ભારતીય રૂપિયો 1 ડોલર સામે 92 રૂપિયાની નજીક પહોંચી ગયો છે. PTI મુજબ, આજે દિવસના કારોબારમાં ડોલર સામે રૂપિયો 91.99ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો. વિદેશી રોકાણકારો (FPI) દ્વારા સતત વેચવાલી અને વૈશ્વિક સ્તરે વધતા વ્યાપારી તણાવને કારણે રૂપિયામાં આ ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષ 2026ની શરૂઆતથી જ રૂપિયો દબાણમાં છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બર 2025માં પહેલીવાર રૂપિયો 90ના સ્તરને પાર ગયો હતો. હવે માત્ર 20 દિવસની અંદર તે 91ના સ્તરને પણ પાર કરી ગયો છે. માર્કેટ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક તણાવ અને વિશ્વભરના શેરબજારોમાં અસ્થિરતાને કારણે રોકાણકારો સોના અને ડોલરમાં રોકાણ વધારી રહ્યા છે. રૂપિયાના ઘટાડાના ત્રણ મોટા કારણો વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા બજારમાંથી ઉપાડ: વિદેશી રોકાણકારો (FPI) ભારતીય શેરબજારમાંથી સતત તેમના પૈસા ઉપાડી રહ્યા છે. જાન્યુઆરી 2026ના પ્રથમ 22 દિવસમાં જ તેમણે ₹36,500કરોડનું વેચાણ કર્યું છે. જ્યારે આ રોકાણકારો તેમના પૈસા ઉપાડી લે છે, ત્યારે તેઓ રૂપિયાના બદલામાં ડોલરની માંગ કરે છે. ડોલરની માંગ વધવાથી તેની કિંમત વધી જાય છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે. ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિઓ અને વૈશ્વિક તણાવ: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની યુરોપિયન દેશો પર નવો ટેક્સ (ટેરિફ) લગાવવાની ધમકી અને ‘ગ્રીનલેન્ડ’ વિવાદને કારણે વિશ્વભરના બજારોમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે. આવા ભયના સમયે રોકાણકારો તેમના પૈસા ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશોમાંથી ઉપાડીને સુરક્ષિત ગણાતા અમેરિકન ડોલર અથવા સોનામાં રોકવા લાગે છે, જેનાથી ડોલર વધુ મજબૂત થઈ રહ્યો છે. મજબૂત અમેરિકી અર્થતંત્ર અને ઊંચા વ્યાજ દરો: અમેરિકામાં બેરોજગારીનો દર ઘટ્યો છે અને ત્યાંનું અર્થતંત્ર મજબૂત દેખાઈ રહ્યું છે. આ કારણે દુનિયાભરના રોકાણકારોને લાગી રહ્યું છે કે અમેરિકામાં વ્યાજ દરો હજુ ઊંચા રહેશે. વધુ નફાની લાલચમાં રોકાણકારો પોતાના પૈસા અમેરિકન બેંકો અને બોન્ડ્સમાં રોકી રહ્યા છે, જેનાથી સમગ્ર દુનિયામાં ડોલરની મજબૂતી વધી ગઈ છે. રૂપિયામાં રિકવરીની આશા CR ફોરેક્સ એડવાઈઝર્સના એમડી અમિત પાબારીનું કહેવું છે કે 92.00ના સ્તરે રૂપિયો મજબૂત રેઝિસ્ટન્સનો સામનો કરશે. જો વૈશ્વિક તણાવ ઓછો થાય છે, તો રૂપિયો પાછો 90.50 થી 90.70ના સ્તર સુધી સુધરી શકે છે. રૂપિયામાં ઘટાડાથી ઇમ્પોર્ટ કરવું મોંઘું થશે રૂપિયામાં ઘટાડાનો અર્થ એ છે કે ભારત માટે વસ્તુઓનું ઇમ્પોર્ટ મોંઘું થશે. આ ઉપરાંત વિદેશમાં ફરવું અને ભણવું પણ મોંઘું થઈ ગયું છે. ધારો કે જ્યારે ડોલર સામે રૂપિયાની કિંમત 50 હતી, ત્યારે અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને 50 રૂપિયામાં 1 ડોલર મળી જતો હતો. હવે 1 ડોલર માટે વિદ્યાર્થીઓને 91 રૂપિયા ખર્ચ કરવા પડશે. આનાથી વિદ્યાર્થીઓ માટે ફીથી લઈને રહેવા-જમવા અને અન્ય વસ્તુઓ મોંઘી થઈ જશે. કરન્સીની કિંમત કેવી રીતે નક્કી થાય છે? ડોલરની સરખામણીમાં અન્ય કોઈ પણ કરન્સીની કિંમત ઘટે તો તેને ચલણનું ઘટવું, તૂટવું, નબળું પડવું કહેવાય છે. અંગ્રેજીમાં તેને કરન્સી ડેપ્રિસિયેશન કહેવાય છે. દરેક દેશ પાસે ફોરેન કરન્સી રિઝર્વ હોય છે, જેનાથી તે ઈન્ટરનેશનલ વ્યવહારો કરે છે. ફોરેન રિઝર્વના ઘટવા અને વધવાની અસર કરન્સીની કિંમત પર દેખાય છે. જો ભારતના ફોરેન રિઝર્વમાં ડોલર, અમેરિકાના રૂપિયાના ભંડાર બરાબર હશે તો રૂપિયાની કિંમત સ્થિર રહેશે. આપણી પાસે ડોલર ઘટે તો રૂપિયો નબળો પડશે, વધે તો રૂપિયો મજબૂત થશે.