Self Medication Risks: વિચાર્યા વિના મેડિકલ સ્ટોર્સમાંથી તાવ અને પેઇન કિલરની દવા ખરીદવી બની શકે છે ખતરનાક

Last Updated: January 12, 2026By

લોકો ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના પેઇનકિલર્સ, તાવની દવા અને ઉધરસની ચાસણીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

આડઅસરો શું છે?

આરોગ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે, એન્ટિબાયોટિક્સ અને એસિડ દવાઓ ઉપરાંત, ભારતમાં સૌથી વધુ દુરુપયોગ થતી દવાઓમાં પેઇનકિલર્સ, ઉધરસની ચાસણી અને ઊંઘની ગોળીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ દવાઓનો વધુ પડતો અથવા ખોટો ઉપયોગ ઘણા અવયવોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. દુખાવા, બળતરા અને તાવ માટે વપરાતી દવાઓને નોનસ્ટીરોઇડલ કહેવામાં આવે છે. આમાં પેરાસીટામોલ, આઇબુપ્રોફેન, ડિક્લોફેનાક અને નેપ્રોક્સેનનો સમાવેશ થાય છે.

ઓવરડોઝથી લીવરને ગંભીર નુકસાન

પેરાસીટામોલ સામાન્ય રીતે સલામત માનવામાં આવે છે, પરંતુ ઓવરડોઝ લીવરને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, ખાસ કરીને જેઓ દારૂ પીવે છે અથવા પહેલાથી જ લીવર રોગ ધરાવે છે. સન્ડે ગાર્ડિયનમાં પ્રકાશિત એક લેખમાં, ડૉ. પી.એન. વેંકટેશે જણાવ્યું હતું કે ડાયક્લોફેનાક અને કેટોરોલેક જેવી પીડા નિવારકો લાંબા સમય સુધી લેવામાં આવે તો પેટના અલ્સર, આંતરિક રક્તસ્રાવ, કિડનીને નુકસાન, હૃદયરોગનો હુમલો અને સ્ટ્રોકનું જોખમ વધે છે. આ હોવા છતાં, આ દવાઓ ઘણી જગ્યાએ કાઉન્ટર પર સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે.

લાંબા ગાળાનો ઉપયોગ

નિષ્ણાતો કહે છે કે સરકારે પ્રતિબંધિત કરેલા નાઇમસુલાઇડને લીવર માટે અત્યંત ખતરનાક માનવામાં આવે છે. આ દવા ઘણા દેશોમાં પહેલાથી જ પ્રતિબંધિત છે, અને ભારતમાં 12 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે તેનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત છે. આ હોવા છતાં, તેનો લાંબા સમય સુધી ખુલ્લેઆમ ઉપયોગ ચાલુ રહ્યો. નિષ્ણાતો એ પણ ચેતવણી આપે છે કે દરેક તાવને સામાન્ય ફ્લૂ માનવો એ ગંભીર ભૂલ હોઈ શકે છે. ડેન્ગ્યુ, મેલેરિયા, ટાઇફોઇડ, ન્યુમોનિયા, ક્ષય રોગ, પેશાબના ચેપ અને મેનિન્જાઇટિસ જેવા ગંભીર રોગો પણ તાવથી શરૂ થાય છે.

ડૉક્ટરની સલાહ લેવી શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

ભારતમાં દવાઓને અલગ અલગ સમયપત્રક હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. ઘણી પેઇનકિલર્સ શેડ્યૂલ H હેઠળ આવે છે, જેનો અર્થ છે કે તે ફક્ત પ્રિસ્ક્રિપ્શન સાથે વેચવી જોઈએ. જો કે, આ દવાઓ પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના ઉપલબ્ધ છે. વધુમાં, સમાન બ્રાન્ડ નામો નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરે છે, ખોટી દવા લેવાનું જોખમ વધારે છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે સ્વ-દવા પેટના અલ્સર, આંતરિક રક્તસ્રાવ, લીવર ફેલ્યોર, કિડનીને નુકસાન અને હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધારે છે.

Disclaimer: સમાચારમાં આપવામાં આવેલી કેટલીક માહિતી મીડિયા રિપોર્ટ્સ પર આધારિત છે. સંદેશ ન્યૂઝ આ મામલે પુષ્ટી કરતું નથી. કોઈપણ સૂચનનો અમલ કરતા પહેલા તમારે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. 

આ પણ વાંચોઃ  વેનેઝુએલાએ રશિયા અને ચીનને વેચ્યું કેટલું તેલ, અમેરિકાના પગલાં પછી કેટલો ઘટાડો થશે?, જાણો