અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધમાં NATOની ભૂમિકા પર વિવાદાસ્પદ નિવેદન પછી અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ડેમેજ કંટ્રોલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. શનિવારે તેમણે બ્રિટિશ સૈનિકોના વખાણ કરતા અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધમાં તેમના બલિદાનોને યાદ કર્યા. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર લખ્યું કે બ્રિટનના મહાન અને અત્યંત બહાદુર સૈનિકો હંમેશા અમેરિકાની સાથે રહેશે. તેમણે કહ્યું કે અફઘાનિસ્તાનમાં 457 બ્રિટિશ સૈનિકો માર્યા ગયા, ઘણા ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા અને તેઓ વિશ્વના સૌથી મહાન યોદ્ધાઓમાં સામેલ હતા. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન તે વિવાદ પછી આવ્યું છે, જ્યારે તેમણે આ અઠવાડિયે એક ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે NATO દેશોએ અફઘાનિસ્તાનમાં સીમિત ભૂમિકા ભજવી અને તેઓ ફ્રન્ટલાઇનથી દૂર રહ્યા. તેમની આ ટિપ્પણીથી NATOના સહયોગી દેશોમાં નારાજગી ફેલાઈ ગઈ હતી. બ્રિટને ટ્રમ્પના નિવેદનને અપમાનજનક ગણાવ્યું હતું બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે ટ્રમ્પના નિવેદનને “અપમાનજનક અને અત્યંત વાંધાજનક” ગણાવ્યું હતું. અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધમાં ભાગ લઈ ચૂકેલા પ્રિન્સ હેરીએ પણ કહ્યું કે નાટો સૈનિકોના બલિદાનને સન્માન અને સત્યતા સાથે યાદ કરવા જોઈએ. સ્ટાર્મરે શનિવારે ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર વાત કરી હતી. ડાઉનિંગ સ્ટ્રીટ અનુસાર, વાતચીતમાં અફઘાનિસ્તાનમાં સાથે લડેલા બ્રિટિશ અને અમેરિકન સૈનિકોની બહાદુરી અને બલિદાન પર ચર્ચા થઈ હતી. આતંકી હુમલા બાદ અમેરિકાએ NATO દેશો પાસેથી મદદ લીધી 11 સપ્ટેમ્બર 2001ના રોજ અમેરિકાના ઇતિહાસનો સૌથી મોટો આતંકી હુમલો થયો હતો. અલ-કાયદાના આતંકવાદીઓએ ચાર પેસેન્જર વિમાનોને હાઇજેક કર્યા. તેમાંથી બે વિમાન ન્યૂયોર્કના વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટરની જોડિયા ઇમારતો સાથે અથડાયા, એક વિમાન પેન્ટાગોન સાથે અને ચોથું વિમાન પેન્સિલવેનિયામાં પડ્યું. આ હુમલાઓમાં લગભગ 3,000 લોકોના મોત થયા હતા. આ પછી અમેરિકાએ તેને માત્ર આતંકી હુમલો નહીં, પરંતુ પોતાના દેશ પર સીધું યુદ્ધ ગણાવ્યું. આ પછી અમેરિકાએ NATO પાસેથી મદદ માંગી. NATOએ તેના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત આર્ટિકલ 5 લાગુ કર્યો. આ આર્ટિકલ હેઠળ એવું માનવામાં આવે છે કે સંગઠનના કોઈપણ એક સભ્ય દેશ પર હુમલો, તમામ સભ્ય દેશો પર હુમલો ગણાશે. આર્ટિકલ 5 લાગુ થતાં જ બ્રિટન, ઇટાલી, ડેનમાર્ક સહિત નાટોના ઘણા સભ્ય અને ભાગીદાર દેશો અમેરિકાના સમર્થનમાં અફઘાનિસ્તાન પહોંચ્યા. અમેરિકાનું કહેવું હતું કે અલ-કાયદાને અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનનું સંરક્ષણ મળેલું છે. આ પછી લગભગ 20 વર્ષ સુધી નાટો દેશોની સેનાઓ અમેરિકી સેના સાથે અફઘાનિસ્તાનમાં રહી. આ સમયગાળા દરમિયાન હજારો વિદેશી સૈનિકો તહેનાત કરવામાં આવ્યા અને સેંકડો સૈનિકોએ પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો. NATOએ અફઘાનિસ્તાનમાં બે અભિયાન ચલાવ્યા હતા અફઘાનિસ્તાનમાં NATO હેઠળ મુખ્યત્વે બે મોટા અભિયાન ચાલ્યા, જેમાં બ્રિટન, કેનેડા, જર્મની, ફ્રાન્સ, પોલેન્ડ, ડેનમાર્ક સહિત ડઝનબંધ દેશોના હજારો સૈનિકોએ ભાગ લીધો હતો. પ્રથમ અને સૌથી મોટું અભિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સહાયતા બળ (ISAF) હતું, જે 2001 થી 2014 સુધી ચાલ્યું. તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના આદેશ પર શરૂ કરવામાં આવ્યું અને 2003 થી નાટોએ તેનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું. ISAFનો ઉદ્દેશ્ય અફઘાન સુરક્ષા દળોને તાલીમ આપવી, સુરક્ષા પૂરી પાડવી અને તાલિબાન/અલ-કાયદા સામેની લડાઈમાં મદદ કરવાનો હતો. આ મિશનમાં મહત્તમ 1,30,000થી વધુ સૈનિકો તહેનાત હતા, જેમાં 51 નાટો અને ભાગીદાર દેશો સામેલ હતા. બીજું અભિયાન રેઝોલ્યુટ સપોર્ટ મિશન હતું, જે 2015 થી 2021 સુધી ચાલ્યું. આ એક બિન-લડાયક મિશન હતું, જેમાં અફઘાન રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ અને સુરક્ષા દળો (ANDSF) ને તાલીમ, સલાહ અને સહાયતા આપવામાં આવતી હતી. આમાં પણ નાટોના 36 દેશોના લગભગ 9,000-17,000 સૈનિકો સામેલ રહ્યા. આ અભિયાનોમાં બ્રિટનના 457 સૈનિકો, કેનેડાના 159, ફ્રાન્સના 90, જર્મનીના 62, પોલેન્ડના 44, ડેનમાર્કના 44 સૈનિકો શહીદ થયા. યુરોપિયન દેશો બોલ્યા- અમે સાથે મળીને લડાઈ લડી, તેને ભૂલી શકાય નહીં ડચ વિદેશ મંત્રી ડેવિડ વેન વીલે ટ્રમ્પના નિવેદનને ખોટું ગણાવ્યું. પોલેન્ડના પૂર્વ વિશેષ દળના કમાન્ડર અને નિવૃત્ત જનરલ રોમન પોલ્કોએ કહ્યું કે ટ્રમ્પે હદ પાર કરી દીધી છે. તેમણે કહ્યું, “અમે આ ગઠબંધન માટે લોહી વહાવ્યું, અમારા જીવ આપ્યા. અમે સાથે મળીને લડાઈ લડી પણ બધા ઘરે પાછા ફર્યા નહીં.” પોલેન્ડના રક્ષા મંત્રી વ્લાદિસ્લાવ કોસિનિયાક-કામિશે કહ્યું કે પોલેન્ડના બલિદાનને ક્યારેય ભૂલી શકાય નહીં અને તેને ઓછો આંકી શકાય નહીં. બ્રિટનના પૂર્વ MI6 પ્રમુખ રિચાર્ડ મૂરે કહ્યું કે તેમણે અને તેમના સહયોગીઓએ CIAના બહાદુર અધિકારીઓ સાથે ખતરનાક મિશનોમાં કામ કર્યું અને અમેરિકાને પોતાનો સૌથી નજીકનો સહયોગી માન્યો. ટ્રમ્પના નિવેદન પર બ્રિટનના લિબરલ ડેમોક્રેટ્સ નેતા એડ ડેવીએ X પર લખ્યું કે ટ્રમ્પે વિયેતનામ યુદ્ધમાં ડ્રાફ્ટથી બચવા માટે પાંચ વખત છૂટ લીધી હતી, પછી તેઓ બીજાના બલિદાન પર સવાલ કેવી રીતે ઉઠાવી શકે છે.