દેવાના સંકટનો સામનો કરી રહેલી ટેલિકોમ કંપની વોડાફોન-આઈડિયા (Vi) ના શેર શુક્રવાર, 9 જાન્યુઆરીના રોજ 8% સુધી વધીને ₹12.40 ની ઇન્ટ્રાડે હાઈ પર પહોંચી ગયા.

સરકાર તરફથી AGR (એડજસ્ટેડ ગ્રોસ રેવન્યુ) બાકી ચૂકવવા માટે નવી સમય-મર્યાદા અને રાહત મળવાના સમાચાર બાદ કંપનીના શેરોમાં ખરીદી જોવા મળી છે. સરકારે કંપનીને હવે આગામી 15 વર્ષમાં હપ્તામાં દેવું ચૂકવવાનો સમય આપ્યો છે.

માર્ચ 2026 થી શરૂ થશે હપ્તા, 2041 સુધી ચાલશે પેમેન્ટ

ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) તરફથી મળેલા પત્ર અનુસાર કંપનીને FY 2006-07 થી FY 2018-19 સુધીના AGR બાકી માટે એક પેમેન્ટ પ્લાન મળ્યો છે.

આ ઉપરાંત સરકાર એક કમિટી બનાવશે જે AGR દેયતાઓની ફરીથી તપાસ કરશે. જો બાકી રકમમાં કોઈ ફેરફાર થાય છે, તો તેને 2036 થી 6 વર્ષની અંદર ચૂકવવી પડશે.

નિષ્ણાતો બોલ્યા- આ ટર્નિંગ પોઈન્ટ કે ‘ટિકિંગ ટાઈમ બોમ્બ’

સરકારની રાહત પર બજારના જાણકારોના મંતવ્યો વહેંચાયેલા છે. એડલિટિકના સ્થાપક આદિત્ય અરોરાનું માનવું છે કે વોડાફોન-આઈડિયા હવે ફક્ત ‘સર્વાઇવલ’ની લડાઈ નથી લડી રહી, પરંતુ આ એક ‘ટર્નઅરાઉન્ડ’ની વાર્તા બની રહી છે. ફંડામેન્ટલ્સ ધીમે ધીમે સુધરી રહ્યા છે.

જ્યારે, નટવરલાલ એન્ડ સન્સ સ્ટોકબ્રોકર્સના સમીર દલાલ તેને ‘ટિકિંગ ટાઈમ બોમ્બ’ માને છે. તેમના મતે માત્ર ચુકવણીની તારીખ લંબાવવાથી કંપનીની મૂળભૂત સમસ્યાઓનો અંત આવતો નથી. ઇક્વિટી બેઝ ખૂબ મોટો થઈ ગયો છે, તેથી ફંડામેન્ટલ રોકાણકારોએ આ શેરથી દૂર રહેવું જોઈએ.

ટેકનિકલ દૃષ્ટિકોણ- ₹12નું સ્તર પાર થતાં તેજી શક્ય

કુશબોહરાના સ્થાપક કુશ બોહરાએ રોકાણકારોને તેમની પોઝિશન જાળવી રાખવાની સલાહ આપી છે. તેમણે જણાવ્યું કે ડિસેમ્બરના અંતથી શેર ₹12ની આસપાસ કન્સોલિડેટ થઈ રહ્યો છે. ઓપ્શન્સ ડેટા મુજબ ₹12ના સ્તરે ભારે રેઝિસ્ટન્સ છે. રોકાણકારોએ ₹11.30નો સ્ટોપ-લોસ લગાવીને ટકી રહેવું જોઈએ. હાલમાં શેર 2.40% વધીને 11.78 રૂપિયાની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યો છે.

છેલ્લા 6 મહિનામાં શેર 60% વધ્યો

શેરબજારમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ સ્ટોકમાં રિકવરી જોવા મળી રહી છે.

જોકે, બ્લૂમબર્ગના ડેટા અનુસાર કંપનીને ટ્રેક કરતા 22 એનાલિસ્ટ્સમાંથી માત્ર 5 એ ‘Buy’ રેટિંગ આપી છે, જ્યારે 10 એ તેને વેચવા (Sell) અને 7 એ હોલ્ડ કરવાની સલાહ આપી છે.

સરકારનો વોડાફોન-આઈડિયામાં સૌથી વધુ હિસ્સો

કેન્દ્ર સરકાર હાલમાં વોડાફોન-આઈડિયામાં લગભગ 49% હિસ્સા સાથે સૌથી મોટી શેરહોલ્ડર છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કંપનીએ તેના સ્પેક્ટ્રમ અને વ્યાજની બાકી રકમને ઇક્વિટી (શેર) માં રૂપાંતરિત કરી હતી, જેનાથી સરકારનો હિસ્સો વધી ગયો.

AGRથી વોડાફોન-આઈડિયા પર ₹83,400 કરોડનું દેવું

1. શરૂઆત: 1994માં જ્યારે મોબાઇલ સેવાઓ શરૂ થઈ ત્યારે કંપનીઓએ સરકારને એક નિશ્ચિત વાર્ષિક ફી ચૂકવવી પડતી હતી. પરંતુ 1999માં સરકારે નીતિ બદલી અને હવે ટેલિકોમ કંપનીઓએ તેમની કમાણી (રેવન્યુ) ના આધારે લાઇસન્સ ફી ચૂકવવાની હતી.

અહીંથી જ વિવાદની શરૂઆત થઈ. લાઇસન્સ ફી નક્કી કરતી વખતે “કમાણી” માં શું-શું ગણવામાં આવે, તે બાબતે ટેલિકોમ કંપનીઓ અને ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) વચ્ચે મતભેદ થયો.

2. વિવાદ: કંપનીઓનું કહેવું હતું કે AGRમાં ફક્ત તેમની મુખ્ય સેવાઓ- જેમ કે કૉલ, ડેટા અને SMSથી થતી કમાણી જ શામેલ થવી જોઈએ. પરંતુ સરકાર આ વાત પર અડગ હતી કે તેમાં બધું જ શામેલ થશે. ભાડું, વ્યાજ અથવા જૂના ટાવર વેચવાથી થતો નફો પણ.

3. કોર્ટનો નિર્ણય: સુપ્રીમ કોર્ટે 2019માં સરકારની વાત સાચી માની. આ પછી કંપનીઓ પર હજારો કરોડનું બાકી નીકળ્યું. VI પર આ બોજ સૌથી વધુ એટલા માટે પડ્યો કારણ કે તેમાં બે કંપનીઓ (વોડાફોન અને આઈડિયા) નું જૂનું બાકી દેવું જોડાઈ ગયું હતું અને તેના પર 12-16% વ્યાજ અને પેનલ્ટી લાગતી રહી. માર્ચ 2025 સુધીમાં તે વધીને ₹83,400 કરોડ થઈ ગયું.

સુપ્રીમ કોર્ટે જે આદેશ આપ્યો હતો તેમાં 2006-07 થી 2018-19 સુધીના સમયગાળાની લાઇસન્સ ફી અને સ્પેક્ટ્રમ યુસેજ ચાર્જ (SUC) બાકી શામેલ હતો.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેના 2019ના કડક વલણમાં નરમાઈ લાવતા સરકારને 2016-17 સુધીના બાકી લેણાંની ફરીથી તપાસ કરવાની મંજૂરી આપી દીધી હતી.