માટીના કાચા ઘરમાંથી નીકળેલો છોકરો, પરિવાર પર જવાબદારીઓનો બોજ, ખેતર ગીરવે અને પેટ ભરવા માટે 12 લોકો વચ્ચે એક ખિચડી. પછી મુંબઈનો પ્રવાસ, જ્યાં વડાપાઉં અને ચાના સહારે દિવસો પસાર થયા અને 15 વર્ષ સુધી કામના બદલામાં સન્માનજનક પૈસા ન મળ્યા. આ જ રવિ કિશનના એ જીવનની તસવીર છે, જેને તેઓ આજે પણ ભૂલી શક્યા નથી. ક્યારેક કામ મેળવવા માટે સંઘર્ષ કરનાર રવિ કિશને ભોજપુરી સિનેમામાં સ્ટારડમ હાંસલ કર્યું, હિન્દી ફિલ્મો અને OTTમાં ઓળખ બનાવી અને હવે રાજકારણમાં પણ સક્રિય છે. 750 થી વધુ ફિલ્મોનો પ્રવાસ ખેડી ચૂકેલા રવિ કિશન આજે ઉત્તરપ્રદેશના ગોરખપુરથી બીજી વખત લોકસભા સાંસદ છે. આજની સક્સેસ સ્ટોરીમાં રવિ કિશનના જીવન અને કારકિર્દી સાથે જોડાયેલી કેટલીક વધુ ખાસ વાતો… માટીના ઘરમાંથી શરૂ થઈ વાર્તા રવિ કિશનનો જન્મ 17 જુલાઈ 1969ના રોજ મુંબઈ (તત્કાલીન બોમ્બે)માં થયો હતો, પરંતુ આર્થિક પરિસ્થિતિઓને કારણે તેમનું બાળપણ ઉત્તર પ્રદેશના જૌનપુરમાં વીત્યું. પરિવાર આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. ખેતર ગીરવે હતું અને ઘરની જવાબદારીઓ વધતી જતી હતી. પાછળથી એક્ટિંગને પોતાનું સ્વપ્ન બનાવીને તેમણે મુંબઈ તરફ પ્રયાણ કર્યું. રવિ કિશને પોતાના સંઘર્ષને યાદ કરતા જણાવ્યું છે કે, તેમનો પરિવાર અત્યંત ગરીબીમાં રહ્યો. એક સમય એવો હતો જ્યારે 12 લોકો માટે એક જ ખિચડી બનતી હતી અને તેમાં પેટ ભરવા માટે પાણી ભેળવી દેવામાં આવતું હતું. શુભાંકર મિશ્રા સાથેની વાતચીતમાં રવિ કિશને કહ્યું હતું, ‘ભયંકર ગરીબી જોઈ. અમે લોકો ભયંકર ગરીબીવાળા. એક જ ખિચડી બની રહી છે, તેમાં 12 લોકો ખાઈ રહ્યા છે, પાણી ઉમેરીને.’ તેમના મતે ગરીબી માત્ર આર્થિક સ્થિતિ નહોતી, પરંતુ તે અનુભવ તેમના વ્યક્તિત્વનો એક ભાગ બની ગયો. 17 વર્ષની ઉંમરે મુંબઈ પહોંચ્યા રવિ કિશનને બાળપણથી જ એક્ટિંગનો શોખ હતો. ગામમાં રામલીલામાં તેઓ માતા સીતાનો રોલ ભજવતા હતા અને તેના માટે માતાની સાડી પહેરતા હતા. જ્યારે તેમના પૂજારી પિતાએ તેમને સીતાના રોલમાં જોયા, ત્યારે તેમને બેલ્ટથી ખૂબ માર માર્યો, જેનાથી તેમની ચામડી છોલાઈ ગઈ. આ પછી માતાએ ડરીને 500 રૂપિયા આપ્યા અને કહ્યું કે બેટા ભાગી જા, નહીં તો આજે તને મારી નાખવામાં આવશે. પોતાનો જીવ બચાવવા માટે તેઓ ઘરેથી ભાગ્યા અને ટ્રેન પકડીને મુંબઈ પહોંચી ગયા. તે સમયે રવિ 17 વર્ષના હતા. ‘લોકો ચાલીને આવે છે, હું ઘસડાઈને આવ્યો છું’ મુંબઈમાં ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીની ચમક પાછળનો સંઘર્ષ તેમણે નજીકથી જોયો. અહીં ન કોઈ મોટું ફિલ્મી બેકગ્રાઉન્ડ હતું, ન મજબૂત આર્થિક સહારો અને ન ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કોઈ ઓળખ. રવિ કિશન કહે છે, ‘લોકો ચાલીને આવે છે, હું ઘસડાઈને આવ્યો છું. જ્યારે હું મુંબઈ આવ્યો હતો, ત્યારે તે બંબઈ કહેવાતું હતું. પપ્પા મારા એક્ટિંગ કરિયરની વિરુદ્ધ હતા.’ ‘તેઓ કહેતા હતા, ‘નાચવાવાળો બનીશ કે શું?’ તેઓ ઇચ્છતા હતા કે હું ખેતી કરું, સરકારી નોકરી કરું કે દૂધ વેચું. પણ મને આ વસ્તુઓમાં રસ નહોતો. મને બસ ડાન્સમાં મજા આવતી હતી. આ મારી ભગવાનની ભેટ હતી. હું આ જ રસ્તે ચાલતો રહ્યો. આમાં ઘણો સમય લાગ્યો.’ હિન્દી સિનેમામાં કામ મળ્યું, પણ ઓળખ ન મળી રવિ કિશને 1990ના દાયકામાં હિન્દી ફિલ્મોથી અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ‘પીતાંબર’, ‘આગ કા તુફાન’, ‘રાની ઔર મહારાની’, ‘જખ્મી દિલ’, ‘ઉધાર કી જિંદગી’, ‘આતંક’, ‘કોઈ કિસી સે કમ નહીં’, ‘અગ્નિ મોર્ચા’ જેવી ફિલ્મો કરી. પણ આ ફિલ્મોથી ન તો ખાસ ઓળખ મળી, ન સન્માનજનક મહેનતાણું. રવિ કિશનના મતે, ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં લગભગ 15 વર્ષ સુધી તેમને કામના બદલામાં તે પૈસા ન મળ્યા, જેને તેઓ સન્માનજનક મહેનતાણું માનતા હતા. ફિલ્મ ‘તેરે નામ’થી રવિ કિશનને ઓળખ મળી હિન્દી ફિલ્મોમાં રવિ કિશને દર્શકોનું ધ્યાન ત્યારે ખેંચ્યું, જ્યારે તેઓ ફિલ્મ ‘તેરે નામ’માં પંડિત રામેશ્વરના રોલમાં જોવા મળ્યા હતા. રવિ કિશને જણાવ્યું હતું કે, આ ફિલ્મ તેમને કેવી રીતે મળી. એકવાર તેઓ નિતિન મનમોહનની ઓફિસમાં ડિરેક્ટર સતીશ કૌશિકને મળ્યા. સતીશ કૌશિકે કહ્યું હતું કે, તેમને એવો છોકરો જોઈએ છે, જે પંડિતનો રોલ ભજવે અને ભૂમિકા ચાવલાનો મંગેતર બને. રવિ કિશને તરત જ હા પાડી દીધી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, સતીશ કૌશિકે વાળ કપાવવાનું કહ્યું તો પણ તેઓ તરત તૈયાર થઈ ગયા. ‘તેરે નામ’ માટે રવિ કિશનને નેશનલ એવોર્ડનું નોમિનેશન મળ્યું હતું. વારંવાર અપમાનિત થવું પડતું હતું પરંતુ સતત કામ મળવા છતાં રવિ કિશનને તે ઓળખ મળી રહી ન હતી, જેની તેમને શોધ હતી. આ એ સમય હતો જ્યારે એક એક્ટર તરીકે પોતાને સાબિત કરવાની સાથે-સાથે તેમને સમજવું પડ્યું કે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ટકી રહેવા માટે માત્ર પ્રતિભા પૂરતી નથી હોતી. ભાષા, બેકગ્રાઉન્ડ, ઓળખ અને તકો પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે. રવિ કિશને પોતાના અનુભવોને યાદ કરતા કહ્યું કે, તેમણે હજારો વાર અપમાન સહન કર્યું છે. રવિ કિશન કહે છે- ‘લોકો એક-બે વાર અપમાનિત થાય છે, હું હજારો વાર થયો છું. આ બધું અદ્ભુત છે, જીવનનો રંગ.’ ભોજપુરી સિનેમાએ બદલી નાખી જિંદગી હિન્દી ફિલ્મોમાં લાંબા સંઘર્ષ પછી રવિ કિશનને ભોજપુરી સિનેમામાં મોટી તક મળી. 2003માં તેમણે મોહનજી પ્રસાદની ફિલ્મ ‘સૈયાં હમાર’થી ભોજપુરી સિનેમામાં પ્રવેશ કર્યો. જોકે, શરૂઆતમાં તેઓ આ ઇન્ડસ્ટ્રીને લઈને આશ્વસ્ત ન હતા, પરંતુ પરિવારના પ્રોત્સાહને તેમને ભોજપુરી ફિલ્મો તરફ જવા માટે તૈયાર કર્યા. આ જ નિર્ણય તેમના કરિયરનો સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ બન્યો. ભોજપુરી સિનેમામાં તેમને એવા દર્શકો મળ્યા, જેમણે તેમને સ્ટાર બનાવી દીધા. તેઓ સતત ફિલ્મોમાં જોવા મળવા લાગ્યા અને તેમની લોકપ્રિયતા ઉત્તર ભારતના મોટા ભાગ સુધી પહોંચી ગઈ. ખુદ રવિ કિશનના મતે, એક સમય એવો પણ આવ્યો જ્યારે તેમને સતત ફિલ્મોની ઓફર મળવા લાગી અને તેઓ એક દિવસમાં ઘણી ફિલ્મોનું શૂટિંગ પણ કરતા હતા. જે એક્ટરને હિન્દી સિનેમામાં લાંબા સમય સુધી ઓળખ માટે રાહ જોવી પડી હતી, તે જ ભોજપુરી સિનેમામાં મોટું નામ બની ગયો. અહીંથી તેમની કારકિર્દીનો બીજો અધ્યાય શરૂ થયો. ભોજપુરી સ્ટારથી મલ્ટી-લેંગ્વેજ એક્ટર ભોજપુરીમાં સ્ટાર બન્યા પછી રવિ કિશને પોતાને માત્ર એક ભાષાની ફિલ્મો સુધી સીમિત રાખ્યા નહીં. હિન્દીની સાથે તેમણે તેલુગુ, તમિલ અને કન્નડ ફિલ્મોમાં પણ કામ કર્યું. ‘ફિર હેરા ફેરી’, ‘વેલકમ ટુ સજ્જનપુર’, ‘રાવણ’, ‘તનુ વેડ્સ મનુ’, ‘બુલેટ રાજા’, ‘મુક્કેબાઝ’, ‘બટલા હાઉસ’ જેવી ફિલ્મોમાં તેમના અલગ-અલગ પાત્રો જોવા મળ્યા. હિન્દી ફિલ્મો ઉપરાંત રવિએ ‘રેસ ગુર્રમ’, ‘ઓક્કા અમ્મઈ તપ્પા’, ‘સાક્ષ્યમ’, ‘હેબ્બુલી’, ‘સ્કેચ’ જેવી ઘણી સાઉથની ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. રવિના કરિયરની ખાસિયત એ જ રહી કે તેમણે માત્ર હીરો બનવા પર ભાર ન આપ્યો. તેમણે સપોર્ટિંગ રોલ, વિલન અને કેરેક્ટર રોલ પણ સ્વીકાર્યા. આ જ કારણ છે કે સમય જતાં તેમની ઓળખ માત્ર ભોજપુરી સ્ટાર તરીકે જ ન રહી, પરંતુ એક એવા એક્ટર તરીકે બની, જે કોઈપણ પાત્રમાં પોતાની છાપ છોડી શકે છે. ટીવી અને OTT એ એક્ટિંગની નવી રેન્જ બતાવી ફિલ્મોની સાથે રવિ કિશને ટીવી અને OTT પર પણ કામ કર્યું. ‘રંગબાઝ’, ‘હસમુખ’, ‘મત્સ્ય કાંડ’, ‘ધ વ્હિસલબ્લોઅર’, ‘ખાકી: ધ બિહાર ચેપ્ટર’ અને ‘મામલા લીગલ હૈ’ જેવા પ્રોજેક્ટ્સે તેમના અભિનયના અલગ-અલગ રંગો બતાવ્યા. ખાસ કરીને ‘મામલા લીગલ હૈ’માં વીડી ત્યાગીના પાત્રે તેમને ડિજિટલ દર્શકો વચ્ચે મજબૂત ઓળખ આપી. આ પછી ‘લાપતા લેડીઝ’માં પોલીસ અધિકારી શ્યામ મનોહરના પાત્રે તેમના અભિનયની નવી રેન્જ રજૂ કરી. ફિલ્મને દર્શકો અને વિવેચકો તરફથી પ્રશંસા મળી અને રવિ કિશનના પ્રદર્શનની ખૂબ ચર્ચા થઈ. જે એક્ટરની કારકિર્દી ક્યારેક માત્ર ભોજપુરી સ્ટાર તરીકે જોવામાં આવતી હતી, તેણે ધીમે ધીમે પોતાને હિન્દી સિનેમા અને OTTના મજબૂત કેરેક્ટર આર્ટિસ્ટ તરીકે સ્થાપિત કર્યા. 750થી વધુ ફિલ્મોની સફર રવિ કિશનની કારકિર્દીનો સૌથી મોટો આંકડો તેમની ફિલ્મોની સંખ્યા છે. તેઓ ઘણી ભાષાઓમાં 750થી વધુ ફિલ્મોમાં કામ કરવાનો દાવો કરે છે અને તેમની ફિલ્મગ્રાફીમાં હિન્દી, ભોજપુરી ઉપરાંત તેલુગુ, તમિલ અને કન્નડ સિનેમા પણ સામેલ છે. પરંતુ તેમના માટે સફળતા માત્ર ફિલ્મોની સંખ્યા નથી. તેમની વાર્તાનો સૌથી મહત્ત્વનો ભાગ એ છે કે તેમણે નિષ્ફળતા, અસ્વીકૃતિ અને આર્થિક સંઘર્ષ છતાં કામ કરવાનું છોડ્યું નહીં. જે સમયગાળામાં કામ હોવા છતાં તેમની પાસે પૂરતા પૈસા નહોતા અને જે સમયગાળામાં એક ફિલ્મના પાત્ર માટે તેમની પ્રશંસા થઈ, આ બંને વચ્ચે તેમણે પોતાને સતત બદલ્યા. ગરીબી આજે પણ રવિ કિશનની સાથે છે રવિ કિશનની વાર્તાનો સૌથી રસપ્રદ ભાગ એ છે કે કરોડોની સંપત્તિ, સ્ટારડમ અને સાંસદ બન્યા પછી પણ તેમના અંદરનો સંઘર્ષ કરતો યુવાન સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થયો નથી. તેઓ જણાવે છે કે આજે પણ સેવન સ્ટાર હોટલમાં જતાં મોંઘું ભોજન ઓર્ડર કરવામાં તેમને સંકોચ થાય છે. તેઓ ખિચડી ખાવાનું પસંદ કરે છે. અહીં સુધી કે કપડાં લોન્ડ્રીમાં આપવામાં પણ તેમને ખચકાટ થાય છે. રવિ કિશન કહે છે, “હું હજી પણ સેવન સ્ટાર હોટલમાં જાઉં છું, ત્યારે હું સારું ભોજન ઓર્ડર કરતો નથી, હજી પણ ખિચડી ઓર્ડર કરું છું.” તેઓ જણાવે છે કે પોતાના પર ખર્ચ કરવા કરતાં પરિવાર પર ખર્ચ કરવામાં તેમને વધુ ખુશી મળે છે. પત્ની અને બાળકો તેમના માટે ફોન, કપડાં અને જૂતા જેવી વસ્તુઓ ખરીદે છે, જ્યારે તેઓ પરિવારની જરૂરિયાતો અને ઇચ્છાઓ પર ખૂલીને ખર્ચ કરે છે. તેમના શબ્દોમાં, તેઓ ગરીબીમાંથી બહાર નીકળી ગયા, પરંતુ ગરીબીની માનસિકતા આજે પણ તેમનામાં ક્યાંક રહેલી છે. અપમાનને નબળાઈ નહીં, તાકાત બનાવી રવિ કિશનની સફળતામાં બીજી એક બાબત મહત્ત્વની રહી – તેમણે પોતાના સંઘર્ષને લઈને કડવાશ રાખી નહીં. તેઓ માને છે કે જીવનમાં મળેલા અપમાન અને રિજેક્શને તેમને મજબૂત બનાવ્યા. તેમના મતે, નાની ઉંમરમાં સંઘર્ષ વ્યક્તિને ઝડપથી પરિપક્વ બનાવે છે. તેઓ કહે છે- “નાની ઉંમરમાં અપમાન પણ યોગ્ય હોય છે. તે ખૂબ મજબૂત બનાવે છે, પરિપક્વ કરે છે. જે સંઘર્ષ જોતો નથી, તે પછીથી ક્યાંક ને ક્યાંક ગભરાઈ જાય છે.” આ જ વિચાર તેમની કારકિર્દીમાં જોવા મળે છે. તેમણે પોતાની વિરુદ્ધ જતી પરિસ્થિતિઓને પોતાની ઓળખ બનવા દીધી નથી. હિન્દીમાં મર્યાદિત તકો મળી તો ભોજપુરીમાં ગયા, ત્યાં સ્ટાર બન્યા તો પાછા હિન્દી અને બીજી ભાષાઓની ફિલ્મોમાં પોતાની જગ્યા બનાવી. OTT આવ્યું તો ત્યાં પણ નવા પાત્રો સ્વીકાર્યા. રાજકારણમાં પ્રવેશ, પહેલી હાર અને પછી વાપસી ફિલ્મોમાં સફળતા પછી રવિ કિશને રાજકારણમાં પગ મૂક્યો. 2014માં કોંગ્રેસની ટિકિટ પર જૌનપુરથી લોકસભા ચૂંટણી લડી, પરંતુ તેમને માત્ર લગભગ 4.25% મત મળ્યા અને હારનો સામનો કરવો પડ્યો. ફેબ્રુઆરી 2017માં ભાજપમાં સામેલ થયા પછી 2019માં ગોરખપુરથી ચૂંટણી લડી અને મોટી જીત સાથે પહેલીવાર લોકસભા પહોંચ્યા. 2024માં તેમણે સમાજવાદી પાર્ટીના કાજલ નિષાદને હરાવીને સતત બીજી વાર ગોરખપુર બેઠક જીતી. આજે પણ પાત્રોની શોધ ચાલુ છે રવિ કિશનની વાર્તા ગરીબી, રિજેક્શન અને સંઘર્ષમાંથી નીકળીને ભોજપુરી સિનેમા, બોલિવૂડ, OTT અને સંસદ સુધી પહોંચવાની છે. આજે તેઓ ‘લાપતા લેડીઝ’ના શ્યામ મનોહર, ‘મામલા લીગલ હૈ’ના વીડી ત્યાગી અને ‘મિર્ઝાપુર- ધ મૂવી’ના બબ્બન બાબુઆ જેવા અલગ-અલગ પાત્રોથી દર્શકો વચ્ચે હાજર છે. જે એક્ટરે ક્યારેક વડાપાઉં અને ચા પર દિવસો ગુજાર્યા, તેણે પોતાના સંઘર્ષ અને અપમાનને નબળાઈ નહીં, પરંતુ તાકાત બનાવી.