નિષ્ણાતોની ચિંતા એ છે કે બચત અને ક્રેડિટ, બંને એવા રસ્તાઓ છે જે ટૂંકા ગાળામાં રાહત તો આપે છે, પરંતુ વારંવાર ઉપયોગ કરવાથી પરિવારોને લાંબા ગાળાની નાણાકીય અસ્થિરતા તરફ ધકેલી શકે છે.- પ્રતીકાત્મક ફોટો

કલ્પના કરો કે તમે મહિનાઓ પહેલાં જે શાકભાજી, દૂધ અને બ્રેડ ખરીદ્યા અને ખાઈ પણ લીધા, તેનું વ્યાજ તમે આજે પણ ચૂકવી રહ્યા છો. આ કોઈ મજાક નથી, પરંતુ હકીકત છે. અમેરિકામાં લાખો પરિવારો કેટલાક મહિનાઓથી આ જ મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. કરિયાણાના સામાનની કિંમતો એટલી વધી ગઈ છે કે લોકો હવે તેને ક્રેડિટ કાર્ડ અને ‘બાય નાઉ, પે લેટર’ (BNPL) જેવી ઉધાર યોજનાઓની મદદથી ખરીદી રહ્યા છે. પછી તે જ દેવાની જાળમાં ફસાતા જઈ રહ્યા છે.

અમેરિકાની બિન-લાભકારી સંસ્થા ‘અર્બન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ’ના હાલના સર્વે અનુસાર, કાર્યકારી વય (18-64 વર્ષ)ના દર ચારમાંથી એક અમેરિકન પુખ્ત વયના વ્યક્તિએ કરિયાણાના સામાન માટે ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કર્યો. પરંતુ તેનું આખું બિલ સમયસર ચૂકવવામાં તેને મુશ્કેલી પડી. માત્ર 35% લોકો જ આખું બિલ એકસાથે ચૂકવી શક્યા, બાકીના કાં તો ન્યૂનતમ રકમ ચૂકવી રહ્યા છે અથવા એટલું પણ ચૂકવી શકતા નથી. પરિણામે, નાની કરિયાણાની ખરીદી, રિવોલ્વિંગ ડેટ એટલે કે ફરતા-ફરતા દેવામાં બદલાઈ જાય છે, જેના પર વર્ષો સુધી વ્યાજ ચૂકવવું પડે છે. આ બોજ પણ કોઈ એસેટ માટે નહીં, પરંતુ ખાવા-પીવાની સામાન્ય જરૂરિયાતો માટે ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે.

BNPL સેવાઓની વાર્તા પણ ઓછી રસપ્રદ નથી. લેન્ડિંગટ્રી અનુસાર, અમેરિકામાં લગભગ 29% BNPL યુઝર્સ હવે કરિયાણાના સામાન માટે તેનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે બે વર્ષ પહેલા માત્ર 14% હતો. એટલે કે, હિસ્સેદારી બમણી થઈ ગઈ. જનરલ-ઝેડ (14 થી 29 વર્ષ) માં તો આ આંકડો 38% સુધી પહોંચી જાય છે. પરંતુ સુવિધાની આ ચમક જલ્દી ઝાંખી પડી જાય છે. લગભગ 47% યુઝર્સે છેલ્લા એક વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી એક વાર પેમેન્ટ મોડું કર્યું, જે એક વર્ષ પહેલા માત્ર 34% હતું.

દર પાંચમાંથી લગભગ એક અમેરિકન હવે કરિયાણા માટે બચતના પૈસા પણ વાપરવા લાગ્યો છે. ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા લોકોમાં આ આંકડો વધુ છે. નિષ્ણાતોની ચિંતા એ છે કે બચત અને ક્રેડિટ, બંને એવા રસ્તા છે જે ટૂંકા ગાળામાં રાહત તો આપે છે, પરંતુ વારંવાર ઉપયોગ કરવાથી પરિવારોને લાંબા ગાળાની નાણાકીય અસ્થિરતા તરફ ધકેલી શકે છે. એનો અર્થ એ છે કે આજની ભૂખ સંતોષવા માટે લીધેલું દેવું, તમારી ખિસ્સાને વર્ષો સુધી હળવું કરતું રહેશે.

સખત માર – અમેરિકામાં 5 વર્ષમાં કરિયાણાના ભાવ 32% વધી ચૂક્યા છે

પાંચ વર્ષમાં કરિયાણાના ભાવ લગભગ 32% વધી ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં, લોકો બિલ ટાળવા માટે ક્રેડિટ કાર્ડ અને BNPL નો સહારો લે છે. પરંતુ ન્યૂનતમ ચુકવણી ચૂકવાઈ જાય તો પહેલા લગભગ 30 ડોલર (2,862) ની લેટ ફી, પછી આગલી વખતે 41 ડોલર (3,912) સુધીની પેનલ્ટી લાગે છે. સાથે જ તેમાં લગભગ 30% વાર્ષિક વ્યાજ પણ ઉમેરાય છે. એટલે કે, સસ્તો લાગતો રસ્તો ખરેખર સૌથી મોંઘો સાબિત થાય છે.

દિવ્ય ભાસ્કરને Google પર મનપસંદ સોર્સ બનાવો