સામાન્ય બજેટમાં મધ્યમ વર્ગ અને ટેક્સ પેયર્સને રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. પતિ-પત્નીને સંયુક્ત રીતે ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાનો વિકલ્પ આપવા પર વિચાર થઈ શકે છે. ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ ઑફ ઇન્ડિયાએ સૂચન કર્યું છે કે પરિણીત યુગલોને અલગ-અલગ રિટર્ન ફાઇલ કરવાને બદલે એક રિટર્નની સુવિધા મળે, જેમાં ટેક્સ સ્લેબ અને છૂટ સંયુક્ત રીતે લાગુ પડે. જોકે, જો પતિ-પત્ની બંને નોકરી કરતા હોય તો અલગ-અલગ રિટર્ન ફાઇલ કરવાનો વિકલ્પ પણ હશે. સંયુક્ત રિટર્ન ફાઇલ કરવા પર તેઓ ત્યારે વિચાર કરી શકે છે જ્યારે તેમને તેનો ફાયદો મળી રહ્યો હોય. આ સૂચન પાછળનો તર્ક એ છે કે ભારતમાં મોટી સંખ્યામાં એવા પરિવારો છે, જ્યાં આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત ફક્ત એક જ વ્યક્તિ છે. વર્તમાન વ્યક્તિગત ટેક્સ સ્લેબને કારણે આ પરિવારોને મર્યાદિત છૂટનો જ ફાયદો મળી શકે છે. અમેરિકા જેવા દેશોમાં આ વ્યવસ્થા પહેલેથી જ લાગુ છે સંયુક્ત ટેક્સ સિસ્ટમ લાગુ થવાથી પતિ-પત્નીની આવક જોડીને ટેક્સની ગણતરી થઈ શકશે, જેનાથી ટેક્સ સ્લેબ અને છૂટ વધી શકે છે. અમેરિકા જેવા દેશોમાં આ વ્યવસ્થા પહેલાથી જ લાગુ છે. આ સાથે જ બજેટમાં આવકવેરા કાયદા હેઠળ કેટલાક મામલાઓને ગુનાની કેટેગરીમાંથી બહાર કરવાનો પ્રસ્તાવ આવી શકે છે. સૂચન છે કે ટેક્સ પેયર્સ ચાર્ટરની ભાવનાને અનુરૂપ ટેક્સ-પેયરને ઈમાનદાર માનવામાં આવે અને ગુનાહિત કાર્યવાહી ફક્ત તે જ મામલાઓમાં થાય, જ્યાં આવક છુપાવવા, ખોટી રિપોર્ટિંગ અથવા જાણી જોઈને ગેરકાયદેસર ફાયદો લેવાના સ્પષ્ટ પુરાવા હોય. જન વિશ્વાસ એક્ટ હેઠળ પહેલાથી જ કેટલાક મામલાઓમાં ગુનાહિત કલમો હટાવવામાં આવી છે. ઓલ્ડ ટેક્સ રિજીમ ખતમ કરવાની ટાઈમલાઈન આવી શકે છે ઓલ્ડ ટેક્સ રિજીમ તરત જ ખતમ થવાની સંભાવના ઓછી છે, પરંતુ સરકાર લોંગ ટર્મ ફેઝ આઉટને લઈને સંકેત આપી શકે છે. બજેટમાં સનસેટ ક્લોઝ જેવી વ્યવસ્થાનો ઈશારો મળી શકે છે. આ સાથે જ ન્યૂ ટેક્સ રિજીમને વધુ આકર્ષક બનાવવા પર ભાર રહી શકે છે. એક ભૂલ પર બે-બે દંડ લગાવવાની વ્યવસ્થા ખતમ કરવાનો સંકેત પણ છે. હાલમાં ખોટી રિપોર્ટિંગ અથવા ખોટી એન્ટ્રી પર અલગ-અલગ કલમોમાં 200 ટકા સુધી ટેક્સ પેનલ્ટી લાગી જાય છે. સૂચન છે કે પેનલ્ટીને ભૂલની ગંભીરતા અનુસાર તર્કસંગત બનાવવામાં આવે. આગળ આવા કિસ્સાઓમાં રાહત મળી શકે છે, જ્યાં ટેક્સ કપાયો પરંતુ સમયસર જમા ન થઈ શક્યો હોય અથવા દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં ચૂક થઈ હોય. જીએસટીની જેમ ઇનકમ ટેક્સમાં પણ ઇ-લેજર સિસ્ટમ ઇનકમ ટેક્સ સિસ્ટમને વધુ પારદર્શી બનાવવા માટે ઇ-લેજર સિસ્ટમ શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ પણ સંભવ છે. આમાં ટેક્સ પેયર્સના એડવાન્સ ટેક્સ, ટીડીએસ અને ટીસીએસ ક્રેડિટનો રેકોર્ડ રહેશે, જેને વર્તમાન અથવા આવતા વર્ષના ટેક્સ સાથે સમાયોજિત કરી શકાશે. આનાથી રિફંડ સરળ બનવાની અને વિભાગ તથા ટેક્સ પેયર્સ વચ્ચે ઇન્ટરફેસ ઓછો થવાની અપેક્ષા છે. LPGના મર્જર-ડિમર્જર પર ટેક્સ રાહત સંભવ કાર્યભારને સરળ બનાવવા માટે સરકાર લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ (LPG) ના પુનર્ગઠન પર ટેક્સ ન લગાવવા પર પણ વિચાર કરી શકે છે. કંપનીઓની જેમ LPGના મર્જર કે ડિમર્જરને ટેક્સ ન્યુટ્રલ બનાવવાથી સ્ટાર્ટઅપ્સ અને નાના વ્યવસાયોને ફાયદો મળવાની અપેક્ષા છે. દરેક જિલ્લામાં ગર્લ્સ હોસ્ટેલ, પીએમ પોષણમાં નાસ્તો પણ દરેક જિલ્લામાં વિદ્યાર્થીનીઓ માટે હોસ્ટેલ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ આવી શકે છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે તેને કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજના તરીકે નાણા મંત્રાલયને સૂચવ્યું છે. પીએમ પોષણ યોજનામાં લંચ સાથે બ્રેકફાસ્ટ ઉમેરવા પર પણ વિચાર શક્ય છે. નિષ્ણાતોના મતે સવારે ખાલી પેટે સ્કૂલ-કોલેજ આવવાથી શીખવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થાય છે. આ સમાચાર પણ વાંચો… નવો ઇનકમ ટેક્સ કાયદો 1 એપ્રિલ 2026થી લાગુ થશે: એસેસમેન્ટ યરની જગ્યાએ ટેક્સ યર આવશે, ITR ફાઇલિંગ સરળ બનશે; જાણો ટેક્સપેયર્સ પર શું અસર પડશે કેન્દ્ર સરકાર જૂના ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ 1961ને બદલીને નવો ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ 2025 લાવી છે, જે 1 એપ્રિલ 2026થી લાગુ પડશે. આમાં સૌથી મોટો ફેરફાર ‘એસેસમેન્ટ યર’ અને ‘પ્રીવિયસ યર’ ની જગ્યાએ ‘ટેક્સ યર’ નો ઉપયોગ થશે. આનાથી સામાન્ય કરદાતાને ITR ફાઇલ કરવામાં ઓછું કન્ફ્યુઝન થશે, કારણ કે આવક કમાવવાનું વર્ષ અને ટેક્સ રિપોર્ટ કરવાનું વર્ષ એક જ હશે. આ ફેરફાર ટેક્સ સિસ્ટમને સરળ બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.