‘આવારા’, ‘શ્રી 420’ અને ‘મધર ઇન્ડિયા’ જેવી કલ્ટ ફિલ્મોનાં એક્ટ્રેસ નરગિસ દત્ત માત્ર એક સ્ટાર જ નહીં, હિન્દી સિનેમાનો એક વારસો હતા. પોતાની કારકિર્દીમાં 50થી વધુ ફિલ્મોમાં કામ કરનાર નરગિસની 97મી જન્મજયંતિ પર ચાલો જાણીએ તેમના જીવન સાથે જોડાયેલા કેટલાક રોમાંચક કિસ્સાઓ. 14 વર્ષની ઉંમરે ‘તકદીર’ મળી નરગિસનો જન્મ એવા પરિવારમાં થયો હતો, જ્યાં કલા અને સંગીત વારસાનો ભાગ હતા. તેમનાં માતા જદ્દન બાઈ પોતાના સમયના પ્રખ્યાત ગાયિકા, સંગીતકાર, ફિલ્મ નિર્માતા અને એક્ટ્રેસ હતાં. બાળપણમાં નરગિસનું નામ ફાતિમા તેજેશ્વરી રાખવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ ફિલ્મ નિર્માતા મહેબૂબ ખાને તેમને નવું નામ આપ્યું – નરગિસ. તેમનું માનવું હતું કે ‘ન’ અક્ષરથી શરૂ થતા નામ ભાગ્યશાળી હોય છે. માત્ર 14 વર્ષની ઉંમરે નરગિસને મહેબૂબ ખાનની ફિલ્મ ‘તકદીર’ મળી. સ્ક્રીન ટેસ્ટ દરમિયાન જ તેમની પ્રતિભાએ બધાને પ્રભાવિત કર્યા અને તેઓ રાતોરાત ફિલ્મ જગતની નવી શોધ બની ગયા. જોકે તેમનું ઔપચારિક શિક્ષણ મર્યાદિત રહ્યું, પરંતુ તેઓ હિન્દી, ઉર્દૂ, અંગ્રેજી, ગુજરાતી અને મરાઠી ભાષાઓ જાણતા હતા. એટલું જ નહીં, તેઓ સારા સિતાર વાદક પણ હતા અને તેમણે ઉસ્તાદ વિલાયત ખાન પાસેથી સિતાર શીખ્યો હતો. ફિલ્મોમાં આવતા પહેલા તેઓ ‘બેબી રાણી’ના નામથી ઓળખાતા હતા. રાજકપૂર સાથે એક અધૂરી પ્રેમકથા નરગિસ અને રાજ કપૂરની વાર્તા હિન્દી સિનેમાની સૌથી ચર્ચિત પ્રેમકથાઓમાંની એક છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે બંનેની પહેલી મુલાકાત ત્યારે થઈ હતી, જ્યારે તેઓ બાળકો હતા. વર્ષો પછી જ્યારે રાજ પોતાની પહેલી ફિલ્મ ‘આગ’ માટે નાયિકાની શોધ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની પસંદગી નરગિસ પર અટકી. ‘આગ’ સાથે શરૂ થયેલી આ ભાગીદારી જલ્દી જ અંગત સંબંધમાં બદલાઈ ગઈ. 1948 થી 1956 ની વચ્ચે, બંનેએ લગભગ 16 ફિલ્મોમાં સાથે કામ કર્યું અને તેમની જોડી દર્શકોની પ્રિય બની ગઈ. ‘બરસાત’, ‘આવારા’ અને ‘શ્રી 420’ જેવી ફિલ્મોએ તેમને પડદા પરની સૌથી લોકપ્રિય રોમેન્ટિક જોડી બનાવી દીધા. નજીકના મિત્ર અને એક્ટ્રેસ નિમ્મી અનુસાર… ‘બંને એકબીજાને પ્રેમથી ‘બેબ્સ’ અને ‘બેબી’ કહીને બોલાવતા હતા. પરંતુ આ સંબંધનો સૌથી મોટો અવરોધ એ હતો કે રાજ પહેલાથી જ પરિણીત હતા.’ ‘મધર ઇન્ડિયા’એ બદલી નરગિસની જિંદગી 1957 માં આવેલી ‘મધર ઇન્ડિયા’ માત્ર એક ફિલ્મ નહોતી, પરંતુ ભારતીય સિનેમાનો સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ. આ જ ફિલ્મે નરગિસને અભિનયની એ ટોચ પર પહોંચાડી, જ્યાં બહુ ઓછા કલાકારો પહોંચી શકે છે. પરંતુ શૂટિંગ દરમિયાન બનેલી એક ઘટનાએ તેમની અંગત જિંદગી પણ બદલી નાખી. શૂટિંગ દરમિયાન સેટ પર લાગેલી આગમાં નરગિસ ફસાઈ ગયા. તે સમયે સુનીલ દત્તે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકીને તેમને બહાર કાઢ્યા. આ અકસ્માતમાં બંને ઇજાગ્રસ્ત થયા, પરંતુ અહીંથી જ તેમની વચ્ચે ભાવનાત્મક નિકટતા વધી. ધીમે ધીમે આ સંબંધ પ્રેમમાં બદલાઈ ગયો અને 1958માં બંનેએ લગ્ન કરી લીધા. તે દિવસોમાં તેમના સંબંધને લઈને ઘણી પ્રકારની ચર્ચાઓ અને અફવાઓ પણ ઉડી, પરંતુ સુનીલ દત્ત દરેક પરિસ્થિતિમાં નરગિસની સાથે ઊભા રહ્યા. લગ્ન પછી નરગિસે ફિલ્મોથી લગભગ અંતર કરી લીધું અને સંપૂર્ણપણે પરિવારને સમય આપવાનું શરૂ કરી દીધું. સુનીલ દત્ત તેમને પ્રેમથી ‘મનરો’ કહીને બોલાવતા હતા, જ્યારે નરગિસે તેમને ‘ફ્રેન્સલી’ નામ આપ્યું હતું.