અમેરિકા આજે સત્તાવાર રીતે વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) માંથી બહાર નીકળી ગયું. અમેરિકી સ્વાસ્થ્ય અધિકારીએ કહ્યું, ‘અમે WHO માં ફરીથી જોડાવાની કોઈ યોજના બનાવી રહ્યા નથી.’ અમેરિકા હવે દેશો સાથે સીધો સંપર્ક કરીને રોગ સર્વેલન્સ અને અન્ય પ્રાથમિકતાઓ પર કામ કરશે. અમેરિકા પર WHOની લગભગ 2 હજાર 380 કરોડ રૂપિયાથી વધુની ફી બાકી છે. જોકે, ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું કહેવું છે કે તેઓ કોઈ ચૂકવણી કરશે નહીં કારણ કે WHO ને પહેલાથી જ જરૂરિયાત કરતાં વધુ આપવામાં આવ્યું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ નિર્ણયથી અમેરિકાની સાથે-સાથે દુનિયાના હેલ્થ સિસ્ટમ પર અસર પડી શકે છે. આને અમેરિકી કાયદા વિરુદ્ધ પણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 2025માં રાષ્ટ્રપતિ બન્યાના પહેલા જ દિવસે WHO માંથી બહાર નીકળવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. ગુરુવારે અમેરિકી વિદેશ વિભાગના એક અધિકારીએ કહ્યું કે WHO રોગોને રોકવા, સંભાળવા અને માહિતી શેર કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. અમેરિકા બોલ્યું- સંગઠન છોડતા પહેલા ચૂકવણી કરવી જરૂરી નથી અમેરિકી કાયદા મુજબ કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનમાંથી બહાર નીકળવા માટે એક વર્ષ પહેલા નોટિસ આપવી અને તમામ બાકી ચૂકવણી કરવી જરૂરી હોય છે. જોકે, અમેરિકી વિદેશ વિભાગના એક અધિકારીએ આ વાતનો ખંડન કર્યો કે કાયદામાં એવી કોઈ શરત છે કે નિકાસી પહેલા કોઈ પણ ચૂકવણી કરવી જરૂરી છે. WHOને આપવામાં આવતી અમેરિકી મદદ રોકી અધિકારીએ જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિએ WHOને ભવિષ્યમાં આપવામાં આવતી કોઈપણ પ્રકારની અમેરિકી સરકારી મદદ અને સંસાધનો પર રોક લગાવી દીધી છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અમેરિકી લોકો પહેલાથી જ સંગઠનને ઘણું ભંડોળ આપી ચૂક્યા છે. છેલ્લા એક વર્ષથી ઘણા ગ્લોબલ હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ અમેરિકાને આ નિર્ણય પર ફરીથી વિચાર કરવા અપીલ કરી રહ્યા છે. આ જ મહિને WHOના પ્રમુખ ટેડ્રોસ એડનોમ ગેબ્રેયેસસે કહ્યું હતું કે તેમને આશા છે કે અમેરિકા ફરીથી WHOમાં જોડાશે અને તેનું બહાર જવું અમેરિકા અને દુનિયા બંને માટે નુકસાનકારક છે. નિષ્ણાતોએ કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું WHOએ જણાવ્યું છે કે અમેરિકાએ 2024 અને 2025ની ફી હજુ સુધી ચૂકવી નથી. ફેબ્રુઆરીમાં યોજાનારી WHOની કાર્યકારી બોર્ડ બેઠકમાં અમેરિકાના બહાર જવા અને તેની અસર પર ચર્ચા થશે. જ્યોર્જટાઉન યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાત લોરેન્સ ગોસ્ટિને કહ્યું કે આ સ્પષ્ટપણે અમેરિકી કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે, પરંતુ તેમ છતાં ટ્રમ્પ તેમાંથી બચી શકે છે. બિલ ગેટ્સે કહ્યું- દુનિયાને WHOની જરૂર દાવોસમાં રોઇટર્સ સાથેની વાતચીતમાં ગેટ્સ ફાઉન્ડેશનના પ્રમુખ બિલ ગેટ્સે કહ્યું કે તેમને નથી લાગતું કે અમેરિકા જલ્દી WHOમાં પાછું ફરશે. તેમણે કહ્યું કે તેઓ આ માટે અવાજ ઉઠાવતા રહેશે, કારણ કે દુનિયાને WHOની જરૂર છે. WHO પર આર્થિક દબાણ વધ્યું અમેરિકાના બહાર નીકળી જવાથી WHOને આર્થિક સંકટનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. સંગઠને પોતાની મેનેજમેન્ટ ટીમ અડધી કરી દીધી છે અને ઘણી પ્રવૃત્તિઓમાં કાપ મૂક્યો છે. અમેરિકા WHOનો સૌથી મોટો દાતા રહ્યું છે અને સંગઠનના કુલ બજેટના લગભગ 18% આપતું હતું. WHOએ કહ્યું છે કે આ વર્ષના મધ્ય સુધીમાં તેને પોતાના લગભગ એક ચતુર્થાંશ કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટાડવી પડી શકે છે. WHO એ જણાવ્યું કે તે છેલ્લા એક વર્ષથી અમેરિકા સાથે મળીને કામ કરી રહ્યું હતું અને માહિતી શેર કરી રહ્યું હતું, પરંતુ આગળ આ સહયોગ કેવી રીતે ચાલશે તે સ્પષ્ટ નથી. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સે કહ્યું કે આનાથી અમેરિકા, WHO અને આખી દુનિયા માટે જોખમો વધી શકે છે. બ્લૂમબર્ગ ફિલાન્થ્રોપીઝના હેલ્થ એક્સપર્ટ કેલી હેનિંગે કહ્યું કે અમેરિકાના બહાર નીકળી જવાથી તે વ્યવસ્થાઓને નુકસાન થશે જેના પર દુનિયા રોગોને ઓળખવા, રોકવા અને તેની સામે લડવા માટે ભરોસો કરે છે.