ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ગુરુવારે 126 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું હતું, જે 4 વર્ષનો ઉચ્ચતમ સ્તર છે. જોકે, બાદમાં ભાવ 116 ડોલર સુધી આવી ગયા. આવી સ્થિતિમાં એજન્સીઓના હવાલાથી જણાવવામાં આવી રહ્યું છે કે ઈરાન યુદ્ધને કારણે મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલથી દેશની તેલ કંપનીઓને દરરોજ 2,400 કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. પેટ્રોલ પર પ્રતિ લિટર 14 રૂપિયા અને ડીઝલ પર 18 રૂપિયાનું નુકસાન ભોગવવું પડી રહ્યું છે. આનાથી તેલ કંપનીઓ પેટ્રોલના ભાવ વધારવા દબાણ કરી રહી છે. જ્યારે, હકીકત એ છે કે નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં ક્રૂડ ઓઈલના સરેરાશ ભાવ માત્ર 71 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહ્યા, જે કોવિડ વર્ષ 2020-21 પછી સૌથી ઓછા છે. યુદ્ધ 28 ફેબ્રુઆરી 2026 થી શરૂ થયું હતું અને 27 ફેબ્રુઆરી સુધી ભાવ 76 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતા. આવી સ્થિતિમાં માત્ર 2 મહિનામાં જ ક્રૂડના ભાવ વધ્યા છે. જ્યારે, સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, 2025-26ના શરૂઆતના 9 મહિનામાં દેશની ચાર અગ્રણી તેલ કંપનીઓએ કુલ 1.37 લાખ કરોડ રૂ. એટલે કે દરરોજ 116 કરોડ રૂપિયાનો નફો કમાવ્યો. આપણા માટે ક્રૂડનો ભાવ $50 ઘટી ચૂક્યો છે 1. ઈરાન યુદ્ધવિરામ પછી ક્રૂડના ભાવ? ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધવિરામ પછી ક્રૂડ તેલની કિંમતોમાં ઘટાડો થયો છે. ભારતીય બાસ્કેટમાં ક્રૂડ તેલના ભાવ, જે $150 સુધી પહોંચી ગયા હતા, તે હવે $100 પ્રતિ બેરલની આસપાસ આવી ગયા છે. 2. સરકારે શું કર્યું? સરકારે 27 માર્ચે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર લાગતી એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં રૂ. 10-10નો ઘટાડો કર્યો હતો. આનાથી દર મહિને લગભગ 12,000 કરોડના મહેસૂલી નુકસાનનો અંદાજ છે. 3. સરકાર ખોટની ભરપાઈ કેવી રીતે કરી રહી છે? સરકારે ડીઝલની નિકાસ પર લાગતા ‘વિન્ડફોલ ટેક્સ’નો સહારો લીધો છે. 11 એપ્રિલે સરકારે ડીઝલની નિકાસ પર લાગતા આ ટેક્સને 21.50 રૂ. પ્રતિ લિટરથી વધારીને સીધો 55.5 રૂપિયા પ્રતિ લિટર કરી દીધો. 4. વિન્ડફોલ ટેક્સથી કેટલી આવક થઈ રહી છે? ભારતમાંથી દર મહિને સરેરાશ 191 કરોડ લિટર ડીઝલની નિકાસ થાય છે. વિન્ડફોલ ટેક્સ વધાર્યા પછી સરકારને ફક્ત ડીઝલની નિકાસથી જ લગભગ 10,500 કરોડ રૂ.ની માસિક આવક થઈ રહી છે, જે એક્સાઇઝ ડ્યુટીથી થયેલા નુકસાનની ઘણી હદ સુધી ભરપાઈ કરી દે છે. 5. તેલ કંપનીઓએ કયા પ્રતિબંધો લગાવ્યા? કંપનીઓ ખોટ ઘટાડવા માટે ‘રાશનિંગ’નો સહારો લઈ રહી છે. પંપ સંચાલકોને નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે કે તેઓ ગયા વર્ષના વેચાણ જેટલો જ સ્ટોક વેચે. એક વખતમાં કોઈપણ ગ્રાહકને 200 લિટરથી વધુ ડીઝલ ન આપવાના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે જેથી ઉદ્યોગોને થતી બલ્ક સપ્લાયને રોકી શકાય.