28 ફેબ્રુઆરીથી 3 ઓગસ્ટ સુધી, એટલે કે છેલ્લા 5 મહિનામાં સામાન્ય માણસના ખાવા-પીવાનો ખર્ચ ઝડપથી વધ્યો છે. 28 ફેબ્રુઆરી એ જ દિવસ છે, જ્યારે અમેરિકા-ઈરાન-ઈઝરાયેલમાં યુદ્ધ શરૂ થયું હતું. ગ્રાહક બાબતોના વિભાગના પ્રાઇસ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ મુજબ આ 5 મહિનામાં 16 મુખ્ય ખાદ્ય વસ્તુઓમાંથી 15ના ભાવ વધ્યા છે. આમાં પણ સૌથી વધુ વધારો કઠોળ અને તેલમાં જોવા મળ્યો. આ ઉપરાંત ચણાની દાળ ₹4.65 પ્રતિ કિલો, તુવેર દાળ ₹5.96, અડદની દાળ ₹5.71, ખાંડ ₹2.25, મગની દાળ ₹4.55 પ્રતિ કિલો અને દૂધ ₹3, સરસવનું તેલ ₹7.56 પ્રતિ લિટર મોંઘું થયું. ચોખાના ભાવ ₹1.57 અને મીઠાના ભાવ ₹0.85 પ્રતિ કિલો વધ્યા, જ્યારે લોટની કિંમતોમાં ₹0.22નો નજીવો વધારો થયો છે. જુઓ 5 મહિનામાં વધેલા ભાવની યાદી… ખાંડના ભાવ વધવા પાછળ ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે શેરડીની સતત ઊંચી માગ અને ખાંડના ઉત્પાદનમાં સાપેક્ષ ઘટાડાને મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. જ્યારે, ઘઉંના પર્યાપ્ત સરકારી ભંડાર અને બજારમાં સારી ઉપલબ્ધતાને કારણે તેના ભાવ દબાણમાં રહ્યા, જેના કારણે લોટની કિંમત પણ લગભગ સ્થિર રહી. ઓગસ્ટથી તહેવારોની સીઝન ભાવ વધારશે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે દાળના ભાવમાં તેજીનું સૌથી મોટું કારણ આ વખતે નબળો અને અસમાન ચોમાસું છે. જુલાઈના અંત સુધીમાં ખરીફ દાળનો વાવેતર વિસ્તાર ગયા વર્ષ કરતાં લગભગ 7% ઓછો રહ્યો, જેના કારણે ઉત્પાદન ઘટવાની અને આયાત વધવાની આશંકાથી બજારમાં ભાવ વધ્યા. હવે ઓગસ્ટથી શરૂ થઈ રહેલા રક્ષાબંધન, જન્માષ્ટમી, ગણેશોત્સવ, નવરાત્રિ અને દીપાવલી જેવા તહેવારો દરમિયાન કઠોળ અને ખાદ્ય તેલોની માગ વધવાની શક્યતા છે. જો વૈશ્વિક સ્તરે કિંમતો અને આયાત ખર્ચમાં નરમાઈ નહીં આવે, તો આ બંને કેટેગરીની કિંમતો પર આગળ પણ દબાણ યથાવત રહેવાની આશંકા દેખાઈ રહી છે. મોટા કારણો – ઈરાન યુદ્ધ, નબળો ચોમાસુ અને વિશ્વમાં વધેલા ભાવ ઇન્ફોમેરિક રેટિંગ્સના ચીફ ઇકોનોમિસ્ટ ડો. મનોરંજન શર્માના મતે કઠોળ અને ખાદ્ય તેલોની કિંમતો પર હજુ દબાણ યથાવત છે. નબળા ચોમાસાને કારણે ખરીફ વાવેતરનો વિસ્તાર ઘટવાથી કઠોળના ઉત્પાદન અંગે ચિંતા વધી છે. જ્યારે, ખાદ્ય તેલોમાં ભારતની આયાત નિર્ભરતા, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પામ અને સોયા તેલની કિંમતોમાં તેજી, પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે આયાતનો ખર્ચ વધી ગયો છે.