની દરિયાઈ દેખરેખ અને તેના વિશિષ્ટ આર્થિક ક્ષેત્ર (EEZ) માં પેટ્રોલિંગ કરવાની ક્ષમતા મજબૂત થશે. પર્યાવરણના ક્ષેત્રમાં મોદીને અત્યાર સુધીમાં 3 મોટા સન્માન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને સેશેલ્સનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પર્યાવરણની સુરક્ષા, આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરવા અને લાંબા સમય સુધી પર્યાવરણને સુરક્ષિત રાખવાની દિશામાં કરવામાં આવેલા કામ માટે મળ્યું છે. પર્યાવરણના ક્ષેત્રમાં મોદીને અત્યાર સુધીમાં 3 મોટા એવોર્ડ મળી ચૂક્યા છે. આ પહેલા મે 2026માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એજન્સી ખાદ્ય અને કૃષિ સંગઠન (FAO) એ તેમને એગ્રીકોલા મેડલથી સન્માનિત કર્યા હતા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ વર્ષ 2018માં વડાપ્રધાન મોદીને પોતાનું સર્વોચ્ચ પર્યાવરણ સન્માન ‘ચેમ્પિયન્સ ઓફ ધ અર્થ એવોર્ડ’ પ્રદાન કર્યો હતો. PM મોદીના સેશેલ્સ પ્રવાસની ખાસ વાતો 1. ગોલ્ડન જ્યુબિલી નેશનલ ડેમાં મુખ્ય અતિથિ PM મોદી સેશેલ્સની આઝાદીના 50 વર્ષ પૂરા થવા પર મુખ્ય અતિથિ તરીકે સામેલ થયા છે. આ પ્રસંગે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની એક ટુકડી અને ભારતીય નૌકાદળનું યુદ્ધ જહાજ INS તરકશ અને હાઈડ્રોગ્રાફિક સર્વે શિપ INS ઇક્ષક પણ પરેડ અને સમારોહનો ભાગ બન્યા છે. 2. 175 મિલિયન ડોલરનું આર્થિક પેકેજ ભારતે સેશેલ્સના વિકાસ અને માળખાકીય સુવિધાઓને મજબૂત કરવા માટે 175 મિલિયન અમેરિકી ડોલર (1651 કરોડ)ના આર્થિક પેકેજની જાહેરાત કરી છે. આ ઉપરાંત ભારતે સેશેલ્સને ભારતમાં બનેલું ફાસ્ટ પેટ્રોલ વેસલ (FPV) ‘પીએસ લેસ્પવાર’ ભેટ આપ્યું. 3. નવા કરારો પર હસ્તાક્ષર 4. મોદીએ કોકો ડી મેરનો છોડ રોપ્યો કોકો ડી મેરનો છોડ અને તેનું ફળ ફક્ત સેશેલ્સમાં જ કુદરતી રીતે જોવા મળે છે. તેના ફળની અંદર મળતું બીજ વિશ્વનું સૌથી મોટું અને સૌથી ભારે બીજ માનવામાં આવે છે. એકલા બીજનું વજન 15 થી 30 કિલોગ્રામ સુધી હોઈ શકે છે. કોકો ડી મેરના નર અને માદા વૃક્ષો અલગ-અલગ હોય છે. માદા ફળને ‘ડબલ કોકોનટ’ પણ કહેવાય છે. આ અનોખી રચનાને કારણે સદીઓથી આ છોડ વિશે ઘણી લોકકથાઓ અને પૌરાણિક કથાઓ પ્રચલિત છે. આ વૃક્ષને પુખ્ત થવામાં અને ફળ આપવા માટે 20 થી 40 વર્ષનો સમય લાગે છે. એક ફળને સંપૂર્ણપણે પાકીને તૈયાર થવામાં 6 થી 7 વર્ષ લાગે છે. આ વૃક્ષ ખૂબ લાંબુ આયુષ્ય જીવે છે; એવું માનવામાં આવે છે કે તે 200 થી 350 વર્ષ સુધી જીવી શકે છે. પ્રાચીન કાળમાં, જ્યારે આ ફળ સમુદ્રમાં તરતું માલદીવ અથવા ભારતના કિનારે પહોંચતું હતું, ત્યારે લોકો વિચારતા હતા કે આ સમુદ્રના તળિયે ઉગતા કોઈ જાદુઈ વૃક્ષનું ફળ છે. આ જ કારણોસર ફ્રેન્ચ ભાષામાં તેનું નામ ‘કોકો ડી મેર’ પડ્યું, જેનો અર્થ થાય છે સમુદ્રનું નાળિયેર. સેશેલ્સ વિશેની ખાસ વાતો જાણો… સેશેલ્સની પ્રથમ વસાહતમાં 5 ભારતીયોનો સમાવેશ થતો હતો પોર્ટુગીઝ નાવિક વાસ્કો દ ગામાએ સૌપ્રથમ 1502માં સેશેલ્સની શોધ કરી હતી. ત્યારે અહીં લોકોની કોઈ કાયમી વસાહત ન હતી. આ પછી ઘણી સદીઓ સુધી અરબ અને યુરોપિયન જહાજો અહીં રોકાતા રહ્યા, પરંતુ કોઈ કાયમી વસ્તી બની નહીં. પ્રથમ વખત 1770 માં ફ્રાન્સે પ્રથમ કાયમી વસાહત સ્થાપી. આ જ જૂથમાં 15 ફ્રેન્ચ વસાહતીઓ, 7 આફ્રિકન ગુલામો અને 5 ભારતીયો સામેલ હતા. તેમને સેશેલ્સના પ્રથમ કાયમી નિવાસીઓ માનવામાં આવે છે. આ પછી 19મી સદીમાં બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન બિહારના ભોજપુરી ભાષી વિસ્તારોમાંથી પણ લોકો અહીં આવીને વસવા લાગ્યા. 20મી સદીથી તમિલનાડુ અને ગુજરાતમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં ભારતીય વેપારીઓ, મજૂરો અને બાંધકામ કાર્ય સાથે સંકળાયેલા લોકો સેશેલ્સ પહોંચ્યા. સેશેલ્સના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિના પૂર્વજો બિહારથી આજે લગભગ 1.20 લાખની વસ્તી ધરાવતા આ દેશમાં ભારતીય મૂળના લોકો લગભગ 8% છે. ભારતીય મૂળના લોકોમાં બિહારી સમુદાય ત્રીજો સૌથી મોટો સમુહ માનવામાં આવે છે. વર્ષ 2020 માં રાષ્ટ્રપતિ બનેલા વેવેલ રામકલાવનના મૂળ પણ બિહાર સાથે જોડાયેલા છે. રામકલાવનના પરદાદા લગભગ 138 વર્ષ પહેલાં બિહારના ગોપાલગંજ જિલ્લાના પરસૌની ગામથી કોલકાતા પહોંચ્યા હતા. ત્યાંથી તેમને શેરડીના ખેતરોમાં કામ કરવા માટે મોરેશિયસ મોકલવામાં આવ્યા. બાદમાં તેમનો પરિવાર સેશેલ્સમાં સ્થાયી થયો. વર્ષ 2018માં, જ્યારે રામકલાવન વિપક્ષના સાંસદ હતા, ત્યારે તેમણે પોતાના પૂર્વજોના ગામ પરસૌનીની મુલાકાત પણ લીધી હતી. સેશેલ્સના કાચબા લાંબી ઉંમર માટે પ્રખ્યાત દુનિયામાં કાચબાની 360થી વધુ પ્રજાતિઓ છે. તેમાંથી સેશેલ્સમાં જોવા મળતો અલ્ડાબ્રા જાયન્ટ કાચબો સૌથી પ્રખ્યાત પ્રજાતિઓમાંનો એક છે. આ પ્રજાતિ તેની અત્યંત લાંબી ઉંમર (સરેરાશ ઉંમર 150 વર્ષ) માટે જાણીતી છે. દુનિયાનો સૌથી વૃદ્ધ જીવંત સ્થલીય પ્રાણી જોનાથન પણ આ જ પ્રજાતિનો કાચબો છે. જોનાથનની ઉંમર લગભગ 194 વર્ષ માનવામાં આવે છે. તેનો જન્મ લગભગ 1832માં થયો હતો. તેને 1882માં લગભગ 50 વર્ષની ઉંમરે સેશેલ્સથી સેન્ટ હેલેના મોકલી દેવામાં આવ્યો હતો. વૈજ્ઞાનિકો તેની લાંબી ઉંમરનું રહસ્ય જાણવા માટે તેના ડીએનએનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે તેના કોષો મનુષ્યના કોષોની જેમ ઝડપથી બદલાતા નથી. તેનાથી વૃદ્ધત્વ અને લાંબા આયુષ્ય સાથે જોડાયેલા નવા રહસ્યો જાણી શકાય છે. મોદી બોલ્યા- ભારત અને સેશેલ્સના રાજદ્વારી સંબંધોના 50 વર્ષ પૂર્ણ PM મોદીએ સેશેલ્સના પ્રવાસે કહ્યું- સેશેલ્સ ભારતનો મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ પાડોશી અને ‘વિઝન મહાસાગર (MAHASAGAR)’નો મુખ્ય ભાગીદાર છે. આ વર્ષે ભારત અને સેશેલ્સ વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધોના 50 વર્ષ પૂર્ણ થઈ રહ્યા છે. બંને દેશોના સંબંધો પરસ્પર વિશ્વાસ, લોકતાંત્રિક મૂલ્યો, વિવિધતાના સન્માન અને લોકોના ઊંડા જોડાણ પર આધારિત છે. ફેબ્રુઆરી 2026માં રાષ્ટ્રપતિ હર્મિનીની ભારત યાત્રા પછી હવે આ પ્રવાસમાં દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા પર ચર્ચા થશે. બંને દેશો હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા, સમૃદ્ધિ અને વિકાસને આગળ વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરશે. હું સેશેલ્સની નેશનલ એસેમ્બલીને સંબોધિત કરનાર પ્રથમ ભારતીય વડાપ્રધાન બનીશ. આ અવસર બંને દેશોના મજબૂત લોકતાંત્રિક મૂલ્યો અને સંસદીય પરંપરાઓને દર્શાવે છે. સેશેલ્સમાં વસેલા ભારતીય સમુદાયને મળવાનો પણ અવસર મળશે, જેણે પેઢીઓથી બંને દેશોની મિત્રતાને મજબૂત કરી છે. મને વિશ્વાસ છે કે આ યાત્રા ભારત-સેશેલ્સ સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવશે, હિંદ મહાસાગરમાં દરિયાઈ સહયોગ વધારશે અને સુરક્ષિત, શાંતિપૂર્ણ તથા સમૃદ્ધ હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રના સહિયારા દ્રષ્ટિકોણને આગળ વધારશે. મોદી સેશેલ્સની મુલાકાત લેનારા માત્ર બીજા વડાપ્રધાન પૂર્વ વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી વર્ષ 1976માં સેશેલ્સ ગયા હતા. તે જ વર્ષે સેશેલ્સ આઝાદ થયું હતું. ભારતે સેશેલ્સના સ્વતંત્રતા સમારોહમાં નૌકાદળનું યુદ્ધ જહાજ INS નીલગિરિ પણ મોકલ્યું હતું. આ પછી ઇન્દિરા ગાંધીએ 1981માં ફરી સેશેલ્સની મુલાકાત લીધી હતી. તેમની યાત્રા પછી, લગભગ 34 વર્ષ સુધી કોઈ પણ ભારતીય વડાપ્રધાને સેશેલ્સની મુલાકાત લીધી ન હતી. આ મુલાકાતનો સૌથી મોટો ઉદ્દેશ્ય હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક હાજરી અને દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગને મજબૂત કરવાનો હતો. મોદીની આ યાત્રા દરમિયાન ભારતે સેશેલ્સને બીજું ડોર્નિયર દરિયાઈ સર્વેલન્સ વિમાન આપવાની જાહેરાત કરી, જેથી દરિયાઈ સર્વેલન્સ અને તટીય સુરક્ષા મજબૂત થઈ શકે. મોદીએ ભારતની મદદથી બનેલા તટીય સર્વેલન્સ રડાર નેટવર્કનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ હિંદ મહાસાગરમાં જહાજોની દેખરેખ અને દરિયાઈ સુરક્ષા વધારવાની ભારતની મોટી રણનીતિનો ભાગ હતો. તે સમયે ચીન હિંદ મહાસાગરના દ્વીપિય દેશોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારી રહ્યું હતું. આવા સમયે મોદીની મુલાકાત ભારતની ‘પડોશી પહેલા’ અને હિંદ મહાસાગરમાં વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી મજબૂત કરવાની નીતિનો મહત્વનો ભાગ માનવામાં આવી.