કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ ટ્રમ્પની ટેરિફ ધમકી પછી દેશવાસીઓને સ્વદેશી સામાન ખરીદવા અપીલ કરી છે. કાર્નીએ એક વીડિયો સંદેશ જાહેર કરીને કહ્યું કે કેનેડાની અર્થવ્યવસ્થા પર આ સમયે બાહ્ય જોખમ છે, તેથી જે આપણા હાથમાં છે, તેના પર જ ધ્યાન આપવું પડશે. કાર્નીનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કેનેડાને ચીન સાથે વેપાર કરાર કરવા પર કડક ચેતવણી આપી છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે જો કેનેડાએ ચીન સાથે વ્યાપારી સંબંધો વધાર્યા, તો અમેરિકા કેનેડિયન સામાન પર 100 ટકા ટેરિફ લગાવશે. ટ્રમ્પે કેનેડિયન પીએમને ગવર્નર કાર્ની કહ્યા ટ્રમ્પે શનિવારે ટ્રુથ સોશિયલ પર પોસ્ટ કરતા કેનેડિયન વડાપ્રધાનને ‘ગવર્નર કાર્ની’ કહ્યા. તેમણે લખ્યું કે જો કાર્ની કેનેડાને ચીન માટે અમેરિકામાં સામાન મોકલવાનું ‘ડ્રોપ ઓફ પોર્ટ’ બનાવવા માંગે છે, તો આ ગેરસમજ છે. ટ્રમ્પે વધુમાં કહ્યું કે ચીન કેનેડાના કારોબાર, સામાજિક માળખા અને જીવનશૈલીને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દેશે. આ પહેલા શુક્રવારે પણ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે ચીન, કેનેડાને એક વર્ષની અંદર જ ખાઈ જશે. ખરેખર, કેનેડાના PM માર્ક કાર્ની ટ્રમ્પના ‘ગોલ્ડન ડોમ’ મિસાઈલ પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. ટ્રમ્પ તેનાથી નારાજ થઈ ગયા છે. અમેરિકા-કેનેડા એકબીજાના સૌથી મોટા ટ્રેડ પાર્ટનર અમેરિકા અને કેનેડા દુનિયાના એવા ગણ્યાગાંઠ્યા દેશોમાં છે, જે એકબીજાના સૌથી મોટા ટ્રેડ પાર્ટનર છે. અમેરિકાની સરકારી ટ્રેડ બોડી USTR મુજબ બંને દેશો વચ્ચે દરરોજ સરેરાશ 2 અબજ ડોલરથી વધુનો વેપાર થાય છે. અમેરિકાને મળતું ક્રૂડ ઓઇલ, ગેસ અને વીજળીનો મોટો હિસ્સો કેનેડાથી આવે છે. આ ઉપરાંત ઓટો પાર્ટ્સ, લાકડું અને કૃષિ ઉત્પાદનો પણ અમેરિકામાં કેનેડાથી મોટા પાયે જાય છે. કેનેડા તેની કુલ નિકાસનો મોટો હિસ્સો અમેરિકાને મોકલે છે. મશીનરી, ટેકનોલોજી, દવાઓ અને માલ-સામાનના મામલે કેનેડા અમેરિકા પર મોટાભાગે નિર્ભર છે. ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સથી સંબંધો ગાઢ બન્યા અમેરિકા અને કેનેડા વચ્ચેના ગાઢ વ્યાપારી સંબંધોનો પાયો 1989માં નંખાયો, જ્યારે પ્રથમ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ થયું. 1994માં NAFTA લાગુ થયા પછી આ સંબંધ વધુ મજબૂત બન્યો. આનાથી ઓટો, કૃષિ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની સપ્લાય ચેઇન અમેરિકા-કેનેડા સરહદની આરપાર જોડાઈ ગઈ. 2020માં NAFTAની જગ્યાએ USMCA લાગુ કરવામાં આવ્યું. આ કરાર હેઠળ મોટાભાગનો સામાન ટેરિફ વિના આયાત-નિકાસ થાય છે અને વેપારને વધુ નિયમબદ્ધ બનાવવામાં આવ્યો છે. અમેરિકા અને કેનેડાની ઘણી ફેક્ટરીઓ એક જ પ્રોડક્ટ પર સાથે મળીને કામ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક કારનું એન્જિન અમેરિકામાં બને છે, તેના પાર્ટ્સ કેનેડામાં ફીટ થાય છે અને પછી તે ગાડી ફરીથી અમેરિકા પાછી ફરે છે. ટ્રમ્પ કેનેડા અને ચીન વચ્ચેના કરારથી નારાજ કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ 13 જાન્યુઆરીથી 17 જાન્યુઆરી સુધી ચીનની યાત્રા કરી અને ત્યાં વેપાર કરારો કર્યા. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ટ્રમ્પ આનાથી નારાજ હોવાનું કહેવાય છે. લગભગ એક વર્ષ પહેલા કાર્ની પોતે ચીનને કેનેડા સામે “સૌથી મોટો સુરક્ષા જોખમ” ગણાવી ચૂક્યા હતા, પરંતુ એક વર્ષ પછી પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. ચીન પ્રવાસ દરમિયાન તેમણે ઘણા મહત્વપૂર્ણ કરારો કર્યા છે. આમાં કેનેડા, ચીનની ઇલેક્ટ્રિક ગાડીઓ (EV) પર લગાવવામાં આવેલા ટેરિફને ઘટાડશે. કેનેડાએ 2024માં અમેરિકા સાથે મળીને ચીની ગાડીઓ પર 100% ટેરિફ લગાવ્યો હતો. હવે નવા કરાર હેઠળ આ ટેરિફ ઘટાડીને 6.1% કરવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે, આ દર વર્ષે 49 હજાર ઇલેક્ટ્રિક ગાડીઓ પર લાગુ પડશે. 5 વર્ષમાં તેને વધારીને 70 હજાર સુધી કરી શકાય છે. તેના બદલામાં ચીન, કેનેડાના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ કૃષિ ઉત્પાદનો પર લગાવવામાં આવેલા વળતા ટેરિફને ઘટાડશે. પહેલા આ ટેરિફ 84% સુધી હતો, જેને હવે ઘટાડીને 15% કરી દેવામાં આવ્યો છે. વર્ષના અંત સુધીમાં તેને શૂન્ય કરી શકાય છે. કાર્નીના ભાષણથી ટ્રમ્પ નારાજ થયા કેનેડિયન પીએમએ વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમમાં ‘નવા વર્લ્ડ ઓર્ડર’ પર ભાષણ આપ્યું હતું. તેને લાંબા સમયથી કોઈપણ રાજનેતા દ્વારા આપવામાં આવેલા શ્રેષ્ઠ ભાષણોમાંનું એક ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. કાર્નીએ મોટા દેશોના વર્ચસ્વ વિરુદ્ધ પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કર્યો. તેમણે કહ્યું- આપણને વારંવાર યાદ અપાવવામાં આવે છે કે આજની દુનિયા મોટી શક્તિઓની પરસ્પર સ્પર્ધાનો સમયગાળો છે. જે નિયમો પર ચાલતી આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થા હતી, તે હવે નબળી પડી રહી છે. શક્તિશાળી દેશો તે જ કરે છે જે તેઓ કરવા માંગે છે, અને નાના કે નબળા દેશોને તે સહન કરવું પડે છે. કાર્ની વધુમાં કહે છે કે નિયમ આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થાની જે કહાની કહેવામાં આવતી રહી છે, તે સંપૂર્ણપણે સાચી ન હતી. જ્યારે મોટા દેશોને ફાયદો થાય છે, ત્યારે તેઓ પોતાના માટે નિયમોમાંથી છૂટછાટ લઈ લે છે. વેપારના નિયમો બધા પર સમાન રીતે લાગુ પડતા નથી. તેઓ કહે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો પણ સખત રીતે આ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે મામલામાં આરોપી કોણ છે અને પીડિત કોણ. તેમણે કહ્યું કે મહાશક્તિઓ એકલા ચાલવાનું જોખમ ઉઠાવી શકે છે. તેમની પાસે મોટું બજાર હોય છે, મજબૂત સેના હોય છે અને શરતો નક્કી કરવાની તાકાત પણ હોય છે. પરંતુ નબળા દેશો પાસે આ બાબતો હોતી નથી. જ્યારે આવા દેશો કોઈ ખૂબ શક્તિશાળી દેશ સાથે રૂબરૂ વાતચીત કરે છે, ત્યારે તેઓ નબળી સ્થિતિમાં હોય છે. તેથી તેમને તે જ સ્વીકારવું પડે છે, જે સામેનો દેશ કહેવા તૈયાર હોય છે. પહેલા પણ સામ-સામે આવી ચૂક્યા છે ટ્રમ્પ-કાર્ની માર્ક કાર્ની અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે વધતો તણાવ નવો નથી. પહેલા પણ બંને નેતાઓ ઘણા મુદ્દાઓ પર સામ-સામે આવી ચૂક્યા છે. ગયા અઠવાડિયે ગ્રીનલેન્ડને લઈને કાર્નીએ ટ્રમ્પને ખુલ્લી ચેતવણી આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ગ્રીનલેન્ડના ભવિષ્યનો નિર્ણય અમેરિકા કરી શકે નહીં અને આ અધિકાર ફક્ત ગ્રીનલેન્ડ અને ડેનમાર્કનો છે. કાર્નીએ તે સમયે અમેરિકા સહિત નાટોના તમામ સહયોગી દેશોને પોતાની જવાબદારીઓનું સન્માન કરવાની અપીલ કરી હતી અને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કેનેડા ડેનમાર્કની સાર્વભૌમત્વ સાથે ઊભું છે. કેનેડાને અમેરિકાનું 51મું રાજ્ય બનાવવા માંગે છે ટ્રમ્પ ટ્રમ્પ ઘણી વાર કેનેડાને અમેરિકાનું 51મું રાજ્ય બનાવવાની વાત કહી ચૂક્યા છે. કાર્નીએ ગયા વર્ષે મે મહિનામાં ટ્રમ્પ સાથે વ્હાઇટ હાઉસમાં મુલાકાત કરી હતી. આ દરમિયાન કાર્નીએ ટ્રમ્પને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે કેનેડા વેચાઉ નથી. ખરેખરમાં, બેઠક દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે જો કેનેડા અમેરિકામાં સામેલ થાય છે તો ત્યાંના લોકોને ઓછો ટેક્સ, સારી સુરક્ષા અને સારી સ્વાસ્થ્ય સુવિધાઓ મળશે. આના પર કાર્નીએ ટ્રમ્પને જવાબ આપતા કહ્યું કે જેમ રિયલ એસ્ટેટમાં કેટલીક જગ્યાઓ ક્યારેય વેચાણ માટે હોતી નથી, તેમ કેનેડા પણ ક્યારેય વેચાઉ નથી. તેમણે કહ્યું કે જે ઇમારતમાં તેઓ બેઠા છે અથવા બકિંગહામ પેલેસ જેવી જગ્યાઓ ક્યારેય વેચવામાં આવતી નથી, તે જ રીતે કેનેડા પણ ન ક્યારેય વેચાશે અને ન ક્યારેય વેચવામાં આવશે. કાર્નીએ એ પણ કહ્યું હતું કે કેનેડાવાસીઓની વિચારસરણી આ મુદ્દે બદલાશે નહીં અને કેનેડા ક્યારેય અમેરિકાનો ભાગ બનશે નહીં.