આજકાલ નવું મોબાઇલ સિમ કનેક્શન લેવા માટે ડિજિટલ KYC અથવા e-KYC ની પ્રક્રિયા ફરજિયાત કરવામાં આવી છે. આ સાથે જ સરકારે સામાન્ય ગ્રાહકો માટે બલ્ક (એક સાથે ઘણા) સિમ કાર્ડ જારી કરવા પર પણ કડક પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તમારું આધાર કાર્ડ તમારી ધારણા કરતાં વધુ મોબાઇલ નંબરો સાથે જોડાયેલું હોઈ શકે છે. ટેલિકોમ ડિપાર્ટમેન્ટ (DoT) ના નિયમો અનુસાર, કોઈપણ એક વ્યક્તિ પોતાના નામે વધુમાં વધુ 9 મોબાઇલ સિમ કનેક્શન રાખી શકે છે. આ નિયમ કનેક્શનોને નિયંત્રિત કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ આધાર વિગતોના વધતા દુરુપયોગને જોતાં, હવે સમયાંતરે એ તપાસવું જરૂરી બની ગયું છે કે તમારી ઓળખ પર કેટલા સિમ એક્ટિવ છે. છેતરપિંડીનું જોખમ શા માટે વધ્યું? ટેલિકોમ કંપનીઓ નવું સિમ કાર્ડ જારી કરવા માટે આધારને એક માન્ય ઓળખ અને સરનામાના દસ્તાવેજ તરીકે સ્વીકારે છે. આનાથી આધાર આધારિત વેરિફિકેશન તો સરળ બની જાય છે, પરંતુ જો તમારી ID કોઈ ખોટા હાથમાં પડી જાય તો મોટું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. ઠગ કથિત રીતે અન્ય વ્યક્તિના ઓળખપત્રોનો ઉપયોગ કરીને સિમ કાર્ડ મેળવી લે છે. ત્યારબાદ આ નંબરોનો ઉપયોગ નકલી કોલ્સ, એસએમએસ, સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ અથવા નાણાકીય છેતરપિંડી માટે કરવામાં આવે છે. ટેલિકોમ વિભાગની ‘સંચાર સાથી’થી આ રીતે કરો ચેક આધારના આ દુરુપયોગને રોકવા અને ગ્રાહકોને સાવચેત કરવા માટે સરકારે ‘સંચાર સાથી’ (Sanchar Saathi) પોર્ટલ રજૂ કર્યું છે. આ અંતર્ગત TAFCOP (ટેલિકોમ એનાલિટિક્સ ફોર ફ્રોડ મેનેજમેન્ટ એન્ડ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન)ની સુવિધા આપવામાં આવી છે. આના દ્વારા ગ્રાહકો તેમના નામ પર જારી કરાયેલા તમામ મોબાઇલ કનેક્શન્સની યાદી જોઈ શકે છે અને અજાણ્યા નંબરોની જાણ કરી શકે છે. આ રીતે ચેક કરો તમારા આધાર સાથે લિંક મોબાઇલ નંબર: સૌ પ્રથમ સંચાર સાથીની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાઓ અને તમારા નામ પર જારી કરાયેલા મોબાઇલ કનેક્શન તપાસવાનો વિકલ્પ પસંદ કરો. તમારો 10 અંકનો સક્રિય મોબાઇલ નંબર દાખલ કરો, કેપ્ચા (CAPTCHA) કોડ ભરો અને OTP દ્વારા વેરિફિકેશન પૂર્ણ કરો. વેરિફિકેશન થતાં જ તમારી ઓળખ સાથે જોડાયેલા તમામ મોબાઇલ નંબર સ્ક્રીન પર દેખાશે. જો યાદીમાં કોઈ એવો નંબર દેખાય જેને તમે ઓળખતા નથી, તો તમે તેને અવગણવાને બદલે તરત જ પોર્ટલ દ્વારા રિપોર્ટ અને બ્લોક કરવાની કાર્યવાહી કરી શકો છો. સુરક્ષા તપાસની જરૂર શા માટે પડી? આજના સમયમાં મોબાઇલ નંબર સીધા બેન્કિંગ, ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ, સોશિયલ મીડિયા અને અન્ય ઓનલાઈન સેવાઓ સાથે જોડાયેલા છે. જો કોઈ અજાણ્યો કે નકલી સિમ તમારા નામે ચાલુ રહે છે, તો છેતરપિંડી કરનારાઓ તમારા નામે OTP આધારિત ઓથેન્ટિકેશન અને અન્ય સુવિધાઓમાં ઘૂસણખોરી કરી શકે છે. સરકારે સિમ કાર્ડ જારી કરવાના નિયમોને વધુ કડક બનાવ્યા છે. નવા સિમ માટે e-KYC ફરજિયાત છે અને બલ્ક સિમ વેચાણ પર પ્રતિબંધ છે. આ ઉપરાંત, ડીએક્ટિવેટ (બંધ) થયેલા નંબરોના રી-ઇશ્યુને લઈને પણ કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે, જેના હેઠળ કોઈ નિષ્ક્રિય નંબરને ફરીથી કોઈને ફાળવતા પહેલા 90 દિવસનો વેઇટિંગ પિરિયડ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યો છે. શું છે TAFCOP? TAFCOP (ટેલિકોમ એનાલિટિક્સ ફોર ફ્રોડ મેનેજમેન્ટ એન્ડ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન) દૂરસંચાર વિભાગની એક પહેલ છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોના નામે ચાલી રહેલા નકલી સિમ કનેક્શનોને ઓળખવા અને ડિજિટલ ફ્રોડથી સુરક્ષા આપવાનો છે. મહત્વપૂર્ણ નિયમ: એક ભારતીય નાગરિક મહત્તમ 9 સિમ કાર્ડ (આસામ અને પૂર્વોત્તર રાજ્યો/જમ્મુ-કાશ્મીર માટે મર્યાદિત કિસ્સાઓમાં 6) પોતાના નામે રાખી શકે છે.