1. વેપાર અને ટેરિફ

અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનો સૌથી મોટો મુદ્દો વેપાર અને ટેરિફ છે. ગયા વર્ષે ટ્રમ્પના ટેરિફના જવાબમાં ચીને પણ અમેરિકન માલસામાન પર મોટા કર લગાવ્યા હતા. હવે બંને દેશો એકબીજાના માલસામાન પર લગાવવામાં આવેલા કર ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

લગભગ 30-30 અબજ ડૉલરના માલસામાન પર ટેરિફ ઘટાડવા અને ઊર્જા તથા કૃષિ ઉત્પાદનો પરના કર ઓછા કરવા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.

બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ ઓછા રાખવા અંગેની વર્તમાન સમજૂતી 10 નવેમ્બરે સમાપ્ત થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશો આ સમજૂતીને આગળ વધારવા સાથે જ ટેરિફમાં વધુ ઘટાડાના માર્ગો શોધી રહ્યા છે.

2. AI પર પ્રથમ વખત વાતચીત

AI હવે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની તકનીકી સ્પર્ધાનો મોટો મુદ્દો બની ગયો છે. બંને દેશો વચ્ચે વિવાદ એ વાતને લઈને છે કે AIની સૌથી શક્તિશાળી ટેકનોલોજી અને મોડલ કોની પાસે રહેશે અને તેનો ઉપયોગ કેટલો સુરક્ષિત હશે.

અમેરિકાને ચિંતા છે કે તેની AI ટેકનોલોજી અને મોડલ ચીન સુધી પહોંચી શકે છે. તેથી અમેરિકાએ ચીનને AI ચિપ અને અન્ય જરૂરી ટેકનોલોજી પૂરી પાડવા પર અનેક પ્રકારનાં પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. અમેરિકા ચીનની AI કંપનીઓને લઈને પણ સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ વ્યક્ત કરતું રહ્યું છે.

બીજી તરફ, ચીન આ પ્રતિબંધોનો વિરોધ કરે છે. તેનું કહેવું છે કે અમેરિકા ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ અને વેપારમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યું છે.

ન્યૂયોર્કમાં થયેલી વાતચીતમાં બંને દેશોએ AI અંગે અલગથી વાતચીત શરૂ કરવા માટે સહમતી વ્યક્ત કરી છે. અમેરિકાએ એ પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે બંને દેશો AI સાથે જોડાયેલા એવા સુરક્ષા મામલાઓની માહિતી એકબીજાને આપે, જેનાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ખતરો ઊભો થઈ શકે છે.

3. તાઇવાનનો મુદ્દો

ચીન તાઇવાનને પોતાનો હિસ્સો માને છે, જ્યારે અમેરિકા તાઇવાનની સુરક્ષામાં મદદ કરે છે. ચીન ઇચ્છે છે કે અમેરિકા તાઇવાનથી અંતર જાળવે અને તેને સૈન્ય મદદ ન આપે.

એશિયાના દરિયાઈ માર્ગો અને સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સના પુરવઠાની દૃષ્ટિએ પણ તાઇવાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

આ જ કારણસર, શી માટે અમેરિકાનું સમર્થન ઘટાડવું અને ટ્રમ્પ માટે ચીન સાથે તણાવ વધાર્યા વિના તાઇવાન અંગે પોતાની નીતિ જાળવી રાખવી, આ વાતચીતનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે.

જોકે, હજુ એ સ્પષ્ટ નથી કે બેઠકમાં તાઇવાન અંગે કોઈ મોટો નિર્ણય અથવા સમજૂતી થશે કે નહીં.

4. રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનો મુદ્દો

અમેરિકાએ ટ્રમ્પને રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદનારા દેશો પર 100% સુધીનો ટેરિફ લાદવાનો અધિકાર આપ્યો છે. ભારત અને ચીન પણ તેની હદમાં આવી શકે છે.

ચીન રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં તેલ અને ગેસ ખરીદે છે. તે રશિયા સાથેના પોતાના વેપારમાં અમેરિકા જેવા ત્રીજા દેશોની દખલગીરીનો સતત વિરોધ કરતું રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયા પાસેથી ઊર્જાની ખરીદીને લઈને અમેરિકાનું દબાણ ટ્રમ્પ અને શી વચ્ચેની વાતચીતમાં મોટો મુદ્દો બની શકે છે.

જિનપિંગ ટ્રમ્પને વારંવાર કેમ મળી રહ્યા છે?

નિષ્ણાતોના મતે, શી જિનપિંગ અમેરિકા સાથેના સંબંધો બગડતા અટકાવવા માટે ટ્રમ્પ સાથે સીધી વાતચીત ચાલુ રાખવા માંગે છે. ગુરુવારની મુલાકાત એક વર્ષથી પણ ઓછા સમયમાં બંને નેતાઓની ત્રીજી મુલાકાત હશે. આ બેઠકોમાં અત્યાર સુધી કોઈ મોટો કરાર થયો નથી, પરંતુ બંને નેતાઓ વચ્ચે વાતચીત ચાલુ છે.

આ વર્ષે બંને નેતાઓ વધુ 2 પ્રસંગોએ મળી શકે છે. નવેમ્બરમાં ચીનના શેનઝેનમાં યોજાનારી APEC સમિટ અને ડિસેમ્બરમાં અમેરિકાના મિયામીમાં યોજાનારી G20 સમિટ દરમિયાન પણ બંનેની મુલાકાત થઈ શકે છે. APEC સમિટમાં ટ્રમ્પ, જિનપિંગ અને પુતિનની ત્રિપક્ષીય બેઠક પણ યોજાઈ શકે છે.

આ તસવીર 11 નવેમ્બર 2017ના રોજ વિયેતનામમાં આયોજિત APEC સમિટની છે. ત્યાર બાદ ટ્રમ્પ, પુતિન અને જિનપિંગ ક્યારેય પણ એક જ મંચ અથવા બેઠકમાં સાથે જોવા મળ્યા નથી.

જિનપિંગ-ટ્રમ્પની ડીલથી ભારત પર શું અસર થશે?

અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે તણાવ ઓછો થાય તો તેની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે. સૌથી મોટી અસર વેપાર અને સપ્લાય ચેન પર થશે. જો બંને દેશો ટેરિફ ઘટાડે છે તો ચીન-અમેરિકા વચ્ચે વેપાર વધી શકે છે અને દુનિયાભરની કંપનીઓ માટે સપ્લાય ચેનમાં ફેરફાર આવી શકે છે.

રશિયા પાસેથી તેલ પણ મોટો મુદ્દો છે. અમેરિકા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો પર ટેરિફ વધારવાની ધમકી આપી રહ્યું છે. ચીન રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં તેલ ખરીદે છે અને ભારત પણ રશિયન તેલ ખરીદે છે. તેથી ટ્રમ્પ-શી જિનપિંગની વાતચીતમાં રશિયા પર અમેરિકાનું દબાણ ઘટે છે કે વધે છે, તેની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે.

AI અને ચિપ્સનો મુદ્દો પણ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેની ટેક્નોલોજીની હરીફાઈમાં જો નિયમોમાં ફેરફાર થાય, તો AI ચિપ, સેમિકન્ડક્ટર અને અન્ય ટેક્નોલોજીની વૈશ્વિક સપ્લાય પ્રભાવિત થઈ શકે છે. ભારત આ બંને દેશો સાથે વેપાર કરે છે, તેથી તેની અસર ભારતીય કંપનીઓ સુધી પણ પહોંચી શકે છે.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો