ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે થયેલા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) પર અમેરિકી ટ્રેડ અધિકારી જેમિસન ગ્રીરે કહ્યું છે કે, આ કરારનો સૌથી મોટો ફાયદો ભારતને મળવાનો છે. તેમના મતે, આ ડીલ ઘણા અર્થમાં ભારતના પક્ષમાં ઝુકેલી છે. ગ્રીરે ફોક્સ બિઝનેસને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું કે કરાર લાગુ થયા પછી ભારતને યુરોપિયન બજારમાં વધુ પહોંચ મળશે અને કુલ મળીને ભારત ટોચ પર રહેશે. તેમણે કહ્યું, મેં અત્યાર સુધી ડીલની કેટલીક વિગતો જોઈ છે. પ્રામાણિકપણે કહું તો, તેમાં ભારતને ફાયદો થતો દેખાઈ રહ્યો છે. ભારતને યુરોપના બજારમાં વધુ પહોંચ મળી રહી છે. જ્યારે બ્રિટિશ અખબાર ટેલિગ્રાફે ભારત માટે આ કરારની પ્રશંસા કરી છે. અખબારે લખ્યું છે કે PM મોદી આ કરારના અસલી વિજેતા છે. ગ્રીરનું નિવેદન સાંભળો… ગ્રીર બોલ્યા- અમેરિકી વેપાર નીતિને કારણે EU નવા બજારો શોધી રહ્યું છે ગ્રીરે એમ પણ કહ્યું કે ભારત-EU ફ્રી ટ્રેડ ડીલનું એક મોટું કારણ અમેરિકાની બદલાતી વેપાર નીતિ છે. તેમના મતે, અમેરિકા હવે ઘરેલું મેન્યુફેક્ચરિંગને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યું છે. સાથે જ અન્ય દેશોને અમેરિકી બજાર સુધી સરળતાથી પહોંચ આપી રહ્યું નથી. ગ્રીરે જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળમાં ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો અને વિદેશી દેશોમાંથી આવતા સામાન પર શુલ્ક જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા. તેનાથી ઘણા દેશો, ખાસ કરીને યુરોપિયન યુનિયન, પોતાના ઉત્પાદનો વેચવા માટે નવા બજારો શોધવા લાગ્યા છે. ભારતીય વર્કર્સને યુરોપ જવું સરળ બની શકે ગ્રીરના મતે, ભારત-EU ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટમાં ભારતીય કામદારોની યુરોપમાં અવરજવર સંબંધિત જોગવાઈઓ સામેલ છે. તેમનું કહેવું છે કે આ ડીલ હેઠળ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ અને વર્કર્સને યુરોપિયન દેશોમાં કામ કરવાની વધુ તકો મળી શકે છે. ગ્રીરે કહ્યું, એવું લાગે છે કે કરારમાં કેટલાક ઇમિગ્રેશન રાઇટ્સ પણ આપવામાં આવી શકે છે. મને હજુ સંપૂર્ણ જાણકારી નથી, પરંતુ EUના રાષ્ટ્રપતિ પહેલાથી જ ભારતીય વર્કર્સની યુરોપમાં મોબિલિટીની વાત કરી ચૂક્યા છે. તેમના મતે, ભારત આ ટ્રેડ ડીલથી મોટા પાયે ફાયદો ઉઠાવવાનો છે. ગ્રીરે એમ પણ કહ્યું કે આ કરારથી ભારતીય કંપનીઓને યુરોપમાં વેપાર વધારવાની મોટી તક મળશે. ટ્રેડ ડીલથી અસલી વિજેતા બન્યા પીએમ મોદી બ્રિટિશ અખબાર ધ ટેલિગ્રાફે લખ્યું છે કે યુરોપિયન કમિશન FTAને પોતાની મોટી જીત ગણાવી રહ્યું છે, પરંતુ હકીકતમાં આ કરારના સૌથી મોટા વિજેતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માનવામાં આવી રહ્યા છે. અખબાર મુજબ, યુરોપિયન યુનિયને આ કરાર માટે ભારત અને રશિયાની ગાઢ મિત્રતાને અવગણી છે. પીએમ મોદીની રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથેની નિકટતા જગજાહેર છે, તેમ છતાં EU એ ભારત સાથે વેપાર વધારવાનો માર્ગ પસંદ કર્યો. યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારત રશિયા પાસેથી મોટી માત્રામાં ક્રૂડ તેલ ખરીદી રહ્યું છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારત પર 50% સુધી ટેરિફ લગાવીને દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમ છતાં ભારત એક એવો દેશ બનીને ઉભર્યો છે જે રશિયા, EU, ચીન અને અમેરિકા બધા સાથે એકસાથે વેપાર કરી રહ્યું છે. અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે EU પર જ પોતાની વિરુદ્ધ યુદ્ધને ભંડોળ પૂરું પાડવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. EU માને છે કે અમેરિકાના કડક ટેરિફ અને તેની આક્રમક નીતિએ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નિયમોને નબળા પાડ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં યુરોપ ભારત જેવા મોટા બજાર તરફ ઝડપથી આગળ વધ્યું છે. તેના કારણે EU પર આરોપો લાગી રહ્યા છે કે તેણે ભારતની રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીને અવગણી છે. ભારત-EU એ ‘મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ’ પર મહોર લગાવી ભારત અને યુરોપિયન યુનિયને મંગળવારે ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ પર હસ્તાક્ષર કર્યા. તેને ‘મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ’ કહેવામાં આવી રહ્યું છે. આ કરારથી લગભગ 2 અબજ લોકોનું બજાર બનશે અને તે વૈશ્વિક GDPના લગભગ 25% હિસ્સાને આવરી લેશે. કરાર હેઠળ ભારતના 99% નિકાસ પર EUમાં ટેરિફ સમાપ્ત થશે, જ્યારે યુરોપિયન યુનિયનના 97% થી વધુ નિકાસ પર ભારતમાં ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવશે. ન્યૂઝ એજન્સી PTI અનુસાર, આ કરાર 2027માં લાગુ થવાની સંભાવના છે. આ ડીલ પછી ભારતમાં આયાત થતી યુરોપિયન કારો જેવી કે BMW, મર્સિડીઝ પર લાગતા ટેક્સને 110% થી ઘટાડીને 10% કરી દેવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં યુરોપથી આવતી દારૂ અને વાઇન પર ટેક્સ ઓછો થઈ શકે છે. યુરોપિયન દેશોના દારૂ પર હાલમાં 150% ટેરિફ લાગે છે. તેને ઘટાડીને 20-30% કરવામાં આવશે. FTA ને યુરોપિયન સંસદની મંજૂરી જરૂરી યુરોપિયન યુનિયન અને ભારત વચ્ચે FTA તરત લાગુ નહીં થાય. આ કરાર 2027 સુધીમાં તબક્કાવાર રીતે લાગુ થઈ શકે છે. તેનું કારણ EU ની ફરજિયાત અને લાંબી મંજૂરી પ્રક્રિયા છે. EU માં કોઈપણ મોટા વેપાર કરારને લાગુ કરતાં પહેલાં યુરોપિયન સંસદ અને સભ્ય દેશોની ઔપચારિક મંજૂરી જરૂરી હોય છે. માત્ર યુરોપિયન કમિશનનો રાજકીય કરાર પૂરતો નથી હોતો. FTA ને લાગુ કરવા માટે યુરોપિયન સંસદમાં તેના પર ચર્ચા અને મતદાન થશે. સંસદને આ અધિકાર છે કે તે કરારને મંજૂરી આપે, રોકી દે અથવા તેમાં ફેરફારની માગ કરે. મંજૂરીની પ્રક્રિયા શું હશે સૌથી પહેલા યુરોપિયન કમિશન અને ભારત વચ્ચે નક્કી થયેલી શરતોને કાનૂની રૂપ આપવામાં આવશે. તેમાં ટેરિફ કપાત, સેક્ટરવાર છૂટ અને લાગુ થવાની સમયમર્યાદા સામેલ હશે. આ પછી આ કરાર EU કાઉન્સિલ પાસે જશે, જ્યાં તમામ સભ્ય દેશોની સરકારો તેને મંજૂરી આપશે. અહીંથી સંમતિ મળ્યા પછી તે યુરોપિયન સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવશે. યુરોપિયન સંસદમાં ચર્ચા પછી મતદાન થશે. જો સંસદે તેને મંજૂરી આપી દીધી, તો જ કરારને આગળ વધારી શકાશે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તેને મિશ્ર કરાર માનવામાં આવે છે, ત્યારે કેટલાક સભ્ય દેશોની રાષ્ટ્રીય સંસદો પાસેથી પણ બહાલી જરૂરી હોઈ શકે છે. FTA થી ₹43 હજાર કરોડના ટેરિફ ઘટશે યુરોપિયન કમિશનના અધ્યક્ષ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે આ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટથી દર વર્ષે લગભગ 4 અબજ યુરો (43 હજાર કરોડ રૂપિયા) ના ટેરિફ ઘટશે અને ભારત તથા યુરોપમાં લાખો લોકો માટે રોજગારની નવી તકો ઊભી થશે. તેમણે કહ્યું કે ભારત-EU ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ દુનિયાને સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે આજની વૈશ્વિક પડકારોનો શ્રેષ્ઠ જવાબ પરસ્પર સહયોગ છે, અલગ-અલગ રહીને નિર્ણયો લેવા નહીં. મર્સિડીઝ-BMW ની ઇમ્પોર્ટેડ કારો ભારતમાં સસ્તી થશે ભારતમાં હવે યુરોપથી ઇમ્પોર્ટ થતી કારો સસ્તી થઈ જશે. ભારત સરકારે યુરોપથી આવતી કારો પર લાગતી ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટીને 110% થી ઘટાડીને 10% કરી દીધી છે. જોકે, સરકારે આ માટે 2.5 લાખ વાહનોની વાર્ષિક મર્યાદા નક્કી કરી છે. આ નિર્ણય ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે થયેલા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટનો ભાગ છે.