ગયા અઠવાડિયે ભારતીય શેરબજારમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ દરમિયાન દેશની 10 સૌથી વેલ્યુએબલ કંપનીઓમાંથી 4નું માર્કેટ કેપ કુલ મળીને ₹87,960 કરોડ ઘટ્યું છે. આ સમય દરમિયાન, ટેલિકોમ સેક્ટરની અગ્રણી કંપની ભારતી એરટેલના માર્કેટ વેલ્યુએશનમાં સૌથી મોટો ₹28,052.96 કરોડનો ઘટાડો જોવા મળ્યો. તેની વેલ્યુએશન ઘટીને ₹12.15 લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. એરટેલ ઉપરાંત, ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા અને હિન્દુસ્તાન યુનિલિવરનું માર્કેટ કેપ પણ ઘટ્યું છે. જ્યારે 6 કંપનીઓ – LIC, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો, બજાજ ફાઇનાન્સ, ICICI બેંક અને HDFC બેંકની માર્કેટ વેલ્યુ વધી છે. ગયા અઠવાડિયે સેન્સેક્સ 468.42 પોઈન્ટ (0.60%) અને NSE નિફ્ટી 114 પોઈન્ટ (0.46%) ઘટીને બંધ થયા હતા. માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન શું હોય છે? માર્કેટ કેપ કોઈપણ કંપનીના કુલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ શેર એટલે કે તે બધા શેર જે હાલમાં તેના શેરહોલ્ડરો પાસે છે, તેની વેલ્યુ છે. તેનું કેલ્ક્યુલેશન કંપની દ્વારા જારી કરાયેલા શેરની કુલ સંખ્યાને તેની કિંમત વડે ગુણીને કરવામાં આવે છે. તેને એક ઉદાહરણથી સમજો… ધારો કે… કંપની ‘A’ ના 1 કરોડ શેર માર્કેટમાં લોકોએ ખરીદ્યા છે. જો એક શેરની કિંમત 20 રૂપિયા હોય, તો કંપનીની માર્કેટ વેલ્યુ 1 કરોડ x 20 એટલે કે 20 કરોડ રૂપિયા થશે. કંપનીઓની માર્કેટ વેલ્યુ શેરની કિંમતો વધવા કે ઘટવાને કારણે વધે-ઘટે છે. આના બીજા ઘણા કારણો છે… માર્કેટ કેપના ઉતાર-ચઢાવનો કંપની અને રોકાણકારો પર શું પ્રભાવ પડે છે? કંપની પર અસર : મોટો માર્કેટ કેપ કંપનીને બજારમાંથી ભંડોળ એકત્ર કરવામાં, લોન લેવામાં અથવા અન્ય કંપની હસ્તગત કરવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે, નાના અથવા ઓછા માર્કેટ કેપથી કંપનીની નાણાકીય નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે. રોકાણકારો પર અસર : માર્કેટ કેપ વધવાથી રોકાણકારોને સીધો ફાયદો થાય છે. કારણ કે તેમના શેરની કિંમત વધી જાય છે. તે જ સમયે, ઘટાડાથી નુકસાન થઈ શકે છે, જેનાથી રોકાણકારો શેર વેચવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. ઉદાહરણ: જો TCSનું માર્કેટ કેપ ₹12.43 લાખ કરોડ વધે છે, તો રોકાણકારોની સંપત્તિ વધશે, અને કંપનીને ભવિષ્યમાં રોકાણ માટે વધુ મૂડી મળી શકે છે. પરંતુ જો માર્કેટ કેપ ઘટે છે તો તેનું નુકસાન થઈ શકે છે.