કેન્દ્ર સરકારે જૂના ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ 1961 ને બદલીને નવો ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ 2025 લાવ્યો છે, જે 1 એપ્રિલ 2026 થી લાગુ થશે. તેમાં સૌથી મોટો બદલાવ ‘એસેસમેન્ટ યર’ અને ‘પ્રીવિયસ યર’ ની જગ્યાએ ‘ટેક્સ યર’ નો ઉપયોગ થશે. તેનાથી સામાન્ય ટેક્સપેયરને ITR ફાઇલ કરવામાં ઓછું કન્ફ્યુઝન થશે, કારણ કે ઈન્કમ કમાવવાનું વર્ષ અને ટેક્સ રિપોર્ટ કરવાનું વર્ષ એક જ હશે. આ બદલાવ ટેક્સ સિસ્ટમને સરળ બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે. જૂની વ્યવસ્થામાં શું કન્ફ્યુઝન હતું? હજુ સુધી ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ 1961 માં ઈન્કમ કમાવવાનું વર્ષ ફાઇનાન્સિયલ યર (FY) કહેવાતું હતું અને તેના પર ટેક્સનું એસેસમેન્ટ આવતા વર્ષમાં થતું હતું, જેને એસેસમેન્ટ યર (AY) કહેવામાં આવતું હતું. ઉદાહરણ તરીકે FY 2024-25 માં કમાયેલી ઈન્કમ AY 2025-26 માં રિપોર્ટ અને એસેસ થતી હતી. આ કારણે સામાન્ય માણસને સમજવામાં મુશ્કેલી થતી હતી કે ઈન્કમ કયા વર્ષની છે અને એસેસમેન્ટ કયા વર્ષનું છે. ‘ટેક્સ યર’ થી શું બદલાશે? નવા કાયદામાં ‘ટેક્સ યર’ને આવક કમાવવા અને રિપોર્ટ કરવા માટે એક જ વર્ષ ગણવામાં આવશે. એટલે કે, આવક જે વર્ષે કમાવવામાં આવી, તે જ વર્ષે તેનો ટેક્સ ફાઇલ અને એસેસમેન્ટ થશે. તેનાથી બે અલગ-અલગ ટર્મ્સની જરૂરિયાત સમાપ્ત થઈ જશે. ટેક્સ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે નવો ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ 2025 ‘ટેક્સ યર’નો કોન્સેપ્ટ લાવી રહ્યો છે. આ ‘પ્રીવિયસ યર’ અને ‘એસેસમેન્ટ યર’ને 1 એપ્રિલ 2026થી બદલી નાખશે. સામાન્ય માણસ માટે એસેસમેન્ટ યર સમજવું મુશ્કેલ હતું, જેમ કે FY 2024-25ની આવક AY 2025-26માં જતી હતી. હવે ટેક્સ યરથી સમજવું સરળ થઈ જશે. ITR ફાઇલિંગમાં શું ફેરફાર આવશે? નવી વ્યવસ્થામાં આવક જે ટેક્સ યરમાં કમાવવામાં આવી, તે જ યરમાં ITR ફાઇલ થશે. ટેક્સ રેટ્સ કે સ્લેબમાં કોઈ ફેરફાર નથી, ફક્ત ટર્મિનોલોજી અને પ્રોસેસ સરળ બનશે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે નવો એક્ટ ‘ટેક્સ યર’ને ‘એસેસમેન્ટ યર’ની જગ્યાએ લાવી રહ્યો છે. ટેક્સ યર આવક સાથે સંકળાયેલા ફાઇનાન્સિયલ યર સાથે મેચ કરશે, જૂનો ગેપ સમાપ્ત થઈ જશે. ટેક્સપેયર્સને આ નવા ટર્મથી પરિચિત થવું જોઈએ. 2025-26 ITR ફાઇલિંગ પર શું અસર? આ ફેરફાર 1 એપ્રિલ 2026 થી લાગુ થશે, તેથી તેની સંપૂર્ણ અસર ITR ફાઇલિંગ 2026-27 (ટેક્સ વર્ષ 2026-27) થી દેખાશે. પરંતુ 2025-26 ના ITR માં પણ ફોર્મ્સની ભાષા બદલાઈ શકે છે. નોટિસ, એસેસમેન્ટ અને બીજા ડોક્યુમેન્ટ્સમાં ‘ટેક્સ વર્ષ’ લખવામાં આવશે. તેનાથી ટેક્સ કમ્યુનિકેશન વધુ સ્પષ્ટ અને સીધું થઈ જશે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે “ગયા વર્ષની આવક, આવતા વર્ષે એસેસમેન્ટ” વાળી મૂંઝવણ સમાપ્ત થઈ જશે. આવક અને ટેક્સ ફાઇલિંગનું વર્ષ એક જ હશે. નવા ટેક્સ ફાઇલ કરનારાઓ માટે સિસ્ટમ વધુ યુઝર ફ્રેન્ડલી બનશે. સરકારનું આ પગલું ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સને સરળ બનાવવા અને ટેક્સપેયર ફ્રેન્ડલી સિસ્ટમ બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.