અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનમાં પ્રદર્શન કરી રહેલા લોકોને સરકારી ઈમારતો પર કબજો કરવાની સલાહ આપી છે. તેમણે મંગળવારે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર લખ્યું કે ઈરાનના દેશભક્તો પ્રદર્શન ચાલુ રાખે અને પોતાની સંસ્થાઓને પોતાના કબજામાં લે.

ટ્રમ્પે લોકોને પ્રદર્શન ચાલુ રાખવાની અપીલ કરી અને કહ્યું કે મદદ રસ્તામાં છે. જે લોકો પ્રદર્શનકારીઓની હત્યા અને તેમના પર અત્યાચાર કરી રહ્યા છે, તેમના નામ નોંધવામાં આવી રહ્યા છે. તેમને આની ભારે કિંમત ચૂકવવી પડશે.

ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે તેમણે ઈરાનના અધિકારીઓ સાથે થનારી તમામ બેઠકો રદ કરી દીધી છે. જ્યાં સુધી પ્રદર્શનકારીઓની હત્યાઓ બંધ નહીં થાય, ત્યાં સુધી કોઈ વાતચીત થશે નહીં.

ઈરાનમાં મોંઘવારી વિરુદ્ધ 28 ડિસેમ્બરના રોજ પ્રદર્શન શરૂ થયા હતા.

દાવો- ઈરાનમાં અત્યાર સુધી 12 હજાર લોકોની હત્યા

ઈરાનમાં 12 હજાર પ્રદર્શનકારીઓની હત્યા કરવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાન સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને કવર કરતી બ્રિટિશ વેબસાઈટ ‘ઈરાન ઈન્ટરનેશનલ’એ દાવો કર્યો છે કે આ હત્યાઓ છેલ્લા 17 દિવસમાં થઈ છે.

વેબસાઈટે તેને ઈરાનના આધુનિક ઈતિહાસનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો નરસંહાર ગણાવ્યો છે. અત્યાર સુધીના મોટાભાગના અહેવાલોમાં મૃત્યુઆંક 600ની આસપાસ જણાવવામાં આવતો હતો.

વેબસાઈટનું કહેવું છે કે આ માહિતી અનેક સોર્સિસ પર આધારિત છે. આ ડેટાની અનેક સ્તરો પર તપાસ કરવામાં આવી અને કડક વ્યાવસાયિક ધોરણો મુજબ પુષ્ટિ કર્યા પછી જ તેને જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. માર્યા ગયેલા મોટાભાગના લોકો 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના હતા.

રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે મોટાભાગની હત્યાઓ ‘રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ’ અને ‘બસીજ ફોર્સ’ દ્વારા ગોળી મારીને કરવામાં આવી છે અને આ બધું સુપ્રીમ લીડર અલી ખામેનેઈના આદેશ પર થયું છે. એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સૌથી વધુ હત્યાઓ 8 અને 9 જાન્યુઆરીની રાત્રે થઈ હતી. સરકાર ઇન્ટરનેટ અને કોમ્યુનિકેશન ઠપ કરીને પોતાના ગુનાઓ દુનિયાથી છુપાવી રહી છે.

બીજી તરફ, ભારત પ્રવાસે આવેલા જર્મનીના ચાન્સેલર ફેડરિક મર્ત્ઝે મંગળવારે કહ્યું કે ઈરાનમાં સરકારનો ખેલ હવે ખતમ થઈ ગયો છે.

બ્રિટિશ વેબસાઈટ ઈરાન ઈન્ટરનેશનલે દાવો કર્યો છે કે ઈરાનમાં છેલ્લા 17 દિવસમાં 12 હજાર લોકો માર્યા ગયા છે.

ટ્રમ્પ બોલ્યા- ઈરાન સાથે વેપાર કર્યો તો 25% ટેરિફ લગાવીશું

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશો પર 25% ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી છે. ટ્રમ્પે સોમવારે રાત્રે ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરીને જણાવ્યું કે જે પણ દેશ ઈરાન સાથે વેપાર કરશે, તેના પર અમેરિકા સાથેના વેપારમાં 25% ટેરિફ લગાવવામાં આવશે.

તેમણે જણાવ્યું કે આ નિર્ણય તાત્કાલિક અસરથી લાગુ પડશે. જોકે, વ્હાઇટ હાઉસ તરફથી આ ટેરિફ અંગે સત્તાવાર દસ્તાવેજ જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી.

આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે ઈરાનમાં સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો ચાલુ છે. આ પ્રદર્શનોમાં લગભગ 600 લોકો માર્યા ગયા છે.

ઈરાન પર અમેરિકા પહેલાથી જ કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવી ચૂક્યું છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ઈરાન સાથે વેપાર કરનારા મુખ્ય દેશોમાં ચીન, સંયુક્ત અરબ અમીરાત અને ભારતનો સમાવેશ થાય છે. ટેરિફ લાગુ થવા પર આ દેશોના અમેરિકા સાથેના વેપાર પર અસર પડી શકે છે.

વર્લ્ડ બેંકના આંકડા મુજબ ઈરાને 2022માં 147 દેશો સાથે વેપાર કર્યો હતો. (પ્રતિકાત્મક તસવીર)

અમેરિકા ભારત પર પહેલાથી જ 50% ટેરિફ લાદી ચૂક્યું છે

અમેરિકાએ ભારત પર પહેલાથી જ 50% ટેરિફ લગાવી દીધો છે. આમાં 25% રેસિપ્રોકલ (પરસ્પર) અને 25% રશિયા પાસેથી તેલની આયાત કરવા બદલ લાદવામાં આવેલા ટેરિફનો સમાવેશ થાય છે. જો ઈરાન સાથેના વેપારને કારણે ભારત પર (વધારાનો) ટેરિફ લગાવવામાં આવે છે, તો કુલ ટેરિફ 75% થઈ જશે.

ટેરિફને કારણે ભારતને અમેરિકામાં પોતાનો સામાન વેચવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જેની અસર ભારતના નિકાસ (એક્સપોર્ટ) પર પડી રહી છે. બંને દેશો વચ્ચેના આ ટેરિફ વિવાદને ઉકેલવા માટે આજે ટ્રેડ ડીલ (વેપાર સમજૂતી) પર વાતચીત થવાની છે.

ભારત ઈચ્છે છે કે તેના પર લાદવામાં આવેલા કુલ 50% ટેરિફને ઘટાડીને 15% કરવામાં આવે અને રશિયા પાસેથી કાચું તેલ ખરીદવા બદલ જે વધારાની 25% પેનલ્ટી લગાવવામાં આવી છે, તેને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવે.

ટ્રમ્પના ટેરિફ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો આવતીકાલે

ટ્રમ્પના ટેરિફ લગાવવાના અધિકારને લઈને અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટ આવતીકાલે એટલે કે બુધવારે (14 જાન્યુઆરી, 2026) ચુકાદો આપી શકે છે. આ બાબતે ટ્રમ્પે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

ટ્રમ્પે સોમવારે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર લખ્યું કે જો કોર્ટ તેમના ટેરિફ લગાવવાના અધિકારને મર્યાદિત કરશે, તો અમેરિકાએ ભારે આર્થિક સંકટનો સામનો કરવો પડી શકે છે અને અગાઉ વસૂલવામાં આવેલા ટેરિફ પરત કરવા લગભગ અશક્ય હશે.

તેમણે વધુમાં લખ્યું કે આટલી મોટી રકમ ચૂકવવામાં વર્ષો લાગી જશે અને એ નક્કી કરવું પણ મુશ્કેલ બનશે કે કોને, ક્યારે અને કેટલી રકમ ચૂકવવી.

ચીન, UAE અને ભારત ઈરાનના મુખ્ય ભાગીદારો

વર્લ્ડ બેંકના 2022ના ઉપલબ્ધ ડેટા મુજબ, ઈરાને સૌથી વધુ વેપાર ચીન, UAE અને ભારત સાથે કર્યો હતો. આ દેશોને ઈરાન મુખ્યત્વે તેલ, પેટ્રોકેમિકલ્સ અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોની નિકાસ કરે છે. અમેરિકી પ્રતિબંધો હોવા છતાં, ઈરાન એશિયા અને અખાતી દેશો દ્વારા પોતાનો વેપાર ચાલુ રાખી રહ્યું છે.

2022માં ઈરાનનો કુલ વેપાર આશરે 140 અબજ ડોલર રહ્યો હતો. જેમાં ઈરાનની નિકાસ 80.9 અબજ ડોલર અને આયાત અંદાજે 58.7 અબજ ડોલર રહી હતી.

ઈરાનની નિકાસમાં સૌથી મોટો હિસ્સો કાચું તેલ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને કુદરતી ગેસનો છે. આ ઉપરાંત પેટ્રોકેમિકલ્સ, સ્ટીલ, તાંબુ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને ખનીજોની પણ નિકાસ કરવામાં આવે છે.

ઈરાન મુખ્યત્વે મશીનરી, ઈલેક્ટ્રોનિક સાધનો, ઔદ્યોગિક કાચો માલ અને દવાઓની આયાત કરે છે.

અમેરિકી નાગરિકોને તાત્કાલિક ઈરાન છોડવા અપીલ

ટ્રમ્પ પ્રશાસને ઈરાનમાં રહી રહેલા અમેરિકી નાગરિકોને તાત્કાલિક દેશ છોડવા અપીલ કરી છે. વર્ચ્યુઅલ અમેરિકી દૂતાવાસે સુરક્ષા એલર્ટ જારી કરીને જણાવ્યું છે કે અમેરિકી નાગરિકો પોતે ઈરાનમાંથી બહાર નીકળવાની યોજના બનાવે અને આ બાબતે અમેરિકી સરકારની મદદ પર નિર્ભર ન રહે.

ઈરાન માટેની ‘વર્ચ્યુઅલ US એમ્બેસી’ દ્વારા જારી કરાયેલા એલર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દેશભરમાં પ્રદર્શનો તેજ થઈ રહ્યા છે અને તે હિંસક બને તેવી આશંકા છે. એલર્ટ મુજબ, લોકોની ધરપકડ અને ઘાયલ થવાની ઘટનાઓ સામે આવી શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે 1980થી રાજદ્વારી સંબંધો નથી, તેથી ઈરાનમાં અમેરિકાનું કોઈ ફિઝિકલ દૂતાવાસ નથી. આ કારણોસર અમેરિકાએ વર્ચ્યુઅલ US એમ્બેસી બનાવી છે.

ઈરાનની રાજધાની તેહરાનમાં એક હોસ્પિટલ સામે લોકોની લાશોના ઢગલાના ફૂટેજ.

ટ્રમ્પ બોલ્યા- ઈરાન રેડ લાઇન ક્રોસ કરી રહ્યું છે

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું છે કે ઈરાન સરકાર પ્રદર્શનોને રોકવા માટે રેડ લાઇન પાર કરી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા ‘કડક વિકલ્પો’ પર વિચાર કરી રહ્યું છે.

પત્રકારો સાથે વાત કરતા ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાનમાં પ્રદર્શનકારીઓ સાથે જે થઈ રહ્યું છે, તેના પર અમેરિકાની નજર છે. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ઈરાન રેડ લાઇન પાર કરી ચૂક્યું છે, તો તેમણે કહ્યું, “એવું લાગી રહ્યું છે કે તેઓ આવું કરવા લાગ્યા છે.”

ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે

ટ્રમ્પે રવિવારે પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં એમ પણ કહ્યું કે ઈરાન વાતચીત કરવા માંગે છે. તેઓ અમેરિકાથી માર ખાઈ ખાઈને થાકી ગયા છે.

ઈરાને અમેરિકાને ચેતવણી આપી

પ્રદર્શનો વચ્ચે ઈરાને અમેરિકાને ચેતવણી આપી છે કે જો તેના પર હુમલો કરવામાં આવશે તો તે અમેરિકી સૈનિકો અને ઇઝરાયેલને નિશાન બનાવશે.

ઈરાની સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાગર ગાલીબાફે રવિવારે કહ્યું કે જો અમેરિકાએ હુમલો કર્યો તો વિસ્તારમાં હાજર તમામ અમેરિકી મિલિટરી બેઝ, શિપ્સ અને ઇઝરાયેલ અમારા નિશાન પર હશે. આ નિવેદન સંસદના લાઇવ સત્ર દરમિયાન આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં સાંસદો ‘ડેથ ટુ અમેરિકા’ના નારા લગાવી રહ્યા હતા.

ગાલીબાફે ઈરાનની સુરક્ષા એજન્સીઓની પ્રશંસા કરતા કહ્યું કે તેમણે પરિસ્થિતિમાં મજબૂતીથી કામ કર્યું છે. પ્રદર્શનકારીઓને ચેતવણી આપી કે પકડાયેલા લોકો સાથે સૌથી કડક રીતે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને તેમને સખત સજા કરવામાં આવશે.

અમેરિકા 1979થી ઈરાન પર પ્રતિબંધો લાદી રહ્યું છે

અમેરિકાએ ઈરાન પર પ્રતિબંધો લગાવવાની શરૂઆત 1979થી કરી હતી. આ એ જ વર્ષ હતું જ્યારે ઈરાનમાં ઇસ્લામિક ક્રાંતિ થઈ હતી અને તેહરાનમાં અમેરિકી દૂતાવાસ પર કબજો કર્યા પછી 52 અમેરિકી નાગરિકોને બંધક બનાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારથી અત્યાર સુધીના આશરે 45 વર્ષોમાં અમેરિકાએ અનેક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે.

ઈરાન સંબંધિત આ સમાચાર પણ વાંચો…

ઈરાન હિંસા- તેહરાનની હોસ્પિટલ સામે શબનો ઢગલો: લોકો પોતાના પરિવારજનોને શોધી રહ્યા છે; 15 દિવસમાં 544 લોકોના મોત

ઈરાનમાં છેલ્લા 16 દિવસથી હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો ચાલુ છે. CNN અનુસાર, ઈરાનની રાજધાની તેહરાનમાં એક હોસ્પિટલની બહાર લોકોના મૃતદેહોનો ઢગલો પડ્યો છે. આ ઢગલામાં કેટલાક લોકો પોતાના પરિવારજનોના શબ શોધી રહ્યા છે. સંપૂર્ણ સમાચાર અહીં વાંચો…